ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΤΙ ΕΙΝΑΙ- ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ

Το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ είναι ένας χώρος για όλα τα παιδιά, με πολλές δημιουργικές και ψυχαγωγικές συλλογικές δραστηριότητες και πρωτοβουλίες για τον ελεύθερο χρόνο τους. Δημιουργήθηκε από το «Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού» με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος στην οδό Αλκαμένους 11, κοντά στο σταθμό Λαρίσης και εγκαινιάστηκε την Παρασκευή 19 Οκτωβρίου 2012.
Τα πρωινά φιλοξενεί σχολικές τάξεις από  τα γειτονικά σχολεία, που μπορούν να παρακολουθoύν εκπαιδευτικά προγράμματα,  να δανειστούν βιβλία, να λάβουν μέρος σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες, σε ομαδικά παιδαγωγικά παιχνίδια για τα δικαιώματα του παιδιού και σε οικολογικές πρωτοβουλίες. Το πρώτο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που άρχισε να εφαρμόζεται στα μέσα του Οκτωβρίου έχει τίτλο «ΜΙΚΡΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ» και  στηρίζεται στη μέθοδο της συμμετοχικής διαδικασίας  για την οργάνωση της μεγάλης δανειστικής βιβλιοθήκης μας. Οι τάξεις φτιάχνουν  με τη βοήθεια των βιβλιοθηκονόμων  τη  βιβλιοθήκη και γνωρίζουν τα μυστικά του κόσμου του βιβλίου.  Παρακολουθούν ένα φιλμάκι για βιβλία και βιβλιοθήκες, κολλάνε χαρτονένιες τσεπούλες  στο πίσω εσώφυλλο των βιβλίων, συμπληρώνουν καρτούλες, μαθαινουν τη διαδικασία του δανεισμού, τα αυτοκόλλητα με τους αριθμούς ταξινόμησης, ξεφυλλίζουν καταλόγους και μπορούν να κάνουν τα ίδια επιλογές βιβλίων, να  ταξινομήσουν βιβλία σε θεματικές ενότητες.
Τα απογεύματα τα παιδιά μπορούν ελεύθερα να επισκεφθούν το χώρο και να  δανειστούν ένα βιβλίο, να σερφάρουν με ασφάλεια στο διαδίκτυο, να συμμετάσχουν σε συλλογικές δραστηριότητες και ομάδες ενδιαφερόντων, να βρουν βοήθεια  στα μαθήματά τους από εθελοντές εκπαιδευτικούς και επιστήμονες,  να παίξουν επιτραπέζια παιχνίδια.

Δημιουργικές Ομάδες και Μαθησιακή Υποστήριξη

1. «Σε έναν κόσμο μυθικό…»– Γιώτα Αναγνωστοπούλου, Αγγελική Νάκου, Μαρίνα Σκουτέρη
2. «Ο γύρος του κόσμου σε 10 χώρες»– Καλλιόπη Καρούση
3. «Τα παιδία παίζει!»– Στέλλα Μπάφα
4. «Μικροί Φίλαθλοι»– Στέφανος Κονόμη, Παύλος Αβντουλάι, Άννα Στίλλο
5. «Κόκκινη κλωστή δεμένη»– Ελένη Σεφερλή
6. «Μικροί Μουσικοί Εξερευνητές»– Βαγγέλης Αράπης, Μαρία-Σοφία Σκάλτσα
7. «Μιλάμε με τα χέρια»– Αριστέα Πρωτονοταρίου, Θανάσης Κοτσοβός
8. «Χορωδία»– Μαρίνα Τρουπιώτη, Ανδριάνα Κύρη
9. «Χρωματίζοντας τη μέρα»– Ευγενία – Δέσποινα Καρσαμπά
10. «pianoforte ή fortepiano, δυνατά ή σιγά;»– Ανδριάνα Κύρη
11. «Μαθαίνω παίζοντας την Αλβανική Γλώσσα»– Ιλίρα Μπακάλη
12. «Ελάτε να ζωντανέψουμε τα παραμύθια»– Μαρία Γουλέτα, Μαρία Μπουνιαλέτου, Αριάδνη Μαλαγαρδή, Ελισάβετ Κάνταϊ
13. «Δημιουργικό παιχνίδι στην οθόνη»– Σταυρούλα Κωτσάλου , Ανδρέας Γανιμάς
14. «Πινέλα, ζωγραφιές και έξυπνες κατασκευές»– Βίλλυ Μήτρακα
15. «Κυνήγι κρυμμένου θησαυρού»– Βίλλυ Μήτρακα
16. «Μία φωτογραφία διαφορετική από τις άλλες»– Αναστασία Βλαχάκη
17. «Να σβήσουμε τα φώτα να δούμε σινεμά» (Για όλες τις ηλικίες)- Θανάσης Κοτσοβός, Μαρία Μάλαϊ

Περισσότερες πληροφορίες για τις Δημιουργικές Ομάδες θα βρείτε εδώ:
Δημιουργικές Ομάδες 2015 -2016

 

Μαθησιακή Υποστήριξη 2015-2016

Μαθησιακή Υποστήριξη Α’ με τον Άλκη Μήτσιο
Μαθησιακή Υποστήριξη Β’ με τις Ράνι Βούρου, Μάνια Παγωνάκη
Μαθησιακή Υποστήριξη Β΄ με την Ηώ Αμανάκη
Μαθησιακή Υποστήριξη Γ’ με τον Άλκη Μήτσιο
Μαθησιακή Υποστήριξη Δ΄ με την Ελένη Σεφερλή
Μαθησιακή Υποστήριξη Ε΄ με τον Γιώργο Κοσμίδη
Μαθησιακή Υποστήριξη ΣΤ΄ με την Χριστίνα Δουρούκου

Μαθησιακή Υποστήριξη Α΄Γυμνασίου με τον Νίκο Μαρίνο
Μαθησιακή Υποστήριξη Α΄Γυμνασίου με τον Χρήστο Ζωρίδη
Μαθησιακή Υποστήριξη Β΄Γυμνασίου με την Μαρία Μάλαϊ
Μαθησιακή Υποστήριξη Β΄Γυμνασίου με τον Αντρέα Γανιμά
Μαθησιακή Υποστήριξη Β΄Γυμνασίου με τον Χρήστο Ζωρίδη

 

Επίσης, ανάλογα με το πρόγραμμα  της εβδομάδας  οργανώνονται: *προβολές ταινιών *θεατρικό παιχνίδι *πληροφόρηση για θέματα περιβάλλοντος, ανακύκλωσης, προαγωγής υγείας, πρόληψης και αντιμετώπισης των ναρκωτικών και της σχολικής βίας *συζητήσεις *δράσεις * ομάδες ανάγνωσης *παιχνίδι χαμένου θησαυρού *εργαστήρια & εκθέσεις φωτογραφίας, ζωγραφικής, χειροτεχνημάτων

 Είσοδος ελεύθερη για όλα τα παιδιά
Δωρεάν κάρτα μέλους
Ώρες λειτουργίας:
Καθημερινά από τις 9.30 το πρωί ως τις 7.30 το βράδυ
Το Σάββατο και την Κυριακή
ανάλογα με το πρόγραμμα εκδηλώσεων που θα ανακοινώνεται

 

ΔΑΝΕΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

 ΔΑΝΕΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ & ΓΟΝΕΙΣ

Ένας χρόνος λειτουργίας

«Βιβλία που αγαπήσατε θέλουμε να μας  χαρίσετε»

Η Δανειστική Βιβλιοθήκη μας άρχισε να οργανώνεται στο Εργαστήρι Πολιτισμού τον Οκτώβριο του 2012, με μια αρχική συλλογή βιβλίων που πρότεινε στα παιδιά  ταξίδια φαντασίας και γνώσης. Γι’ αυτό τοποθετήσαμε σε ορισμένα ράφια της εκτός από βιβλία,  χάρτινα καραβάκια, πράσινα μήλα και κόκκινα  ρόδια,  θέλοντας να συμβολίσουμε την περιπέτεια του ταξιδιού και την εξερεύνηση άλλων πολιτισμών,  τη λαχτάρα της μάθησης και τη χαρά των συναισθημάτων που μπορούμε να μοιραστούμε. Σχεδιάστηκε έτσι που να έχει έναν  βασικό αριθμό καλά επιλεγμένων βιβλίων αλλά να υπάρχει και αρκετός χώρος  για να τοποθετηθούν νέες αφίξεις, βιβλία που τα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς θα μας πρότειναν, καθώς και βιβλία που αγάπησαν οι εθελοντές και φίλοι του Δικτύου και ήθελαν γι’ αυτό το λόγο να μας τα χαρίσουν.

Τον φετινό Οκτώβριο η Δανειστική Βιβλιοθήκη μας συμπληρώνει ένα χρόνο λειτουργίας και έχει 500 παιδιά-μέλη. Η καμπάνια μας «Βιβλία που αγαπήσατε θέλουμε να μας  χαρίσετε» βοήθησε  τη συλλογή μας να ξεπεράσει τα 1000 βιβλία, χάρη στην αγάπη και την προσφορά των φίλων και εθελοντών του Δικτύου, σχολείων, πολιτιστικών οργανισμών και εκδοτών. Εξίσου μεγάλωσε και ο αριθμός των επιτραπέζιων παιχνιδιών που είναι επίσης παεριζήτητα.

Τα παιδιά μπορούν να δανειστούν παραμύθια, βιβλία γνώσεων, παιδική και εφηβική λογοτεχνία, ποίηση και να συμβουλευθούν εγκυκλοπαίδειες και λεξικά. Υπάρχει ακόμη ένας μικρός αριθμός βιβλίων για εκπαιδευτικούς και γονείς που θα μεγαλώνει όσο μεγαλώνει το ενδιαφέρον τους να μας ζητούν βιβλία συμβουλευτικής, εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων ή ό,τι άλλο επιθυμούν να διαβάσουν.

Μετά την επιτυχία της καμπάνιας  «Απρίλιος 2013-Μέρες Βιβλίου», που οργανώσαμε μαζί 27 πολιτιστικοί και εκπαιδευτικοί φορείς, στο Εργαστήρι Πολιτισμού συνεχίσαμε την προώθηση της ανάγνωσης στα παιδιά, οργανώνοντας  Ομάδες Ανάγνωσης. Ιδιαίτερα κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο είχαμε κάθε απόγευμα Θεματικές Ομάδες Ανάγνωσης. Το μεγάλο ενδιαφέρον και η συμμετοχή των παιδιών  μας ενθαρρύνει να ζητήσουμε συνεργασία και από  Ομάδες Ανάγνωσης που λειτουργούν σε άλλες περιοχές, σχολεία και πολιτιστικούς συλλόγους, με στόχο την ανταλλαγή ιδεών, κοινές συναντήσεις, συζητήσεις με συγγραφείς και άλλες πρωτοβουλίες.  

Προσβλέπουμε στη δημιουργία μιας ευρύτερης κοινότητας παιδιών-αναγνωστών,  που θα ανταλλάσει ιδέες, εμπειρίες και πρακτικές. Η Δανειστική  Βιβλιοθήκη μας είναι ανοιχτή σε όλα τα παιδιά, καλλιεργώντας σταθερά την αναγνωστική στάση, τους τρόπους και δραστηριότητες για να μπουν πιο βαθιά στον κόσμο των βιβλίων, να απολαύσουν το χώρο και τη λειτουργία της βιβλιοθήκης ως κοινωνικό χώρο διαλόγου και συλλογικότητας, συμμετοχής και επικοινωνίας.

Τα ράφια μας έχουν ακόμη διαθέσιμο χώρο για βιβλία και επιτραπέζια παιχνίδια, γι’ αυτό σας καλούμε να συνεχίσετε να μας χαρίζετε παιδικά βιβλία, βιβλία που αγαπήσατε και θέλετε να τα  μοιραστείτε μαζί μας. Η συνεργασία σχολικών τάξεων, εκπαιδευτικών και γονιών είναι πολύτιμη για τη Δανειστική Βιβλιοθήκη μας, για τις Ομάδες Ανάγνωσης, καθώς και για  δίκτυο των παιδιών-αναγνωστών.

  * * * * *

Πρόταση για την βιβλιοθήκη του Δικτύου- της καθηγήτριας Δάφνης Κυριάκη-Μάνεση

Το προτεινόμενο σχέδιο εξετάζει  τη Βιβλιοθήκη του ΔΔΠ . Η Βιβλιοθήκη πρέπει να αποτελέσει ένα πόλο έλξης και την καρδιά του Εργαστηρίου Πολιτισμού που υλοποιεί αυτή τη στιγμή το Δίκτυο Δικαιωμάτων του Παιδιού. Στη συνέχεια αναλύονται όλες οι συνιστώσες της βιβλιοθήκης και δίνονται οδηγίες για την οργάνωση και τη λειτουργία της. Η Βιβλιοθήκη πρέπει να συνδεθεί με τις λοιπές δράσεις του δικτύου και για το λόγο αυτό προτάσσονται εδώ οι «Διάφορες ιδέες» που μπορούν να συνδεθούν μαζί της.

Διαβάστε εδώ ολόκληρη την πρόταση ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

1. ΠΟΣΟΥΣ ΞΕΝΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ;
2. ΤΟ ΠΑΙΔΙ- ΠΟΛΙΤΗΣ
3. ΜΙΚΡΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ
4. ΠΛΑΝΟΔΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

ΠΡΩΙΝΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΤΑΞΕΩΝ ΣΤΟ «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ» ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΗΜΕΡΑΣ ΚΑΙ ΩΡΑΣ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ 9.30-7.30 ΣΤΟ  ΤΗΛ. 210. 88.46.590 ΟΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΘΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ: ΕΓΓΡΑΦΗ & ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΕΛΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΑΝΕΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ /ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ

 

1. «Πόσους ξένους μπορείς να μετρήσεις ανάμεσά μας;»
Βιωματικό, συμμετοχικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα
Για παιδιά Δ΄-ΣΤ΄ Δημοτικού και Γυμνασίου

Το Πρόγραμμα έχει στόχο να προσφέρει στα παιδιά το βίωμα και την ανάλυση της Διαφορετικότητας μέσα από   δράσεις, πληροφόρηση, συμμετοχική παρατήρηση και παιχνίδια ρόλων. Διερευνούμε με όλη την ομάδα πόσο διαφορετικά συναισθήματα γεννιόνται μέσα μας, ανάλογα με την ερμηνεία με την οποία αντιμετωπίζουμε ένα γεγονός της καθημερινής μας ζωής. Πάνω σε αυτή τη βάση καλούμε τα παιδιά να συμμετάσχουν σε ένα παιχνίδι καταγραφής των συναισθημάτων τους, μέσα από το οποίο ξεδιπλώνονται και αναλύονται μια βεντάλια αυθόρμητων αντιδράσεων, όπως είναι ο θυμός, ο φόβος, η απογοήτευση, η ενοχή, η αισιοδοξία, η αλληλεγγύη, το αίσθημα αδικίας, η διεκδίκηση, κλπ.

Από τη σταδιακή προσέγγιση και την ελεύθερη έκφραση του διαφορετικού τρόπου με τον οποίο κάθε παιδί έχει αντιμετωπίσει, νιώσει και διαχειριστεί ένα πρόβλημα, οδηγούμε τα παιδιά να αναγνωρίσουν με φιλικό τρόπο τις έννοιες της διαφορετικής ταυτότητας, των «ξένων» στοιχείων που εμπεριέχονται στη ζωή μας, των διαφορετικών αξιών και των συναισθημάτων μέσα από τα οποία επικοινωνούμε.

Στη συνέχεια, καλούμε τα παιδιά να ταξιδέψουν από τον δικό τους μικρόκοσμο στον έξω κόσμο και στα όσα συμβαίνουν γύρω μας, κοντινά ή μακρινά. Χρησιμοποιούμε αποκόμματα από εφημερίδες και περιοδικά με μικρές ιστορίες και σύγχρονα θέματα Διαφορετικότητας. Συγκρίνουν τα μικρά και τα μεγάλα προβλήματα και πόσο διαφορετικά αντιμετωπίζονται, να αντιληφθούν πόσες «ξένες» καταστάσεις μπορεί να μας αφορούν ή να μας αγγίζουν περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε. Σχολιάζουμε τα προβλήματα και τις λύσεις όπως παρουσιάζονται στον Τύπο. Φανταζόμαστε τον εαυτό μας στη θέση άλλων παιδιών που έγιναν τα ίδια πρωταγωνιστές μιας είδησης. Καλούμε τα παιδιά να μπουν στη θέση τους και να γράψουν μικρές αγγελίες ζητώντας ή προσφέροντας βοήθεια σε όσους την έχουν ανάγκη. Στο τέλος, μοιράζουμε ένα έντυπο πολιτισμικής ταυτότητας. Κάθε παιδί συμπληρώνει ελεύθερα τη δική του πολιτισμική του ταυτότητα, που περιλαμβάνει στοιχεία για το ποιος/α είναι, πώς θεωρεί ότι τον/την βλέπουν οι άλλοι, τις επιθυμίες και τις προσδοκίες του, σε τι μοιάζει και σε τι διαφέρει από τους άλλους, όσα θεωρεί θετικά και όσα πιστεύει αρνητικά στοιχεία της ταυτότητας του. Τα παιδιά παίρνουν μαζί τους, ως ανάμνηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος, τη συμπληρωμένη από τα ίδια πολιτισμική τους ταυτότητα, στην οποία υπογραμμίζεται ότι:
Η ΤΑΥTOΤΗΤΑ ΜΑΣ ΔΕΝ ΠΑΙΡΝΕΙ ΒΑΘΜΟ ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΜΕΙΣ, ΟΛΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΙ ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΟΛΥΧΡΩΜΟ ΚΟΣΜΟ

 

2. «Το Παιδί- Πολίτης»
Βιωματικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα
Για παιδιά Δ΄-ΣΤ΄ Δημοτικού και Γυμνασίου

Το Εκπαιδευτικό αυτό Πρόγραμμα έχει στόχο να προσφέρει στα παιδιά το βίωμα και την έννοια του τι σημαίνει πολίτης στη σύγχρονη δημοκρατία, καθώς και ποιο το νόημα της υπεύθυνης στάσης μέσα στην κοινωνία. Χρησιμοποιούνται  απλές δράσεις, πληροφόρηση, έντυπο υλικό, παιχνίδια ρόλων και συμμετοχική παρατήρηση. Δίνουμε στα παιδιά τη δυνατότητα να αντιληφθούν ότι στις σύγχρονες κοινωνίες ο πολίτης πρέπει να ενημερώνεται και να διαμορφώνει άποψη για πολλά και διαφορετικά ζητήματα, που αφορούν την τοπική κοινωνία όπου ζει, τη χώρα του, καθώς και την παγκόσμια κοινότητα. Επίσης, τα κάνουμε να αντιληφθούν ότι κανένα από αυτά τα προβλήματα δεν είναι ξένα προς τη ζωή του ίδιου και της οικογένειάς του κι ότι αυτό συνεπάγεται τη συμμετοχή του και τη συμβολή του στην καλύτερη αντιμετώπιση και τη λύση τους.

Τα παιδιά πληροφορούνται, επιλέγουν και εντοπίζουν προβλήματα που αφορούν το περιβάλλον, την υγεία, την παιδεία, τον πολιτισμό, τη φτώχεια, την ειρήνη, την ασφάλεια, κλπ. Στη συνέχεια, μέσα από παιχνίδια ρόλων, αντιλαμβάνονται   ότι σημαντικό ρόλο στη σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία έχει ο ενεργός πολίτης, δηλαδή ένας πολίτης ενημερωμένος και συμμέτοχος σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής. Διαπιστώνουν επίσης πόση διαφορά έχει μια κοινότητα παθητικών από μια κοινότητα ενεργών πολιτών.

Στη διάρκεια του προγράμματος επιλέγουμε τους πιο πρόσφορους παιδαγωγικούς τρόπους ώστε να αντιληφθούν τα παιδιά, μέσα από γεγονότα και παραδείγματα της καθημερινής ζωής, πως κάθε δραστηριότητα των ατόμων και των ομάδων που αφορά τη συλλογική ζωή συνδέεται με μια πολιτική απόφαση, με την ευρεία έννοια, καθώς και με τις νοοτροπίες και συμπεριφορές που επικρατούν στην κοινωνία Για το λόγο αυτό ενθαρρύνονται τα παιδιά να προχωρήσουν σε ανάλυση, προβληματισμό, διαχείριση και αποφάσεις επιλεγμένων παραδειγματικών περιπτώσεων.

Οι θεματικές ενότητες που προσεγγίζουν τα παιδιά είναι:

  • Οι ανθρώπινες ανάγκες και πώς συνδέονται με την ατομική, οικογενειακή, τοπική και ευρύτερη κοινωνική ζωή.
  • Η αναζήτηση προτεραιοτήτων σε μια λίστα ατομικών και κοινωνικών αναγκών
  • Ο εντοπισμός των θεσμών (κρατικών, αυτοδιοικητικών, ιδρυμάτων, κλπ) που έχουν την αρμοδιότητα να συνδράμουν συγκεκριμένες ανάγκες
  • Η αλληλεπίδραση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων απέναντι στην ικανοποίηση των αναγκών
  • Οι ιεραρχικές δομές, το πλαίσιο, οι κανόνες και οι νόμοι που καθορίζουν τη διαχείριση των αναγκών
  • Η ταυτότητα του πολίτη
  • Ο πολίτης και υπεύθυνη στάση του στην καθημερινή ζωή
  • Η διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο
  • Τα δικαιώματα και οι ελευθερίες
  • Η κοινωνία των πολιτών και η κοινωνική αλληλεγγύη

Στόχος είναι η καλλιέργεια της ατομικής ευθύνης σε συνάρτηση με τις αξίες της κοινωνικής αλληλεγγύης και της κοινωνικής συνοχής, η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και το ενδιαφέρον για τα ανθρώπινα δικαιώματα: την ελευθερία, την ισονομία, τη δικαιοσύνη, την ανοχή στη Διαφορετικότητα, τον πλουραλισμό, το δικαίωμα συμμετοχής στη δημόσια ζωή, το σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το δικαίωμα στην πολιτισμική πολυμορφία και ταυτότητα.

Στο τέλος, μοιράζεται ένα έντυπο ταυτότητας, παρόμοιο με αυτό που έχουν οι ενήλικες. Κάθε παιδί συμπληρώνει σε αυτό τη δική του ταυτότητα, που περιλαμβάνει στοιχεία για το ποιος/α είναι ως μικρός πολίτης. Τα παιδιά παίρνουν μαζί τους, ως ανάμνηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος, τη συμπληρωμένη από τα ίδια ταυτότητά τους.

 

3. «Μικροί Αναγνώστες στον κόσμο των Βιβλίων»

 

Αυτό το εκπαιδευτικό πρόγραμμα απευθύνεται στους μικρούς αναγνώστες   των σχολικών τάξεων του Δημοτικού. Στόχος του Προγράμματος είναι να ξυπνήσει το ενδιαφέρον των παιδιών για τον κόσμο των βιβλίων, να τα οδηγήσει να αντιληφθούν ότι μια βιβλιοθήκη μπορεί να ικανοποιήσει τα πιο διαφορετικά ενδιαφέροντα, να προκαλέσει εκπλήξεις ανοίγοντας νέους ορίζοντες κι ό,τι χρειάζεται οδηγό. Το δικαίωμα στη μάθηση, στην περιέργεια και στην ανάγνωση εκπληρώνεται με τον καλύτερο τρόπο σε μια βιβλιοθήκη. Ιδιαίτερα εάν η βιβλιοθήκη είναι δανειστική. Μέσω βιωματικών δράσεων, δίνεται στα παιδιά η ευκαιρία   να γνωρίσουν τα παιδικά βιβλία και την κατηγοριοποίησή τους: παραμύθια, λογοτεχνικά, ιστορικά, γνώσεων κ.λπ. Εδώ έχει την αφετηρία του το ταξίδι στο κόσμο των βιβλίων. Στη συνέχεια μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα βασικά μέρη που συνθέτουν ένα βιβλίο: το εξώφυλλο, το οπισθόφυλλο, τον τίτλο, την ταυτότητα του βιβλίου. Προχωρούν στη γνωριμία με τον συγγραφέα, τον εικονογράφο και τον εκδότη. Τους προσφέρεται η ευκαιρία να ξεφυλλίσουν   καταλόγους εκδοτών, να συγκρίνουν θέματα, συγγραφείς και τίτλους, να αντιληφθούν πόσο σημαντική είναι η επιλογή των βιβλίων και ποια τα βασικά κριτήρια. Τέλος, τα παιδιά συμμετέχουν στη διαδικασία έκδοσης του δικού τους βιβλίου.

Η διάρκεια του προγράμματος είναι 1 ώρα και 15 λεπτά και απευθύνεται σε παιδιά του Δημοτικού σχολείου.

 

4. «Πλανόδια Βιβλιοθήκη»
Για παιδιά νηπιαγωγείου και Δημοτικού

Μια Βιβλιοθήκη που ταξιδεύει χειμώνα καλοκαίρι, προσφέροντας στα παιδιά την ευκαιρία να ζήσουν στον φανταστικό και συναρπαστικό κόσμο των βιβλίων στο ύπαιθρο (πλατεία, αυλή σχολείου, δημόσιο κήπο, παιδική χαρά ).

Η Πλανόδια Βιβλιοθήκη είναι μια εφήμερη βιβλιοθήκη που μπορεί να διαρκέσει λίγες μόνο ώρες ή μια ολόκληρη ημέρα. Ταξιδεύει όπου την καλούν, φέρνει μαζί της πολλά βιβλία, παιχνίδια, παζλ και πολλές δραστηριότητες που τυλίγονται σε ένα πολύχρωμο ύφασμα με φυτά και πουλιά. Θεματικές ενότητες βιβλίων για τη Διαφορετικότητα, για τα Ζώα- Έντομα- Φυτά και τους Γίγαντες, Νάνους και Μάγισσες. Βιβλία χωρίς λόγια, για μικρά και μεγαλύτερα παιδιά, εικονογραφημένα, λογοτεχνικά, γνώσεων που απευθύνονται σε διάφορες ηλικίες.

Τέσσερις  στηλοθέτες, σκοινί, μουσαμάς, έναν πίνακα κιμωλίας, δάπεδο από χρωματιστό παζλ, μαξιλάρια, η σκηνή του μοναχικού αναγνώστη και μεγάλες φιγούρες που τη διακοσμούν: μια ψηλή καμηλοπάρδαλη, που είναι το σήμα της, ένα δέντρο, το παιδί-αναγνώστη , αφίσες, η σημαία της Πλανόδιας, κλπ.

Γύρω από την Πλανόδια Βιβλιοθήκη υπάρχουν κρυμμένα ή εμφανή ζώα και αντικείμενα που τα παιδιά θα συναντήσουν κατά την ανάγνωση μέσα στα βιβλία. Ένας παπαγάλος, μια κουκουβάγια, ψάρια, κοχύλια, μια θαλάσσια χελώνα, ένα καραβάκι, ένας λύκος, μια αλεπού, πεταλούδες, ένα ζευγάρι κόκκινα γυαλιά, ένα Κινέζικο καπέλο, το παπούτσι του γίγαντα, κατσικάκια, γουρουνάκια, ένας βάτραχος, ένας λαγός έχουν βγει από τις σελίδες των βιβλίων και περιμένουν υπομονετικά για να πάρουν μέρος μαζί με τα παιδιά στις δράσεις της Πλανόδιας Βιβλιοθήκης.

Δράσεις:

  1. «Μέσα κι έξω απ’ τα βιβλία»

Τα παιδιά βγάζουν τα παπούτσια τους και κάθονται στα μαξιλάρια μέσα στην Πλανόδια Βιβλιοθήκη. Όσα παιδιά γνωρίζουν ανάγνωση μπορούν να διαλέξουν το βιβλίο που τους αρέσει και να διαβάσουν ένα απόσπασμα. Όσα παιδιά δεν γνωρίζουν ανάγνωση συμμετέχουν σε μια ομάδα, στην οποία διαβάζουμε ένα απόσπασμα από το βιβλίο που διάλεξαν. Στη συνέχεια τα παιδιά καλούνται να αναζητήσουν τα αντικείμενα που περιείχε το απόσπασμα του βιβλίου και να μας τα φέρουν.

 

  1. «Η σκηνή του Μοναχικού Αναγνώστη»

Πλάι στην Πλανόδια Βιβλιοθήκη έχουμε μια μικρή ατομική σκηνή για τα παιδιά-αναγνώστες που θέλουν να απολαύσουν μόνα την ανάγνωση και την παρέα των ηρώων – πρωταγωνιστών ενός βιβλίου. Μοναδική υποχρέωση σε αυτή την περίπτωση είναι να γράψει το παιδί-αναγνώστης σε ένα ειδικό ημερολόγιο μια παράγραφο με τις σκέψεις του για το βιβλίο που διάβασε.

 

  1. «Τα Δικαιώματα του Παιδιού» σε ένα ομαδικό επιδαπέδιο παιχνίδι που σχεδίασε και ζωγράφισε η συγγραφέας και εικονογράφος Βάσω Ψαράκη

Καλούμε μια ομάδα παιδιών να ρίξουν με τη σειρά ένα μεγάλο ζάρι και να προχωρήσουν πάνω στο επιδαπέδιο παιχνίδι ανάλογα με τον αριθμό που τους έτυχε. Κάθε φορά που θα στέκονται πάνω σε μια ζωγραφισμένη εικόνα, θα πρέπει να απαντούν σε μια ερώτηση ώστε να προχωρούν πιο κάτω. Όλες οι ερωτήσεις έχουν να κάνουν με τα δικαιώματα των παιδιών, καθώς και ιστορίες, ήρωες και ηρωίδες βιβλίων.

 

  1. «Η Πόλη Είμαστε Εμείς» ομαδικό επιδαπέδιο παιχνίδι

Καλούμε μια ομάδα παιδιών να μάθουν παίζοντας την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, την οδήγηση, την ταχύτητα και την ασφάλεια τους μέσα στην πόλη. Κάθε παιδί διαλέγει ένα αυτοκίνητο και παράλληλα με τα άλλα παιδιά κάνει τη δική του διαδρομή μέσα στην πόλη μέχρι να φτάσει στον προορισμό του. Σκοπός του παιχνιδιού δεν είναι η ταχύτητα ούτε κερδίζει αυτός που φτάνει πρώτος, αλλά η ασφαλής διαδρομή και κερδίζει αυτός που σέβεται και ακολουθεί τους κανόνες.

 

  1. «Τι είναι παιδί;»

Με οδηγό το βιβλίο «Τι είναι παιδί;», καλούμε μια ομάδα παιδιών να φτιάξουν το δικό τους βιβλιαράκι των δικαιωμάτων με εικόνες και κολάζ. Κόβοντας εικόνες και λέξεις από εφημερίδες και άλλα έντυπα και υλικά ζωγραφικής, τα παιδιά αποτυπώνουν τις σκέψεις τους με το δικό τους τρόπο.

 

  1. «Ο φίλος μου ο δράκος» (για παιδιά νηπιαγωγείου και Α’, Β’ Δημοτικού)

Με οδηγό το βιβλίο «Ο φίλος μου ο δράκος», καλούμε μια ομάδα παιδιών να διαβάσουν το βιβλίο και στη συνέχεια με πλαστελίνη να φτιάξουν κινέζικα ιδεογράμματα.

  1. «Ανακαλύπτοντας την ταυτότητα μου»

Συζητάμε με τα παιδιά τις πολιτιστικές τους προτιμήσεις (βιβλία, μουσική, ξένες γλώσσες, κλπ), καθώς και θέματα που αφορούν την ταυτότητα του πολίτη. Στη συνέχεια κάθε παιδί συμπληρώνει τη δική του ταυτότητα σε ειδικό έντυπο.

  1. «Σελίδες βιβλίων που μας ζητούν να τις βάλουμε στη σειρά»

Καλούμε μια ομάδα παιδιών να μοιραστούν τυχαία τις μεγάλου σχήματος σελίδες που ανήκουν σε ένα ή περισσότερα εικονογραφημένα βιβλία και να τις κρεμάσουν από το λαιμό τους. Η ομάδα θα πρέπει διαβάσει τις σελίδες, να τις βάλει στη σωστή σειρά και τα παιδιά να πιαστούν από το χέρι, ώστε όλα μαζί να αποτελέσουν ένα βιβλίο. Καλούμε τα παιδιά να διαβάσουν εναλλάξ φωναχτά το βιβλίο.

 

Για παιδιά που δεν διαβάζουν

  1. «Ένας ήρωας ένα… παζλ»

Δεινόσαυροι, μάγισσες, λύκοι, γίγαντες, νάνοι από εικονογραφημένα βιβλία έγιναν παζλ και καλούμε τα παιδιά να τα φτιάξουν. Στη συνέχεια, ζητάμε από κάθε παιδί να βρει το βιβλίο στο οποίο βρίσκεται η εικόνα που μόλις έφτιαξε. Αν επιθυμεί του διαβάζουμε το βιβλίο ενώ εκείνο παρακολουθεί και παρατηρεί τις εικονογραφημένες σελίδες.

 

  1. «Ελάτε να φωτογραφηθούμε στη ζούγκλα»

Ένα ταμπλό που απεικονίζει τη ζούγκλα με άγρια ζώα. Τα παιδιά βρίσκουν πρώτα τα ζώα σε βιβλία και τα αναγνωρίζουν με τα ονόματά τους, μιμούνται τους ήχους και τις κινήσεις τους. Στη συνέχεια στέκονται πίσω από το ταμπλό και βάζουν το πρόσωπό τους στα κατάλληλα ανοίγματα. Τραβούν τα ίδια ψηφιακές φωτογραφίες των φίλων τους.

Διανέμεται έντυπο υλικό:
-Πλήρης κατάλογος των Δικαιωμάτων του Παιδιού σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ
-Θεματικές βιβλιογραφίες της Πλανόδιας Βιβλιοθήκης για τα παιδιά, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς
-Η μικρή Ιστορία του Δικτύου
-Αυτοκόλλητα και κονκάρδες

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δανείζονται για διάστημα δύο εβδομάδων τις θεματικές συλλογές βιβλίων και να τα χρησιμοποιούν στην τάξη.

 

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΑΙΔΙΩΝ

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧH

 

ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ:
Στο Εργαστήρι Πολιτισμού, Αλκαμένους 11, καθημερινά 9.30-7.30, από το ίδιο το παιδί με τους γονείς ή τον εκπαιδευτικό.

Δημιουργικές Ομάδες   2015 -2016

  1. «Σε έναν κόσμο μυθικό…»

Κάθε φορά θα μεταφερόμαστε νοητά στην αρχαία Ελλάδα. Θα ερχόμαστε σε επαφή με ένα θέμα της ελληνικής μυθολογίας και θα ζωντανεύουμε τους ήρωες με θεατρικό παιχνίδι και μουσικοκινητικές δραστηριότητες.
Συντονίστριες: Γιώτα Αναγνωστοπούλου, Αγγελική Νάκου, Μαρίνα Σκουτέρη

 

  1. «Ο γύρος του κόσμου σε 10 χώρες»

Δέκα χώρες: Ισλανδία, Ιταλία, Μαρόκο, Κένυα, Ινδία, Κίνα, Αυστραλία, Βραζιλία, Μεξικό, Ηνωμένες Πολιτείες.

Θα γνωρίσουμε τους ανθρώπους που ζουν εκεί, πόσοι είναι, τι τρώνε, πώς ντύνονται, τι δουλειές κάνουν, πώς ζουν. Θα ανακαλύψουμε τη μυθολογία, τα έθιμα, τη γεωγραφία, την ιστορία και τον πολιτισμό τους. Θα ακούσουμε τα τραγούδια τους και θα μάθουμε μερικές λέξεις από τη γλώσσα τους.
Συντονίστρια: Καλλιόπη Καρούση

 

  1. «Τα παιδία παίζει!»

Μέσα από διασκεδαστικά παιχνίδια και δημιουργικές δραστηριότητες μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε και να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, να συνεργαζόμαστε και να επικοινωνούμε. Μαθαίνουμε να συνυπάρχουμε με πνεύμα ομαδικότητας, σεβασμού κι αλληλεγγύης.
Συντονίστρια: Στέλλα Μπάφα

 

  1. «Μικροί Φίλαθλοι»

Αγαπάς το ποδόσφαιρο; Σου αρέσει να συνεργάζεσαι;

Αν θέλεις να αθλείσαι και να διασκεδάζεις παίζοντας ποδόσφαιρο, είμαστε έτοιμοι να σου μάθουμε τα μυστικά: να βάζουμε γκολ, να ελέγχουμε την μπάλα, να δίνουμε πάσες και να γίνουμε ομάδα!! Θα γυμναστούμε, θα τρέξουμε, θα κάνουμε ασκήσεις. Στο τέλος της χρονιάς θα οργανώσουμε ένα τουρνουά ποδοσφαίρου με όλα τα παιδιά του Δικτύου.
Συντονιστές: Στέφανος Κονόμη, Παύλος Αβντουλάι, Άννα Στίλλο

 

  1. «Κόκκινη κλωστή δεμένη»

Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη…
δως της κλώτσο να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινίσει….
Η Ανέμη του Δικτύου θα αρχίσει να ξετυλίγεται με παραμύθια…
Κάθε Σάββατο θα γινόμαστε τα … «πειραχτήρια» των παραμυθιών, δίνοντάς τους άλλη τροπή και άλλο τέλος, τέτοιο ώστε να ταιριάζει πιο πολύ στο… « ζήσαμε εμείς καλά κι αυτοί καλύτερα!!!!»
Συντονίστρια: Ελένη Σεφερλή

 

  1.        «Μικροί Μουσικοί Εξερευνητές»

Ελάτε να ανακαλύψουμε τη μουσική μέσα από ψυχαγωγικές δραστηριότητες:

  • Μουσικά Όργανα: Θα μάθουμε τις έννοιες του ρυθμού, της μελωδίας και θα φτιάξουμε τα δικά μας όργανα.
  • Τραγούδι: Θα τραγουδήσουμε παλιά, νέα και δικά μας τραγούδια με τη συνοδεία της κιθάρας και των δικών μας οργάνων.
  • Σύνθεση: Θα μάθουμε πώς φτιάχνεται ένα τραγούδι με τις δικές μας αγαπημένες λέξεις
  • Μουσικά ταξίδια: Θα συναντήσουμε άλλους πολιτισμούς και διαφορετικά μουσικά είδη.
  • Η «επίσκεψή» μας σε κάθε μουσική εποχή θα γίνεται μέσα από μουσικά παιχνίδια.
  • Σωματική έκφραση και χορός: Θα ανακαλύψουμε ότι το ανθρώπινο σώμα είναι ένα μεγάλο μουσικό όργανο. Χρησιμοποιώντας τα χέρια και τα πόδια μας θα έρθουμε πιο κοντά στην έννοια του ρυθμού.
    Συντονιστές: Βαγγέλης Αράπης, Μαρία – Σοφία Σκάλτσα

 

  1. «Μιλάμε με τα χέρια»

Θέλεις κι εσύ να πεις «καλημέρα» ή να πεις το όνομα σου χωρίς φωνή, χρησιμοποιώντας μόνο τα χέρια σου και την εκφραστικότητα σου; Δεν έχεις παρά να γραφτείς στην ομάδα μας και να ανακαλύψεις το Αλφάβητο, τα νούμερα, τις ημέρες της εβδομάδας και πολλά ακόμη στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα.
Συντονιστές: Αριστέα Πρωτονοταρίου, Θανάσης Κοτσοβός

 

  1. ΧΟΡΩΔΙΑ

Θα γνωρίσουμε το τραγούδι ,τη μουσική και θα καλλιεργήσουμε τη φωνή μας. Η χορωδία μας θα εμφανίζεται στις εκδηλώσεις του Δικτύου. Και στο τέλος; Μια μεγάλη συναυλία με όλα τα τραγούδια που μάθαμε!
Συντονίστριες: Μαρίνα Τρουπιώτη, Ανδριάνα Κύρη

 

  1. «Χρωματίζοντας τη μέρα»

Είναι άραγε η ζωή μας μια σειρά από ζωγραφιές; Κάθε ζωγραφιά αντιπροσωπεύει για τον καθένα μας μια ιστορία, μια συγκεκριμένη στιγμή της ζωής μας κατά την οποία βιώνουμε μοναδικά και ανεπανάληπτα συναισθήματα, και κάθε ζωγραφιά στο τέλος μας προκαλεί ένα χαμόγελο, είτε την δημιουργήσαμε μετά από θλίψη είτε μετά από χαρά. Αν δεν χαμογελάμε και δεν απολαμβάνουμε τη στιγμή, τίποτα δεν είναι ξεχωριστό και μοναδικό. Και τι πιο όμορφο από τα παιδικά χαμόγελα; Μολύβια, μαρκαδόροι, πινέλα αλλά και τα ίδια μας τα χέρια θα μας βοηθήσουν να αποτυπώσουμε σ’ ένα άψυχο χαρτί όλα αυτά που έχουμε μέσα μας.
Συντονίστρια: Ευγενία – Δέσποινα Καρσαμπά

 

  1. «pianoforte ή fortepiano, δυνατά ή σιγά;»

Νότες, μέτρημα, ρυθμός,
ότι πρέπει για να γίνεις … μουσικός!!!
Ελάτε να μάθουμε τις νότες, να μάθουμε να μετράμε και να φτιάξουμε μουσική.
Ταξίδι στο μαγικό κόσμο του πιάνου.
Συντονίστρια: Ανδριάνα Κύρη

 

  1.        «Μαθαίνω παίζοντας την Αλβανική Γλώσσα»

Μέσα από παιχνίδια και βιβλία, μαθαίνουμε τη μητρική μας γλώσσα, τα τραγούδια, τις συνήθειες, τα ήθη και τα έθιμα της πατρίδας μας. Ερχόμαστε κοντά στις ρίζες μας και επικοινωνούμε με τους συγγενείς και τους φίλους μας στην Αλβανία.
Συντονίστρια: Ιλίρα Μπακάλη

 

  1. «Ελάτε να ζωντανέψουμε τα παραμύθια»  

Στο εργαστήρι μας παίζουμε και γινόμαστε οι ήρωες των ιστοριών που διαβάζουμε. Τι φωνή έχει το γουρουνάκι; Πώς πετάει η νεραιδούλα; Πώς θα φτιάξουμε το πιο γερό σπίτι; Τι θα έλεγε ο βασιλιάς στους υπηκόους του;
Χρησιμοποιούμε τη φαντασία μας για να φτιάξουμε τα πιο μαγικά αντικείμενα με χρώματα, χαρτιά και μπόλικη χρυσόσκονη! Γινόμαστε δημοσιογράφοι και κάνουμε ερωτήσεις στους συγγραφείς των παραμυθιών που διαβάζουμε, βιντεοσκοπούμε τις συνεντεύξεις μας και τις ξαναβλέπουμε ως θεατές!!!!
Συντονίστριες: Μαρία Γουλέτα, Μαρία Μπουνιαλέτου, Αριάδνη Μαλαγαρδή, Ελισάβετ Κάνταϊ

 

  1. «Δημιουργικό παιχνίδι στην οθόνη»

Γνωρίζουμε προγράμματα και εκπαιδευτικά παιχνίδια (Ramkind, PhotoFiltre, PowerPoint, StoryBook, Weaver, Deluce κ.ά.). Μαθαίνουμε να χειριζόμαστε σωστά και με ασφάλεια τον ηλεκτρονικό υπολογιστή διασκεδάζοντας. Καλλιεργούμε την αντίληψή μας για τις ηλεκτρονικές συσκευές. Ανακαλύπτουμε τον μαγικό καινούριο κόσμο της ψηφιακής πραγματικότητας και αποκτούμε επαφή μαζί του αναπτύσσοντας τις δεξιότητές μας. Παίζουμε σε ταμπλέτες ψηφιακά παιχνίδια, διασκεδάζουμε αλλά και οξύνουμε τη σκέψη μας και τη δημιουργικότητά μας.
Συντονιστές: Σταυρούλα Κωτσάλου , Ανδρέας Γανιμάς

 

  1. « Πινέλα, ζωγραφιές και έξυπνες κατασκευές»

Τι θα λέγατε να μεταμορφωθούμε σε τρανούς μάστορες, να πάρουμε τα εργαλεία μας και να αρχίσουμε να κατασκευάζουμε μόνοι μας διάφορα αντικείμενα;
Ποιος θέλει να φτιάξει τη δική του μαριονέττα ή το δικό του μουσικό όργανο;
Ποιος θέλει να γνωρίσει τον κόσμο των κατασκευών;
Έχουμε όλα τα εργαλεία και τα υλικά! Έχετε τη διάθεση και τη φαντασία;
Πολλές εκπλήξεις σας περιμένουν!
Συντονίστρια: Βίλλυ Μήτρακα

 

  1. «Κυνήγι κρυμμένου θησαυρού»

Τι καλύτερο από ένα κρυμμένο θησαυρό; Ποιος ξέρει τι θα ανακαλύψουμε;

Ελάτε να ταξιδέψουμε μέσα από παραμύθια και κρυφά μηνύματα. Ελάτε να εξερευνήσουμε τα μυστικά μονοπάτια του θησαυρού. Ξεκινάμε με το πρώτο στοιχείο, το παραμύθι, και βρίσκουμε τα υπόλοιπα όπως κάνουν οι πειρατές. Δεχτείτε την πρόκληση!!!
Συντονίστρια: Βίλλυ Μήτρακα

 

  1. «Μία φωτογραφία διαφορετική από τις άλλες»

Μπορούμε άραγε να φωτογραφήσουμε ορατά και αόρατα αντικείμενα; Μπορούμε να φωτογραφήσουμε έναν πραγματικό αλλά και έναν φανταστικό κόσμο; Η φωτογραφία είναι μόνο δισδιάστατη ή και τρισδιάστατη; Σε περιμένουμε στο εργαστήριο για να ανακαλύψουμε πολλά, μα πάρα πολλά μυστικά της φωτογραφίας.
Συντονίστρια: Αναστασία Βλαχάκη

 

  1. «Να σβήσουμε τα φώτα να δούμε σινεμά» (Για όλες τις ηλικίες)

Τι πιο ωραίο από μια καλή ταινία την Παρασκευή το απόγευμα! Ελάτε να ζήσουμε την απόλαυση και τη μαγεία του σινεμά. Να δούμε ταινίες, cartoons , ντοκιμαντέρ και να συζητήσουμε τρώγοντας φρούτα και ποπ –κορν!
Συντονιστές: Θανάσης Κοτσοβός, Μαρία Μάλαϊ  

 

 

ΚΑΜΠΑΝΙΑ- ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ- 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Καμπάνια- Νοέμβριος 2014

Την περασμένη Πέμπτη μια ευχάριστη έκπληξη περίμενε τους επιβάτες του Μετρό στο Στ. Λαρίσης

Κυριακή 23 Νοεμβρίου- 10-2 το πρωί- Γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα των Δικαιωμάτων του Παιδιού- Δημοτική Βιβλιοθήκη Δήμου Αθηναίων- Δομοκού 2, Στ. Λαρίσης

«Υπερασπίζοντας τα δικαιώματά μου, διεκδικώ την παιδική μου ηλικία» Καμπάνια- Νοέμβριος 2014- Όλες οι εκδηλώσεις

 

Καμπάνια- «Υπερασπίζοντας τα δικαιώματά μου, διεκδικώ την παιδική μου ηλικία»- Νοέμβριος 2014

Καμπάνια- Νοέμβριος 2013

Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο: «Ο Βασιλιάς Αταξίδευτος»
ΜΕΤΑδραση: «Ένα ταξίδι… ένα παιδί»
Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Β΄ΑΘΗΝΑΣ / ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: «Επειδή είμαι παιδί…»
ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ:«Ομάδες ανάγνωσης»
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ: «Ταξίδι στην πόλη των χρωμάτων» – «Διαδραστικό  παιχνίδι χρωμάτων» – «Δικαίωμα στην Πόλη»
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ  IBBY- ΚΥΚΛΟΣ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «Το δικαίωμα των παιδιών να μεγαλώνουν σε έναν κόσμο με  βιβλία, μέσα από τις αφίσες της IBBY για την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου»
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ- ΡΕΝΤΗ: «Ζωντανέψέ το!!!!» Το Παραμύθι της Φρουτοπίας»
PRAKSIS:«Εργαστήριο κατασκευής μουσικών οργάνων»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ: «το Ταξίδι του Φερεϊντούν»
ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ- ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ: Η πρόσβαση στην πληροφορία είναι δικαίωμα όλων. «Αναζητώντας τα ίχνη της εξαφανισμένης κας Μητρογιάννη μέσα από τα αρχειακά της τεκμήρια»
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ: «Παίζω, μαθαίνω, ζω… είναι δικαίωμά μου»
Δ/ΝΣΗ Π.Ε. ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ/ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: «Λέσχη Ανάγνωσης για Εκπαιδευτικούς»
Δ/ΝΣΗ Π.Ε. ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ / ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ / ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: «Τι είδα στη σκιά μου» – «Σημαίες ειρήνης»
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ-ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ: «Δικαίωμα στη Διασκέδαση»
35ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ: “Κάνω το δικηγόρο του παιδιού” – “Αλλάζοντας δικαιώματα: Ασφάλεια, ελευθερία, χώρος”
31ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ: «Θέλω να εκφράζομαι… με κάθε τρόπο» – «Έχω ένα φίλο μακρινό» – «Θέλω να παίζω, θέλω να μαθαίνω…»
ΚΕΔΡΟΣ:«Η Ορτανσία φυλάει τα μυστικά» ή Ένα ταξίδι στη χώρα των παιδιών
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ: «Η δύναμη της ομάδας»
ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ: «Έχω δικαίωμα… να ζω σε ένα ασφαλές σπίτι, να παίζω, να ονειρεύομαι»
ΦΡΕΟΝ: «Ζωντανή βιβλιοθήκη, Το μαγικό ταξίδι της Ευγενίας»
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ: «Χειροποίητες Βιβλιοϊστορίες»
4o N/Π Ν. ΙΩΝΙΑΣ ΒΟΛΟΥ: «Τα Δικαιώματα των παιδιών»
PLAYGROUP: «Πώς χτίζεται η αυτοεκτίμηση στην παιδική ηλικία; Πώς ενισχύεται από την οικογένεια;»
ΟΠΑΝΔΑ: “Μαθαίνω τα δικαιώματά μου , διαχωρίζω τις επιθυμίες μου!!!”
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ: «Ομάδες ανάγνωσης» – «Το Γιατί των παιδιών φέρνει την ελπίδα» – «Παραμυθένιο Μεσημέρι Σαββάτου – Τα Χριστούγεννα της νόνας χελώνας» – Ομάδα Τέχνης «Πάροδος» – Μήνας Εφηβείας – Νοέμβριος 2013 «Οι νέοι και το δικαίωμα στην έκφραση»
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ: Δραματοποιημένη αφήγηση του βιβλίου «Η Τελευταία Μαύρη Γάτα»
ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΛΣΟΥΠΟΛΗΣ: ”Έχω και εγώ δικαιώματα, το ξέρεις;”
Α΄ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. ΑΘΗΝΑΣ, ΓΡΑΦΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: «Τα δικαιώματα του παιδιού: από την υπεράσπιση στην πολιτειότητα»
ΙΔΡΥΜΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ: «Δραστηριότητες για παιδιά δημοτικού» – «Δραστηριότητες για παιδιά Γυμνασίου» – «Μεγαλώνοντας υπερασπίζομαι τα δικαιώματά μου» – «Μεγαλώνοντας υπερασπίζομαι τα δικαιώματα των παιδιών»
ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑ: «Εκπαιδεύοντας τα παιδιά στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους. Ένα βήμα προς τον ενεργό πολίτη» – «Βιωματικά εργαστήρια για τα δικαιώματα του παιδιού»
ΠΥΡΝΑ: «Βιβλία σε ρόδες» – «Σεμινάριο για εκπαιδευτικούς»
Για εκπαιδευτικούς, γονείς & παιδιά
Η αντιμετώπιση της κρίσης με την πολιτική της αξιοποίησης των πολιτισμικών πόρων
Νόμοι & Δικαιώματα
Εκδήλωση «…γιατί χωρίς δικαιώματα δεν θα μεγαλώσω!»- Τρίτη 19 Νοεμβρίου, Δημοτική Βιβλιοθήκη (Δομοκού 2, έναντι Μετρό Στ. Λαρίσης)
Καμπάνια: “Μεγαλώνοντας, υπερασπίζομαι τα δικαιώματά μου”- Νοέμβριος 2013- Όλες οι εκδηλώσεις

Καμπάνια: “Μεγαλώνοντας, υπερασπίζομαι τα δικαιώματά μου”- Νοέμβριος 2013- Σκεπτικό & Φορείς

ΚΑΜΠΑΝΙΑ- ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ- 2 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

 

Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου
Το πανόραμα των εκδηλώσεων- «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου
Τετάρτη 2 Απριλίου- Εαρινή σύναξη Συγγραφέων Παιδικού Βιβλίου– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 3 Απριλίου- Η Ηλιοστάλαχτη– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένα σποράκι γεννιέται– Βιωματικό εργαστήρι- Λίλα Πατρόκλου & Νατάσα Ψαριανού- 5 Απριλίου- ΠΥΡΝΑ- «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 4 Απριλίου- Ο βασιλιάς λύκος– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
«Το Λουλούδι»- Βιωματικό Εργαστήρι- Μαρία Λαγωνίκα- 8 Απριλίου- ΠΥΡΝΑ- «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 7 Απριλίου- Ο Ντετέκτιβ Βεντουζίνι– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 8 Απριλίου- Ο Ασιρού– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
«Μια ωραία πεταλούδα»- Εργαστήρι χειροτεχνίας- Βάσω Ψαράκη- 10 Απριλίου- «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 9 Απριλίου- Η μάγισσα Σουμουτού– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 10 Απριλίου- Ο Τριγωνοψαρούλης– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 11 Απριλίου- Ο γίγαντας– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 15 Απριλίου- Η Κουκουβάγια– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 16 Απριλίου- Ο Μαξ– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 17 Απριλίου- Η Πουπέτα Πουπετέλλη– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 23 Απριλίου- Η Κίκο– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 25 Απριλίου- Η αγορά– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 28 Απριλίου- Ο βάτραχος– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 29 Απριλίου- Ο Βασιλιάς Αταξίδευτος– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»
Ένας ήρωας τη μέρα- 6 Μαΐου- Η Μαίρη Πινέζα– «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»

 

Απρίλιος 2013- μέρες βιβλίου
Το πανόραμα των εκδηλώσεών μας– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Τρίτη 30 Απριλίου- Οι τρεις φίλοι του γίγαντα– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
31ο Νηπιαγωγείο Αθηνών– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Πέμπτη 25 Απριλίου- Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς- Ένα κορίτσι φτερουγίζει στον Κεραμεικό– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Διαβάζω, με αφορμή ζωγραφιές παιδιών– Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης- «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Δευτέρα 22 Απριλίου- Καλωσορίζουμε τον φίλο του Δικτύου Eric που ξέρει να γυρίζει το κόσμο α-νά-πο-δα– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Παρασκευή 19 Απριλίου- Μια καταπληκτική επίσκεψη των παιδιών για παιχνίδι στη Βιβλιοθήκη της Αγίας Παρασκευής– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Σάββατο 20 Απριλίου- Aφιέρωμα στο Βιβλίο στο Παιδικό Μουσείο– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Τρίτη 23 Απριλίου- Διαβάζοντας Παραμύθια με την Αγνή Στρουμπούλη– Καλειδοσκόπιο- «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Κυριακή 21 Απριλίου στην Οργάνωση Γη-  Μαγειρεύουμε  για τα Παιδιά με τα καλύτερα βιβλία μαγειρικής– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Κυριακή 21 Απριλίου- Πλάθουμε Πασχαλινά Κουλούρια– ΠΥΡΝΑ- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς γιόρτασε την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Νηπιαγωγείο Συκιάδας  Χίου– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Σάββατο 13 Απριλίου- Ανακαλύπτω τα μυστικά του Εθνικού κήπου– Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Υποστηρίζοντας ομάδες ανάγνωσης με παιδιά– 72ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Η καμπάνια «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου» στο QualityNet Foundation
Ευχαριστούμε Χρήστο Μπουλώτη!!!- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Η Σοφία Ζαραμπούκα στα ράφια της  δανειστικής βιβλιοθήκης μας με πολλά βιβλία της!!!- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
“Βιβλιοχαρά  σε όλη τη γη! Ελάτε να γιορτάσουμε μαζί!”- IBBY-Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Λακωνική Σχολή- Εκπαιδευτήρια Φραγκή– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Αφιέρωμα στον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν- Μουσείο Ηρακλειδών– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού & Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
14 Απριλίου 2013- Οι Έφηβοι στο Μουσείο Κεραμεικής– «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου»
Πέμπτη 11 Απριλίου 2013-Το Εργαστήρι Πολιτισμού υποδέχεται τη συγγραφέα Λότη Πέτροβιτς στην Αλκαμένους 11, εκεί που ζούσε ο παππούς της!– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Σύλλογος Εκπαιδευτικών του 10ου Δ.Σ. Ρεθύμνου– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Κυπριακή Παιδική Διαδικτυακή Πύλη για παιδιά, γονείς κι εκπαιδευτικούς κι όσους νιώθουν παιδιά– «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Τα Ταξίδια της Μαίρης Πινέζας– Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Ομάδες ανάγνωσης-Εκδόσεις Πατάκης- «Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου»
Απρίλιος 2013- μέρες βιβλίου

ΕΚΔΟΣΕΙΣ- ΕΝΤΥΠΑ- ΑΦΙΣΕΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΑΦΙΣΕΣ

ΠΛΑΝΟΔΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ & 3 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 2015


1h opsi_planodia

2h opsi_planodia

 

ΚΕΝΤΡΟ ΓΙΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙ & 7 ΓΛΩΣΣΕΣ -2015

2h opsi_kentro gia to paidi_parousiasi

1h opsi_kentro gia to paidi_parousiasi

2h opsi_kentro gai to paidi_glwsses

1h opsi_kentro gia to paidi_glwsses

 Απρίλιος 2015- μέρες βιβλίου
ΚΑΜΠΑΝΙΑ- ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ- 2 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

afisa
Μπορείτε να εκτυπώσετε πατώντας εδώ PosterPDF

tetrapt1 tetrapt2

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

Μπορείτε να εκτυπώσετε πατώντας εδώ Book_days_PDF

 


Μπορείτε να εκτυπώσετε πατώντας εδώ LeafletPDF

2014

Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού
“Υπερασπίζοντας τα δικαιώματά μου, διεκδικώ την παιδική μου ηλικία”

Print

PrintfulladioB_11.2014PrintΕπιδαπέδιο παιχνίδι της Βάσως Ψαράκη
Δώρο στα Παιδιά του Δικτύου

ΚΑΜΠΑΝΙΑ- ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ- 2 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

 Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου
fulladio_in (1) fulladio_out afisa

 “Απρίλιος 2013- μέρες βιβλίου”

Print 8selido_B'opsi_02-03-04-05

Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού
2013

afisa 2

2012

 

Entupo-Afisa A3(anoixto)_dixromo_CS4

 

Entupo-Afisa A3(anoixto) B'_dixromo_CS4

prosxedio gir.metro 1

 

ΠΑΖΛ

ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ & ΓΟΝΕΙΣ

2013

Για Εκπαιδευτικούς & γονείς
Τα παιδιά δεν είναι «μικρά ανθρωπάκια» με περιορισμένης εμβέλειας δικαιώματα. Είναι αυτόνομες οντότητες που πρέπει να απολαμβάνουν πλήρως σημαντικά  δικαιώματα. Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού επιβεβαιώνει αυτή τη διαπίστωση κατοχυρώνοντας υπέρ τους ένα ευρύτατο φάσμα δικαιωμάτων.

Η κατοχύρωση των δικαιωμάτων των παιδιών από διεθνή κείμενα, τα οποία και δεσμεύουν τη χώρα μας, είναι ένα σημαντικό βήμα. Δεν είναι όμως αρκετό, αν δε συνοδεύεται από τον ουσιαστικό σεβασμό τους στην πράξη. Η προσπάθεια για την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου βασίζεται κατά κύριο λόγο στη συνειδητοποίηση των δικαιωμάτων αυτών  από τους ίδιους τους αποδέκτες τους, τα παιδιά. Η έννοια αυτή της συνειδητοποίησης στηρίζεται σε δύο πυλώνες : στην πληροφόρηση και στην κατανόηση. Τα παιδιά θα πρέπει αρχικά να μάθουν ποια είναι τα δικαιώματα τους και στη συνέχεια θα πρέπει να καταλάβουν το περιεχόμενο τους. Και εκεί ακριβώς ξεκινάει ο ρόλος των μεγάλων. Ο αποτελεσματικότερος τρόπος, για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να εμπεδώσουν τα δικαιώματα τους είναι να συζητήσουμε μαζί τους. Ζητάμε τη γνώμη τους για το πώς αντιλαμβάνονται τα δικαιώματα τους και τα αφήνουμε να εκφραστούν ελεύθερα. Τα ενθαρρύνουμε να παρουσιάσουν τις απόψεις τους, τις εμπειρίες τους, ό,τι ακούνε από τους συνομηλίκους τους και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, ό,τι ανακαλύπτουν στο Διαδίκτυο. Δεν τους  επιβάλλουμε με αυτόματο και απόλυτο τρόπο την άποψη μας. Η συμβολή μας είναι καίρια αλλά διακριτική. Είμαστε δίπλα τους και τα βοηθάμε να φτάσουν μόνα τους στο συμπέρασμα, το οποίο θα έχουν κατανοήσει και αιτιολογήσει.

Η συνειδητοποίηση των δικαιωμάτων των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά θα είναι γόνιμη, μόνο όταν αυτά καταλάβουν, χωρίς πίεση, την έννοια τους, την αξία τους, τα οφέλη τους, τις περιπτώσεις παραβίασης τους, τους τρόπους διεκδίκησης και υπεράσπισης τους, τους ενδεχόμενους περιορισμούς τους και τις υποχρεώσεις στις οποίες αντιστοιχούν.

Κίνηση ματ για την επιτυχία αυτού του εγχειρήματος διαλόγου με τα παιδιά είναι  η διεύρυνση των οριζόντων τους και η ενεργοποίηση της κριτικής τους σκέψης από πολύ νωρίς, ανάλογα με τα περιθώρια που αφήνει η ηλικία τους. Με άλλα λόγια, η σωστή παιδεία διαμορφώνει έξυπνα παιδιά, ανοιχτά σε πληροφορίες, δεινούς συζητητές που με τις σκέψεις, τις παρατηρήσεις τους και τις επισημάνσεις τους σε συνδυασμό με τις κατάλληλες συμβουλές μπορούν να αντιληφθούν τι δικαιούνται και τι όχι.

Παιδιά που έχουν συνειδητοποιήσει ουσιαστικά ποια είναι τα δικαιώματα τους εξελίσσονται σε ενήλικες με το ίδιο ακριβώς πλεονέκτημα, εμπλουτισμένο πλέον λόγω της πείρας του χρόνου. Μία τέτοια γενιά, συνειδητοποιημένη και ώριμη, θα έχει τη δύναμη και την ικανότητα να οραματιστεί, να σκεφτεί, να πάρει αποφάσεις, να δημιουργήσει, να συνεχίσει με επιμονή και υπομονή παρά την όποια τυχόν αποτυχία και με σεβασμό, όχι μόνο στα δικά της δικαιώματα αλλά και σε αυτά των συνανθρώπων της, να αλλάξει επιτέλους τη δοκιμαζόμενη ελληνική κοινωνία.


Προς τον Διευθυντή και τους Εκπαιδευτικούς των δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγείων

Σας ευχόμαστε καλή σχολική χρονιά και δύναμη στο έργο σας.
Θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε για τη συνεργασία σας με το Δίκτυο και το «Εργαστήρι Πολιτισμού» τη χρονιά που πέρασε και να σας προσκαλέσουμε στα γενέθλια του Εργαστηρίου την Παρασκευή, 18 Οκτωβρίου το απόγευμα από τις 6μμ   έως τις 8 μμ. Θα σβήσουμε μαζί σας, με τα παιδιά και τους γονείς το κεράκι στην τούρτα μας, γιορτάζοντας  όλοι μαζί  τον πρώτο χρόνο λειτουργίας μας.

Στους μήνες που πέρασαν από τον περασμένο Οκτώβριο, η συνεργασία μας με όλα τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς ήταν για μας πολύ δημιουργική. Αρκετοί από σας πήραν πρωτοβουλίες και συνεργάστηκαν μαζί μας με αφορμή τα εκπαιδευτικά προγράμματα, τις θεματικές ενότητες βιβλίων, τη συμμετοχή σε εργαστήρια ή σεμινάρια κ.λπ. Επίσης οι υποδείξεις και προτάσεις αρκετών  εκπαιδευτικών ήταν για μας πολύ εποικοδομητικές. Θα χαρούμε αυτό να συνεχιστεί και φέτος, ώστε να μεγαλώσει και να αναπτυχθεί η συνεργασία και η δημιουργική μας κοινότητα.

Κλείνοντας ένα έτος λειτουργίας η Δανειστική Βιβλιοθήκη μας διαθέτει περισσότερα από 1000 βιβλία, καθώς και μεγάλο αριθμό επιτραπέζιων παιχνιδιών. Σας δίνουμε μερικούς ενδεικτικούς αριθμούς για τη λειτουργίας μας. Τα παιδιά με  κάρτα μέλους άγγιξαν τα 500. Τα περισσότερα από αυτά συμμετέχουν στις Δημιουργικές Ομάδες, Ομάδες Ανάγνωσης, στις Εκδηλώσεις, στις επισκέψεις σε μουσεία και άλλους χώρους  και δανείζονται τακτικά βιβλία από τη  Δανειστική  Βιβλιοθήκη μας. Επίσης 42 συμμετέχουν στην χορωδία Polyphonica και 30 στη Θεατρική Ομάδα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης.

Το Εργαστήρι Πολιτισμού θα εξακολουθήσει να λειτουργεί  και αυτή τη χρονιά καθημερινά από τις 9.30 το πρωί ως τις 7.30 το απόγευμα με τη Δανειστική βιβλιοθήκη, ηλεκτρονικούς υπολογιστές, εκπαιδευτικά προγράμματα, διαδραστικό πίνακα και ψυχαγωγικά παιχνίδια. Τα απογεύματα θα λειτουργήσουν όπως και πέρυσι Δημιουργικές Ομάδες και Ομάδες Ανάγνωσης για τα παιδιά με τη συνδρομή εθελοντών-συντονιστών. Οι ομάδες web radio και το εφημεριδάκι θα συνεχίσουν τη λειτουργία τους και στόχος μας είναι να καταφέρουμε φέτος να έχουμε μια πιο στενή συνεργασία μαζί σας. Οι δύο αυτές ομάδες μαζί με την καινούρια Ομάδα Φωτογραφίας θα μπορούν να συντονιστούν με όσους εκπαιδευτικούς ενδιαφέρονται από όλα τα σχολεία της περιοχής μας  ώστε να εκδώσουμε ένα περιοδικό και να εκπέμψουμε επίσης εκπομπές στο διαδίκτυο με συνεργασίες από πολλά σχολεία. Θα χαρούμε ιδιαιτέρως να ακούσουμε και να υποστηρίξουμε τις προτάσεις και τις ιδέες σας γύρω από αυτή την πρωτοβουλία γιατί πιστεύουμε ότι μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική και με μεγαλύτερη εμβέλεια από κοινού πολιτιστική παρέμβαση σε όλη την περιοχή του Σταθμού Λαρίσης.

Μπορείτε τα πρωινά, αν δεν το έχετε κάνει ήδη, να οργανώσετε επίσκεψη με την  τάξη σας για να αποκτήσουν τα παιδιά κάρτα μέλους, να δανειστούν βιβλία και να παρακολουθήσουν το εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα «Μικροί αναγνώστες στον κόσμο των βιβλίων». Επίσης μπορούμε, εάν μας το ζητήσετε,  να οργανώσουμε στο χώρο του Εργαστηρίου συναντήσεις με συγγραφείς ή μια δράση που θα υποστηρίζεται από μια θεματική ενότητα βιβλίων.

Στη διάθεση σας για οποιαδήποτε διευκρίνηση, πρόταση, δανεισμό βιβλίων, ραντεβού για επίσκεψη με την τάξη σας στο τηλ. 210 8846 590 (9,30π.μ.-7,30μ.μ).   Θα χαρούμε ιδιαίτερα να έχουμε και τη δική σας ενημέρωση  για τις εκδηλώσεις και τις δράσεις που σχεδιάζετε.


Προς το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων
Σας ευχόμαστε καλή σχολική χρονιά για τα παιδιά σας και δύναμη στο έργο σας. Όπως ήδη γνωρίζετε, το ‘Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού’ εγκαινίασε πέρσι τον Οκτώβριο το «Εργαστήρι Πολιτισμού» για παιδιά που κλείνει ήδη ένα χρόνο λειτουργίας.

Την Παρασκευή, 18 Οκτωβρίου το απόγευμα από τις 6μμ έως τις 8μμ γιορτάζουμε και σας προσκαλούμε να σβήσουμε όλοι  μαζί παιδιά, γονείς, δάσκαλοι και εθελοντές το κεράκι στην τούρτα μας.

Με την ευκαιρία σας ενημερώνουμε με μερικά απολογιστικά στοιχεία. Η Δανειστική Βιβλιοθήκη μας διαθέτει περισσότερα από 1000 βιβλία, καθώς και ένα μεγάλο αριθμό επιτραπέζιων παιχνιδιών, ενώ τα παιδιά με  κάρτα μέλους άγγιξαν τα 500. Τα περισσότερα από αυτά συμμετέχουν στις Δημιουργικές Ομάδες, Ομάδες Ανάγνωσης, στις Εκδηλώσεις, στις επισκέψεις σε μουσεία και άλλους χώρους  και δανείζονται τακτικά βιβλία από τη  Δανειστική  Βιβλιοθήκη μας. Επίσης 42 συμμετέχουν στην χορωδία Polyphonica και 30 στη Θεατρική Ομάδα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης.

Το «Εργαστήρι Πολιτισμού» θα εξακολουθήσει να λειτουργεί  και αυτή τη χρονιά καθημερινά από τις 9.30 το πρωί ως τις 7.30 το απόγευμα με τη Δανειστική Βιβλιοθήκη, ηλεκτρονικούς υπολογιστές, εκπαιδευτικά προγράμματα και ψυχαγωγικά παιχνίδια. Τα απογεύματα θα λειτουργήσουν όπως και πέρυσι Δημιουργικές Ομάδες και Ομάδες Ανάγνωσης για τα παιδιά με τη συνδρομή εθελοντών-συντονιστών. Όλες οι υπηρεσίες μας είναι δωρεάν. Στόχος μας για φέτος είναι να έχουμε μια πιο στενή συνεργασία μαζί σας και με τη σχολική κοινότητα, γιατί θεωρούμε ότι η σύνδεση και η συλλογικότητα αποτελούν το καλύτερο αντίδοτο στην κρίση που βιώνουμε.

Θα είναι ιδιαίτερη χαρά να μας επισκεφθείτε όποτε εσείς θέλετε, ώστε να γνωριστούμε καλύτερα και να συζητήσουμε από κοντά τις σκέψεις και προτάσεις σας. Είμαστε ανοιχτοί στις ιδέες σας, σε ερωτήσεις και σχόλια. Παράλληλα στόχος μας είναι να σας ενημερώνουμε τακτικά για τις δράσεις και τις εκδηλώσεις μας και το ίδιο θα θέλαμε και από σας.

********

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
προς τους γονείς, κηδεμόνες και εκπαιδευτικούς των δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγείων της περιοχής του Στ. Λαρίσης. Το Εργαστήρι Πολιτισμού του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού, σας προσκαλούμε την Τρίτη, 20 Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα των Δικαιωμάτων του Παιδιού σε εκδήλωση στις 7μμ στο αναγνωστήριο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Δομοκού 2. Θα συζητήσουμε τα δικαιώματα των παιδιών και τη σημασία τους, ιδιαίτερα κάτω από τις σημερινές συνθήκες κρίσης. Θα διανεμηθεί σε όλους έντυπο με τα όλα τα δικαιώματα που περιέχει η Διεθνής Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού. Οι γονείς και κηδεμόνες μπορούν να αφήσουν τα παιδιά στο Εργαστήρι Πολιτισμού, όπου θα υπάρχει ασφαλής δημιουργική απασχόληση, και να συμμετάσχουν στην εκδήλωση.

*****

Αγαπητοί  μας γονείς,

To «Εργαστήρι Πολιτισμού» λειτουργεί καθημερινά από τις 9.30 το πρωί έως τις 7.30 το βράδυ. Θα χαρούμε να σας δούμε οποιαδήποτε ημέρα και ώρα με τα παιδιά σας  και σας απευθύνουμε αυτή την πρόσκληση γιατί η παρουσία σας είναι για μας πολύ σημαντική και σηματοδοτεί τη στενή συνεργασία που επιθυμούμε να έχουμε μαζί σας και με τους εκπαιδευτικούς προς όφελος των παιδιών σας.

Το «Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού» είμαστε μια παρέα φίλων,  γονιών, εκπαιδευτικών, φοιτητών, επιστημόνων, συγγραφέων και καλλιτεχνών που δημιουργήσαμε εδώ και δέκα χρόνια ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο και  δραστηριοποιούμαστε ώστε  να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα του παιδιού, σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ που έχει υπογράψει η χώρα μας, όπως και όλες σχεδόν οι χώρες του κόσμου. Τα Δικαιώματα του Παιδιού έχουν να κάνουν με την υποστήριξη της ζωής, της υγείας, της αξιοπρέπειας, της εκπαίδευσης, καθώς με τη μη διάκριση, το σεβασμό της μοναδικότητας του κάθε παιδιού, την προστασία από τη βία, την κακοποίηση και τους κινδύνους  που διατρέχουν  τα απροστάτευτα παιδιά. Η γνώση και η συνειδητοποίηση  των δικαιωμάτων αυτών και της ευθύνης που συνεπάγονται είναι σημαντική για κάθε οικογένεια, για κάθε παιδί, για κάθε εκπαιδευτικό, για όλους μας. Αγαπητοί μας γονείς, μπορούμε να φανταστούμε ότι και σεις, όπως  οι περισσότεροι  γονείς, αισθάνεστε πως το παιδί σας  είναι μοναδικό, όπως κάθε παιδί που αγαπάμε, φροντίζουμε, σεβόμαστε.  Γι’ αυτό προσπαθείτε με κάθε τρόπο να το ενθαρρύνετε και να το στηρίξετε,  να το βοηθήσετε να προοδεύσει στο σχολείο, να του δώσετε την ευκαιρία να βρει το δρόμο του και να ανοίξει τους ορίζοντές του. Αλλά ως γονείς  κι εσείς οι ίδιοι δεν τα βρίσκετε όλα ρόδινα, κάθε άλλο, συχνά παρουσιάζονται  δυσκολίες οικονομικές,  στενότητα χρόνου,  πιεστικές δουλειές και άλλες ανάγκες,  ανησυχία για την ασφάλεια του παιδιού και το μέλλον του. Το «Εργαστήρι Πολιτισμού»  διαθέτει δανειστική βιβλιοθήκη, υπολογιστές για εκπαιδευτικά προγράμματα, δημιουργική απασχόληση  και πολλές άλλες δραστηριότητες για τα παιδιά. Είναι  ανοιχτό σε σχολικές τάξεις το πρωί και σε όσα παιδιά επιθυμούν να το επισκεφθούν τα απογεύματα, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση.  Τα χρήματα για τη δημιουργία αυτού του χώρου είναι δωρεά του «Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος». Θεωρούμε ότι στη δύσκολη σημερινή συγκυρία θα βοηθήσει τα παιδιά να διευρύνουν τον ορίζοντά τους, να βρουν πολλαπλή στήριξη σε ένα ασφαλές περιβάλλον και  να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους. Είμαστε ανοιχτά καθημερινά από τις 9.30 το πρωί ως τις 7.30 το βράδυ για να σας ξεναγήσουμε στο πρόγραμμά μας, να απαντήσουμε στις ερωτήσεις σας, να κουβεντιάσουμε τις απόψεις και τις ιδέες σας.

Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

99

 Ερευνητική ομάδα:                      

Μυρσίνη Ζορμπά, Νίκος Σουλιώτης, Κωνσταντίνος Νικολόπουλος, Βαγγέλης Μουργελάς, Βιόλα Γκιόκα, Γεωργία Αβαταγγέλου, Φανή Κουντούρη

Ιούνιος 2015

————————————————————————————————————————————————-

Περιεχόμενα

1.Εισαγωγή

2.H εμπειρία από τη λειτουργία του «Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού» στο σταθμό Λαρίσης και η αρχική έρευνα συνθηκών ζωής στη περιοχή το Νοέμβριο του 2012

3.Μεθοδολογία

4.Συνθήκες διαβίωσης: επίπεδο ζωής, ασφάλεια, διακρίσεις

5.Ενδοοικογενειακές σχέσεις

6.Κοινωνικές και πολιτισμικές πρακτικές

7.Θεσμικό περιβάλλον

8.Συμπεράσματα

9.Βιβλιογραφικές αναφορές

 ———————————————————————————————————————————————-

1. Εισαγωγή

Η παρούσα έρευνα εξετάζει τις συνθήκες ζωής των παιδιών στις «υποβαθμισμένες» περιοχές της Αθήνας της κρίσης (Σταθμός Λαρίσης, πλατεία Βικτωρίας, πλατεία Αττικής, Μεταξουργείο, Άγιος Παντελεήμονας, Κυψέλη). Ο δημόσιος λόγος, κινούμενος μεταξύ αλήθειας και στερεοτύπων, παρουσιάζει συνήθως τις περιοχές αυτές ως χώρους συσσώρευσης προβλημάτων, όπως η φτώχεια, οι ελλιπείς υποδομές, η εγκληματικότητα και η «λαθρομετανάστευση» (Μαλούτας κ.α. 2013). Σκοπός της έρευνας είναι να διαπιστώσει τους πραγματικούς όρους διαβίωσης των παιδιών στον κέντρο της πόλης αναζητώντας τις απαντήσεις στις αντιλήψεις και τις πρακτικές των ίδιων των κατοίκων, ενηλίκων και ανηλίκων: Πώς ιεραρχούν τα προβλήματα της καθημερινότητάς τους οι κάτοικοι των περιοχών αυτών; Ποια πρότυπα ανατροφής υιοθετούν οι γονείς και πού επενδύουν για το μέλλον των παιδιών τους; Πόσο επαρκή είναι τα βασικά αγαθά και υπηρεσίες; Ποιες είναι οι αντιλήψεις των γονιών για τα δικαιώματα των παιδιών; Ποιες είναι οι αντιλήψεις των παιδιών για τις κοινωνικές και άλλες διακρίσεις, την εκπαίδευση, τη συμμετοχή στις οικογενειακές αποφάσεις; Σε ποιο βαθμό αποτελούν πρόβλημα οι διακρίσεις στο σχολείο; Ποιες είναι οι βασικές κοινωνικές και πολιτισμικές δραστηριότητες των παιδιών; Ποια η σχέση των πληθυσμών των περιοχών αυτών με το κράτος πρόνοιας και τους φορείς κοινωνίας πολιτών;

Η έρευνα αυτή έρχεται σε συνέχεια παλαιότερης έρευνας την οποία είχε πραγματοποιήσει το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού το 2012 (Καμπούρη κ.α. 2012). Παρά το γεγονός ότι η παλαιότερη αυτή έρευνα βασίστηκε σε ποιοτικές μεθόδους, ενώ η παρούσα έρευνα βασίζεται σε ποσοτικές, αμφότερες μοιράζονται τον στόχο της διερεύνησης των πολιτισμικών και κοινωνικών πόρων των υπό έρευνα περιοχών οι οποίες έχουν τόσο στενά συνδεθεί με αρνητικές εικόνες «υποβάθμισης» και «παρακμής». Ένα πλεονέκτημα της παρούσας έρευνας, σε σχέση με την προηγούμενη, αποτελεί η προσπάθεια διερεύνησης των απόψεων και των πρακτικών όχι μόνο των γονέων αλλά και των παιδιών μέσα από τη διεξαγωγή συνεντεύξεων.

Η ομάδα που σχεδίασε και έφερε σε πέρας την έρευνα πεδίου αποτελείται από τους ερευνητές Κωνσταντίνος Νικολόπουλος, Βαγγέλης Μουργελάς, Βιόλα Γκιόκα, Γεωργία Αβαταγγέλου. Στην εξέλιξη της έρευνας συνέβαλαν η Δρ. Άρτεμις Γρίβα, και η Φανή Κουντούρη. Στη σύνταξη του ερωτηματολογίου και την επεξεργασία των δεδομένων συμμετείχε ο Νίκος Σουλιώτης. Την οργάνωση, παρακολούθηση και επίβλεψη της έρευνας είχε η Μυρσίνη Ζορμπά και το μη κερδοσκοπικό σωματείο «Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού» με την χρηματοδότηση της Solidarity Now και των EEA Grants.

Η Έκθεση έχει την εξής δομή: Η ενότητα 3 παρουσιάζει τη μεθοδολογία της έρευνας (διεξαγωγή της έρευνας πεδίου, συγκρότηση δείγματος) και τα βασικά κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά του δείγματος. Οι ενότητες 4-7 παρουσιάζουν τα δεδομένα της έρευνας. Η ενότητα 4 εξετάζει τις συνθήκες διαβίωσης των παιδιών και των οικογενειών τους, με έμφαση στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, το αίσθημα ασφάλειας και τις διακρίσεις. Η ενότητα 5 εξετάζει τις ενδοοικογενειακές σχέσεις και ειδικότερα τις αντιλήψεις των γονέων για την ανατροφή και τα δικαιώματα των παιδιών καθώς και τις κοινές δραστηριότητες γονέων και παιδιών. Η ενότητα 6 παρουσιάζει τα αποτελέσματα της έρευνας σχετικά με τις κοινωνικές και πολιτισμικές πρακτικές των παιδιών. Η ενότητα 7 παρουσιάζει τα δεδομένα που αφορούν στη σχέση των ερωτώμενων με το κράτος πρόνοιας και την κοινωνία πολιτών. Η τελευταία ενότητα συνοψίζει τα αποτελέσματα της έρευνας επιχειρώντας ταυτόχρονα να προσδιορίσει τα πεδία πιθανής παρέμβασης των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων που δραστηριοποιούνται στις υπό έρευνα περιοχές.

 

2. H εμπειρία από τη λειτουργία του «Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού» στο σταθμό Λαρίσης και η αρχική έρευνα συνθηκών ζωής στη περιοχή το Νοέμβριο του 2012

Το «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ» αποτελεί έναν χώρο  όπου όλα τα παιδιά έχουν ελεύθερη πρόσβαση στη δανειστική βιβλιοθήκη του Εργαστηρίου, σε δημιουργικές και ψυχαγωγικές συλλογικές δραστηριότητες, σε τμήματα μαθησιακής υποστήριξης, σε βιωματικά εκπαιδευτικά προγράμματα, βιωματικά εργαστήρια, εκπαιδευτικά παιχνίδια, κλπ. Τα πρωινά φιλοξενεί σχολικές τάξεις, που μπορούν να παρακολουθoύν βιωματικά εκπαιδευτικά προγράμματα,  να δανειστούν βιβλία, να λάβουν μέρος σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες, σε ομαδικά παιδαγωγικά παιχνίδια για τα δικαιώματα του παιδιού και σε οικολογικές πρωτοβουλίες. Ενώ τα απογεύματα προσφέρει στοχευόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα και μαθησιακή υποστήριξη σε παιδιά νηπιαγωγείου, δημοτικού και γυμνασίου και γνωριμία με την αθλητική και καλλιτεχνική δραστηριότητα της περιοχής. Δημιουργήθηκε από το «Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού» με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος στην οδό Αλκαμένους 11 Β, κοντά στο σταθμό Λαρίσης και εγκαινιάστηκε την Παρασκευή 19 Οκτωβρίου 2012.

Το Νοέμβριο 2012 πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ίδρυσης του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» από το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού έρευνα που είχε στόχο την καταγραφή των συνθηκών διαβίωσης, εκπαίδευσης, πολιτιστικής συμμετοχής, καθώς και των αναγκών των παιδιών και των οικογενειών τους, που κατοικούν στην περιοχή που περιβάλλει τον σταθμό Λαρίσης. Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα πραγματοποιήθηκε στην περιοχή που εκτείνεται από το Σταθμό Λαρίσης έως την Πλατεία Βικτωρίας και από την Πλατεία Καραϊσκάκη στο Μεταξουργείο ως την Πλατεία Αττικής.

Βασικό συμπέρασμα της έρευνας ήταν πως η  υποβάθμιση, ο φόβος, η απουσία κοινωνικών σχέσεων, οι ελλείψεις στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και των πολιτιστικών δραστηριοτήτων, αποτελούν το επαναλαμβανόμενο μοτίβο σχεδόν όλων των συνεντεύξεων.

Το αόρατο νήμα που ενώνει όλες τις μαρτυρίες και τους απολογισμούς των υποκειμένων που εμπλέκονται στην παραγωγή του συγκεκριμένου αστικού χώρου είναι εμφανώς αυτό της δυσφορίας απέναντι στο διαφορετικό και το επισφαλώς άγνωστο. Όλα τα προβλήματα, τα οποία επικαλούνται οι κάτοικοι (οι Έλληνες σαφώς σε μεγαλύτερο βαθμό) απορρέουν από την καχυποψία ή και το φόβο απέναντι στην ετερότητα, παραβατική ή όχι, σε κάθε περίπτωση πάντως ενοχοποιημένη.

Τα 2,5 χρόνια που ακολούθησαν την έναρξη του Εργαστηρίου Πολιτισμού και σε σύγκριση της παλαιότερης προς την παρούσα έρευνα, παρατηρήθηκε στις συνθήκες ζωής των παιδιών και των οικογενειών μια προσαρμογή στα δεδομένα της περιοχής και βελτίωση των όρων διαβίωσης ως προς το θέμα της ασφάλειας. Συγκεκριμένα το αίσθημα του φόβου που συνδέεται με τη βίαιη συμπεριφορά οργανωμένων ομάδων, αστυνομίας και ρατσιστικών συμπεριφορών όπως επίσης από την έλλειψη βασικών αγαθών υποχωρεί ενώ παρατηρείται η έντονη αβεβαιότητα ως προς τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες  που θα επικρατούν στο μέλλον.

Κύριο στοιχείο της μετάβασης αυτής από το αίσθημα του φόβου στην συνθήκη της αβεβαιότητας τα χρόνια της οικονομικής κρίσης ήταν η δημιουργία ενός δικτύου αλληλεγγύης από τυπικές και άτυπες πρωτοβουλίες. Συγκεκριμένα δημιουργήθηκαν πρωτοβουλίες κοινωνικής και υλικής υποστήριξης σε επίπεδο γειτονιάς, δημιουργία κοινωνικών ιατρείων και παντοπωλείων, επιχορηγούμενα προγράμματα σε ΜΚΟ για τη παροχή βασικών αγαθών σε ευπαθείς ομάδες και θεσμοί υποστήριξης ευάλωτων ομάδων από το Δήμο και άλλους Δημόσιους φορείς.

Επίσης σημαντικό ρόλο έπαιξε το αίσθημα αλληλεγγύης από τους κατοίκους της περιοχής ανεξαρτήτου εθνικής προέλευσης και κοινωνικής θέσης το οποίο δημιούργησε ευνοϊκότερες συνθήκες ένταξης για τα παιδιά και τους γονείς.

 

3. Μεθοδολογία

Α. Διεξαγωγή έρευνας πεδίου

Η έρευνα πεδίου ήταν στοχευμένη και το δείγμα συγκροτήθηκε ώστε να περιλαμβάνει γονείς και ανήλικα παιδιά που ζουν μόνιμα στο κέντρο του Δήμου Αθηναίων, στις περιοχές του Σταθμού Λαρίσης, Πλατείας Αττικής, Εξαρχείων, Μεταξουργείου, Αγίου Παντελεήμονα, Κυψέλης, Άγιου Νικολάου, Βικτώριας, Ομόνοιας, Κεραμικού, και Ελαιώνα.

Οι συνεντεύξεις με τους ενήλικους πραγματοποιήθηκαν στο Εργαστήρι Πολιτισμού του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού, στο Κέντρο για το Παιδί – Κόμβο Αλληλεγγύης Αθήνα – Φρουραρχείο, στο Δρόμοι Ζωής, στην Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε., στο Σύλλογο Γονέων του 46ου Δημοτικό Σχολείο Αθήνας, 31ο Νηπιαγωγείο Αθήνας , στο Σύλλογο Γονέων του 53ου Δημοτικό Σχολείο Αθήνας, στο Κέντρο Λογοθεραπείας «Επί Λέξει», στις πλατείες Αγ. Παντελεήμονα, Αγ. Παύλου, στη λέσχη προσκόπων Κολωνού. Η συμπλήρωση των ερωτηματολογίων είχε διάρκεια περίπου 60 λεπτών η κάθε μία.

Οι συνεντεύξεις με τα παιδιά πραγματοποιήθηκαν στο Εργαστήρι Πολιτισμού του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού, στο Κέντρο για το Παιδί – Κόμβο Αλληλεγγύης Αθήνα – Φρουραρχείο, στο Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο Α’ Αθήνας, στο 51ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, στο 54ο Δημοτικό Σχολείο και είχαν διάρκεια περίπου 20 λεπτά.

Το ερωτηματολόγιο για τους ενήλικους αποτελείται από 84 ερωτήσεις. Το ερωτηματολόγιο για τα παιδιά αποτελείται από 33 ερωτήσεις. Οι ερωτήσεις είναι στο σύνολό τους κλειστές. Η συμπλήρωση των ερωτηματολογίων ήταν απολύτως ανώνυμη και εμπιστευτική και η επεξεργασία των στοιχείων έγινε με πλήρη προστασία του απορρήτου των προσωπικών δεδομένων.

Η συγκρότηση δύο διακριτών δειγμάτων είχε ως σκοπό τη μελέτη της οπτικής γωνίας τόσο των ενηλίκων γονέων όσο και των παιδιών σε ό,τι αφορά τις συνθήκες διαβίωσης και τις ενδοοικογενειακές σχέσεις, καθώς και τη σύγκριση αυτών των οπτικών γωνιών. Για το λόγο αυτό ορισμένες από τις ερωτήσεις που περιελήφθησαν στα δύο ερωτηματολόγια ήταν κοινές.

 

Β. Το δείγμα

Ερωτώμενοι γονείς: Το δείγμα των ερωτώμενων γονέων αποτελείται από 200 άτομα. Εξ αυτών το 30% (60 άτομα) είναι μεταξύ 26-34 ετών, το 53% (106 άτομα) είναι μεταξύ 35-44 ετών και το 17% (34 άτομα) είναι μεταξύ 45-59 ετών. Στο δείγμα υπεραντιπροσωπεύονται οι γυναίκες καθώς αποτελούν το 71% του συνόλου (142 άτομα), έναντι 29% του συνόλου (58 άτομα) που είναι άνδρες. Η κατανομή των φύλων παρουσιάζει κάποια διακύμανση ανάλογα με την εθνοτική ομάδα: το 70,6% των ερωτώμενων Ελλήνων είναι γυναίκες, έναντι 85% των Αλβανών και 61,2% των αλλοδαπών από άλλες χώρες.

Από εθνοτική άποψη, οι δύο μεγαλύτερες εθνοτικές ομάδες είναι αυτές των Ελλήνων (33,5%, 67 άτομα) και των Αλβανών (31%, 62 άτομα). Η αμέσως μεγαλύτερη εθνοτική ομάδα είναι οι Νιγηριανοί (6,5%, 13 άτομα), οι Ρουμάνοι (4,5%, 9 άτομα), οι Αιγύπτιοι (4,5%, 9 άτομα). Οι υπόλοιποι ερωτώμενοι προέρχονται από ένα ευρύ φάσμα χωρών: Γερμανία (1 άτομο), Πολωνία (3 άτομα), Βουλγαρία (1 άτομο), Ουκρανία (1 άτομο), Λευκορωσία (1 άτομο), Μολδαβία (2 άτομα), Ρωσία (1 άτομο), Γεωργία (4 άτομα), Ουζμπεκιστάν (1 άτομο), Σενεγάλη (2 άτομα), Ακτή Ελεφαντοστού (1 άτομο), Γκάνα (1 άτομο), Καμερούν (1 άτομο), Αιθιοπία (1 άτομο), Τανζανία (1 άτομο), ΗΠΑ (2 άτομα), Κύπρος (1 άτομο), Λίβανος (1 άτομο), Ιράκ (3 άτομα), Ιράν (1 άτομο), Πακιστάν (2 άτομα), Μπαγκλαντές (5 άτομα), Σρι Λάνκα (2 άτομα), Φιλιππίνες (2 άτομα). Ο μέσος όρος παραμονής των ερωτώμενων αλλοδαπών στην Ελλάδα είναι 14,4 έτη. Σε ό,τι αφορά στο καθεστώς παραμονής, το 62,8% (81 άτομα) των αλλοδαπών δήλωσαν ότι διαμένουν στην Ελλάδα με άδεια παραμονής, το 11,6% (15 άτομα) με ροζ κάρτα και το 10,1% (13 άτομα) χωρίς χαρτιά.

Οι περισσότεροι ερωτώμενοι είναι κάτοικοι της περιοχής Αττικής, ενώ ακολουθούν οι κάτοικοι των περιοχών του Σταθμού Λαρίσης, της Κυψέλης, της Βικτώριας, του Μεταξουργείου και του Αγίου Παντελεήμονα. Οι υπόλοιποι ερωτώμενοι κατοικούν στις περιοχές Αγίου Παύλου, Κολωνού, Εξαρχείων, Ομόνοιας και στην οδό Αλεξάνδρας (βλ πίνακα 3.1).

 

Πίνακας 3.1: Περιοχές διαμονής των ερωτώμενων γονέων

ΣΤΑΘΜΟΣ ΛΑΡΙΣΗΣ 30
ΒΙΚΤΩΡΙΑ 26
ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ 5
ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ 17
ΚΟΛΩΝΟΣ 8
ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ 5
ΚΥΨΕΛΗ 28
ΕΞΑΡΧΕΙΑ 3
ΟΜΟΝΟΙΑ 8
ΑΓ.ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ 12
ΑΤΤΙΚΗ 58
ΣΥΝΟΛΟ 200

 

Από πλευράς εκπαιδευτικού επιπέδου (βλ. πίνακα 3.2), το 8,5% των ερωτώμενων είναι αναλφάβητοι και απόφοιτοι δημοτικού, το 10,5% έχουν φοιτήσεις σε μερικές τάξεις της μέσης εκπαίδευσης, το 31,5% είναι απόφοιτοι μέσης εκπαίδευσης, το 15% είναι απόφοιτοι μεταλυκειακής εκπαίδευσης, 11,5% έχουν πτυχίο ΑΤΕΙ και το 23% έχουν πτυχίο ΑΕΙ και Μεταπτυχιακό δίπλωμα. Το εκπαιδευτικό επίπεδο των ερωτώμενων μεταβάλλεται ανάλογα με την εθνοτική ομάδα (βλ. πίνακα 3.3): οι απόφοιτοι μεταλυκειακής εκπαίδευσης, ΑΤΕΙ και ΑΕΙ υπεραντιπροσωπεύονται στους ερωτώμενους Ελληνικής υπηκοότητας (αποτελούν το 72% του συνόλου). Οι υπόλοιπες εθνοτικές ομάδες σε μεγάλο ποσοστό (περίπου 58%) έχουν λάβει μερική ή πλήρη μέση εκπαίδευση.

Πίνακας 3.2: Εκπαιδευτικό επίπεδο των ερωτώμενων

Αναλφάβητος 3 1,5%
Δημοτικό 14 7%
Μερική Μέση Εκπαίδευση 21 10,5%
Πλήρης Μέση Εκπαίδευση 63 31,5%
Μεταλυκειακή μη Πανεπ. Εκπαίδευση 30 15%
Πτυχίο ΑΤΕΙ 23 11,5%
Πτυχίο ΑΕΙ 41 20,5%
Μεταπτυχιακό Δίπλωμα 5 2,5%
Σύνολο 200 100%

 

Πίνακας 3.3: Εκπαιδευτικό επίπεδο των ερωτώμενων ανά υπηκοότητα

Αναλφ/τος – Δημ/κό Μερ. Μέση Εκπ/ση – Πλήρης Μέση Εκπ/ση Μεταλυκειακή μη Πανεπ. Εκπ/ση – Πτυχίο ΑΤΕΙ Πτυχίο ΑΕΙ – Μεταπ/κό Δίπλωμα Σύνολο
Ελληνική 11 16,2% 8 11,8% 23 33,8% 26 38,2% 68
Αλβανική 2 3,2% 37 59,7% 15 24,2% 8 12,9% 62
Άλλη 4 6,0% 38 56,7% 14 20,9% 11 16,4% 67

Σε ό,τι αφορά την απασχόληση ο πληθυσμός της έρευνας χαρακτηρίζεται από την ανεργία, την επισφάλεια και την μισθωτή εργασία (πίνακες 3.4-3.7). Από πλευράς κύριας ασχολίας, το ποσοστό ανεργίας στον πληθυσμό της έρευνας είναι ιδιαίτερα υψηλό (44,5%). Συσχετίζοντας την κύρια ασχολία με την υπηκοότητα βλέπουμε ότι το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας απαντάται στους ερωτώμενους Αλβανικής υπηκοότητας. Επίσης, στο σύνολο του πληθυσμού το ποσοστό των απασχολουμένων στα οικιακά είναι, με δεδομένη την υπεραντιπροσώπευση των γυναικών, αρκετά χαμηλό. Μεταξύ των ερωτώμενων που έχουν κάποια απασχόληση, ένα σημαντικό ποσοστό κοντά στο 40% δηλώνουν ότι η απασχόλησή τους είναι εποχιακή ή περιστασιακή. Η πλειονότητα των εργαζομένων ερωτώμενων είναι μισθωτοί στον ιδιωτικό τομέα. Ακολουθούν οι μισθωτοί στο δημόσιο τομέα και οι εργαζόμενοι με μπλοκάκι. Ένα μικρό ποσοστό ερωτώμενων είναι αυτοαπασχολούμενοι, ενώ δεν περιλαμβάνεται κανένας εργοδότης στο δείγμα. Ως αποτέλεσμα της επισφαλούς θέσης στην αγορά εργασίας το 28,5 % (57 άτομα) των ερωτώμενων δηλώνει ότι δεν είναι ασφαλισμένοι.

 

Πίνακας 3.4: Κύρια ασχολία των ερωτώμενων

Εργαζόμενος/η 91 45,5%
Άνεργος/η 89 44,5%
Συνταξιούχος 2 1%
Μαθητής/τρια, Σπουδαστής/τρια, Φοιτητής/τρια 1 0,5%
Οικιακά 16 8%
Άλλο 1 0,5%
Σύνολο 200 100%

 

Πίνακας 3.5: Κύρια ασχολία των ερωτώμενων ανά υπηκοότητα (N=197)[1]

Ελληνική Αλβανική Άλλες χώρες
Εργαζόμενος/η 34 50% 28 45,2% 27 40,3%
Άνεργος/η 27 39,7% 31 50% 28 41,8%
Συνταξιούχος 0 0 1 1,6% 1 1,5%
Μαθητής/τρια, Σπουδαστής/τρια, Φοιτητής/τρια 0 0 0 0 1 1,5%
Οικιακά 7 10,3% 1 1,6% 7 10,4%
Άλλο 0 0 1 1,6% 0 0
Σύνολο 68 62 67

 

Πίνακας 3.6: Είδος απασχόλησης των εργαζομένων ερωτώμενων

Σταθερή απασχόληση 61 61.6%
Εποχιακή απασχόληση 17 17,2%
Περιστασιακή απασχόληση 21 21.2%
Σύνολο 99 100%

 

Πίνακας 3.7: Θέση στο επάγγελμα

Μισθωτός στο δημόσιο τομέα 16 17.4%
Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα 53 57.6%
Εργαζόμενος με δελτίο παροχής υπηρεσιών (μπλοκάκι) 15 16.3%
Αυτοαπασχολούμενος (χωρίς προσωπικό) 8 8.7%
Εργοδότης – έως 9 απασχολούμενοι 0 0%
Εργοδότης – 10 και άνω απασχολούμενοι 0 0%
Σύνολο 92 100%

 

Τέλος, σε ό,τι αφορά στο μέγεθος των νοικοκυριών, το 4,5% (9 άτομα) δήλωσαν ότι μένουν σε νοικοκυριά με 2 μέλη, 30% (60 άτομα) ότι μένουν σε νοικοκυριά με 3 μέλη, 46% (92 άτομα) σε νοικοκυριά με 4 μέλη, 12% (24 άτομα) σε νοικοκυριά με 5 μέλη, 7% (14 άτομα) σε νοικοκυριά με 6 μέλη και ένα άτομο ότι μένει σε νοικοκυριό με 7 μέλη. Συνεπώς η γενική εικόνα παραπέμπει κυρίως στο μοντέλο της πυρηνικής οικογένειας.

Ερωτώμενα παιδιά: Το δείγμα των ερωτώμενων παιδιών αποτελείται, όπως και αυτό των γονέων, από 200 άτομα. Εξ αυτών το 56% (112 παιδιά) είναι μεταξύ 7-12 ετών και το 44% (88 παιδιά) είναι 13-19 ετών. Τα δύο φύλα εκπροσωπούνται σχεδόν εξίσου, τα αγόρια να αντιπροσωπεύουν το 53,5% (107 παιδιά) και τα κορίτσια το 46,5% (93 παιδιά). Η εθνοτική σύνθεση των ερωτώμενων παιδιών είναι παρόμοια με αυτή των γονέων. Στο σύνολο του δείγματος τα 174 παιδιά δήλωσαν υπηκοότητα, εκ των οποίων τα 36 δήλωσαν δύο υπηκοότητες. Λαμβάνοντας υπόψη και τις διπλές υπηκοότητες η κατανομή έχει ως εξής: τα περισσότερα παιδιά δήλωσαν ελληνική (61 παιδιά) και αλβανική υπηκοότητα (54). Ακολουθούν τα παιδιά που δήλωσαν Γεωργιανή υπηκοότητα (14), Ρουμανική (12), Συριανή (12) και Βουλγάρικη (10). Η υπηκοότητα που δήλωσαν τα υπόλοιπα παιδιά παρουσιάζει μεγάλη διασπορά: Ηνωμένο Βασίλειο (1), Ολλανδία (1), Ουκρανία (4), Μολδαβία (3), Ρωσία (4), Γκάνα (1), Νιγηρία (5), Λίβανος (1), Ιράν (3), Αφγανιστάν (4), Πακιστάν (2), Μπαγκλαντές (3), Σρι Λάνκα (2), Φιλιππίνες (1), Ουγγαρία (1), Ιράκ (2). Από τα 200 παιδιά του δείγματος τα 140 (70%) είναι γεννημένα στην Ελλάδα, αναλογία πολύ μεγαλύτερη από τα παιδιά που έχουν ελληνική υπηκοότητα. Το πολυπολιτισμικό προφίλ των παιδιών συμπληρώνεται από τις 3 κατά μέσο όρο γλώσσες που μιλούν (σε γενικές γραμμές την ελληνική, τη γλώσσα της χώρας καταγωγής όταν υπάρχει και μια από τις διεθνείς γλώσσες).

Σε ό,τι αφορά στο καθεστώς παραμονής στην Ελλάδα, από τα 120 παιδιά που απάντησαν στη συγκεκριμένη ερώτηση, τα 92 δήλωσαν ότι έχουν άδεια παραμονής (76,7%), τα 11 δήλωσαν ότι έχουν ροζ κάρτα (9,2%) και τα 17 δήλωσαν ότι ζουν χωρίς χαρτιά (14,2%).

Τα περισσότερα παιδιά που πήραν μέρος στην έρευνα είναι κάτοικοι της περιοχής Σταθμού Λαρίσης. Ακολουθούν τα παιδιά που είναι κάτοικοι Κυψέλης, Μεταξουργείου και Βικτώριας. Τα υπόλοιπα παιδιά κατοικούν στις περιοχές Αγίου Παύλου, Κολωνού, Εξαρχείων, Ομόνοιας, Αγίου Παντελεήμονα, και στην οδό Αλεξάνδρας Αττικής (βλ. πίνακα 3.8).

 

Πίνακας 3.8: Περιοχές διαμονής των ερωτώμενων παιδιών

ΣΤΑΘΜΟΣ ΛΑΡΙΣΗΣ 65
ΒΙΚΤΩΡΙΑ 19
ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ 5
ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ 21
ΚΟΛΩΝΟΣ 1
ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ 4
ΚΥΨΕΛΗ 22
ΕΞΑΡΧΕΙΑ 1
ΟΜΟΝΟΙΑ 17
ΑΓ.ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ 10
ΑΤΤΙΚΗ 35
ΣΥΝΟΛΟ 200

 

4. Συνθήκες διαβίωσης: επίπεδο ζωής, ασφάλεια, διακρίσεις

Υλικές συνθήκες: Όπως έχει ήδη διαφανεί από την προηγούμενη ενότητα, ειδικά από το ποσοστό ανεργίας, το δείγμα της έρευνας αποτελεί έναν πληθυσμό ο οποίος ζει κάτω από δύσκολες υλικές συνθήκες. Στον πίνακα 4.1 βλέπουμε τις απαντήσεις σχετικά με τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ερωτώμενοι στην καθημερινότητά τους. Τα υψηλότερα ποσοστά συγκεντρώνονται στις απαντήσεις «ανεργία» και «βασικές αναγκές», κάτι που φανερώνει την πίεση που ασκούν στους ερωτώμενους οι οικονομικές δυσκολίες (στη συνέχεια θα δούμε ότι οι ίδιες πιέσεις εκφράζονται στις ερωτήσεις που αφορούν στο μέλλον και τις ανάγκες των παιδιών). Μάλιστα θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι στο δείγμα αντιπροσωπεύονται σε αρκετά υψηλά ποσοστά οι απόφοιτοι μεταδευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Συνεπώς πρόκειται για πληθυσμό που δεν στερείται προσόντων και δεξιοτήτων, αλλά πλήττεται από οικονομική άποψη (σε ποσοστά ανώτερα του εθνικού μέσου όρου, σε ό,τι αφορά την ανεργία).

Ως σημαντικό πρόβλημα αναδεικνύεται η έλλειψη ασφάλειας. Ενώ δεν διαθέτουμε επαρκή στοιχεία που θα μας επέτρεπαν να διερευνήσουμε το περιεχόμενο του αισθήματος ανασφάλειας και να αποτιμήσουμε σε ποιο βαθμό οφείλεται σε στερεότυπα ή σε πραγματικές εμπειρίες, θα μπορούσαμε να συσχετίσουμε την έλλειψη ασφάλειας με τον φόβο που υπάρχει από τους κατοίκους – ερωτώμενους σε σχέση με τη διακίνηση και χρήση ναρκωτικών ουσιών σε εισόδους πολυκατοικιών. Σε κάθε περίπτωση μπορούμε να συναγάγουμε από τον πίνακα ότι το αίσθημα ανασφάλειας που χαρακτηρίζει το ήμισυ του δείγματος δεν σχετίζεται με τους γείτονες (αλλά προφανώς με άλλες κατηγορίες χρηστών του χώρου της περιοχής, όπως οι χρήστες ή οι διακινητές ναρκωτικών ουσιών).

Αξίζει να σημειώσουμε ότι 31 άτομα δηλαδή το 23,4% των ερωτηθέντων που δεν έχουν ελληνική καταγωγή δηλώνουν ως πρόβλημα τα χαρτιά παραμονής. Αν λάβουμε υπόψη ότι στη συγκεκριμένη ερώτηση (όπως και σε άλλες ερωτήσεις με θέμα το καθεστώς παραμονής) ενδεχομένως έχουμε απόκρυψη της χωρίς χαρτιά παραμονής, ο αριθμός αυτός είναι αρκετά μεγάλος. Τέλος, ένα 13,5% του δείγματος αναφέρει ως πρόβλημα τις υπηρεσίες, ποσοστό μάλλον μικρό αν αναλογιστούμε ότι, όπως θα δούμε στη συνέχεια (βλ. κεφάλαιο 6), πρόκειται για έναν πληθυσμό αρκετά εξαρτημένο από τις υπηρεσίες δημοσίων και ιδιωτικών οργανισμών για τη διαβίωσή του.

 

Πίνακας 4.1: Βασικά προβλήματα καθημερινότητας
Ανεργία 140 70%
Βασικές ανάγκες (τροφή, ένδυση, στέγη) 126 63%
Ασφάλεια 105 52,5%
Kακές σχέσεις με τους γείτονες 1 0,5%
Χαρτιά παραμονής 31 15,5%
Αστυνομία 17 8,5%
Πρόσβαση σε υπηρεσίες 27 13,5%
Άλλο 7 3,5%

 

Τα προαναφερόμενα βασικά προβλήματα της καθημερινότητας δεν απασχολούν στον ίδιο βαθμό όλες τις εθνοτικές ομάδες. Στον πίνακα 4.2 έχουμε διακρίνει ανάμεσα στους έχοντες Ελληνική και Αλβανική υπηκοότητα, ενώ έχουμε συνομαδώσει σε μια τρίτη κατηγορία όσους έχουν υπηκόοτητα άλλων χωρών (η επιλογή αυτή παρουσιάζει το πρόβλημα ότι η τρίτη κατηγορία είναι εξαιρετικά ετερόκλητη, κάνουμε όμως αυτή την επιλογή λόγω της μεγάλης διασποράς των εθνοτικών προελεύσεων πλην των Ελλήνων και των Αλβανών). Βλέπουμε ότι η ανεργία και τα βασικά αγαθά απασχολούν σχετικώς λιγότερο τους ερωτώμενους ελληνικής υπηκοότητας κάτι που αντανακλά την καλύτερη κοινωνικο-οικονομική τους θέση.

Ένα σημαντικό ποσοστό αλλοδαπών ερωτώμενων αναφέρει την έλλειψη χαρτιών παραμονής ως βασικό πρόβλημα καθημερινότητας. Αξίζει δε να παρατηρήσουμε ότι το 22,5% των αλλοδαπών ερωτώμενων που δηλώνει ότι τα χαρτιά παραμονής αποτελούν βασικό πρόβλημα είναι διπλάσιο του 10,1% των αλλοδαπών του δείγματος που δηλώνει ότι διαμένει στην Ελλάδα χωρίς χαρτιά. Αυτά τα νούμερα καταδεικνύουν την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα των αλλοδαπών ερωτώμενων που πηγάζουν από τις νομικές προϋποθέσεις και τις γραφειοκρατικές δυσκολίες στην έκδοση ή στην ανανέωση των συγκεκριμένων εγγράφων. Κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει το ενδεχόμενο της απόκρυψης της διαμονής στην Ελλάδα χωρίς χαρτιά, ωστόσο φαντάζει πιθανότερο η απάντηση στην ερώτηση για τα βασικά προβλήματα της καθημερινότητας να αναφέρεται στον κίνδυνο απώλειας του καθεστώτος νόμιμης παραμονής.

Στον ίδιο πίνακα (4.2) βλέπουμε ότι η ασφάλεια απασχολεί περισσότερο τους ερωτώμενους Αλβανικής υπηκοότητας, εν συνεχεία τους ερωτώμενους Ελληνικής υπηκοότητας και τέλος, τους ερωτώμενους με υπηκοότητα άλλων χωρών (για το ζήτημα της ασφάλειας βλ. παρακάτω). Η αστυνομία αναφέρεται ως πρόβλημα από τους ερωτώμενους Αλβανικής υπηκοότητας σε ποσοστό 5% και από τους αλλοδαπούς από τις υπόλοιπες χώρες σε ποσοστό 16%. Η διαφορά αυτή είναι ενδιαφέρουσα με δεδομένο ότι δεν μπορεί να αποδοθεί στην «απειλή» που αντιπροσωπεύουν οι αστυνομικές αρχές για τα άτομα χωρίς χαρτιά, εφόσον οι Αλβανοί αναφέρουν ως πρόβλημα τα χαρτιά παραμονής σε υψηλότερο ποσοστό από τους υπόλοιπους αλλοδαπούς. Το γεγονός ότι οι αλλοδαποί -πλην Αλβανών- αναφέρουν ως πρόβλημα την αστυνομία σε υψηλότερα ποσοστά μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη μιας γενικότερης προβληματικής σχέσης αυτής της κατηγορίας ερωτώμενων με τις αστυνομικές αρχές (η οποία πάντως δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη ένταση, καθώς το ποσοστό είναι αρκετά χαμηλό). Ενδεχομένως, η απάντηση αυτή από τους ερωτώμενους να υποκρύπτει φόβο για τις αστυνομικές πρακτικές στην περιοχή του σταθμού Λαρίσης που κάποιες φορές μπορεί να εκλαμβάνονται από τους ίδιους ως στοχοποιήσεις με ρατσιστικά κίνητρα. Τέλος, στον πίνακα βλέπουμε ότι η πρόσβαση σε υπηρεσίες αναφέρεται ως πρόβλημα κυρίως από τους Έλληνες, παρά το ότι, όπως θα δούμε στη συνέχεια αποτελούν την ομάδα με τη μικρότερη εξάρτηση από κοινωνικές υπηρεσίες. Το στοιχείο αυτό δείχνει εμμέσως ότι οι Έλληνες δείχνουν να αισθάνονται ότι έχουν περισσότερα δικαιώματα στις υπηρεσίες, κάτι που τους κάνει να θεωρούν πρόβλημα την περιορισμένη συμμετοχή τους. Οι αλλοδαποί πλην Αλβανών, οι οποίοι έχουν υψηλό ποσοστό ανεργίας αλλά σχετικά χαμηλό ποσοστό στην ένταξη στο ταμείο ανεργίας, επίσης δηλώνουν σε σχετικά υψηλό ποσοστό ότι η πρόσβαση στις υπηρεσίες αποτελεί πρόβλημα.

 

Πίνακας 4.2: Βασικά προβλήματα της καθημερινότητας ανά υπηκοότητα ερωτώμενου (Ελλάδα= 68, Αλβανία=62, Άλλες χώρες=67) (N=197)[2]

Ελληνική Αλβανική Άλλες χώρες
Ανεργία 42 61,8% 46 74,2% 51 76,1%
Βασικές Ανάγκες 36 52,9% 42 67,7% 47 70,1%
Ασφάλεια 30 44,1% 50 80,6% 23 34,3%
Κακές σχέσεις με γείτονες 0% 0% 1 1,5%
Χαρτιά παραμονής 1 1,5% 16 25,8% 13 19,4%
Αστυνομία 4 5,9% 3 4,8% 10 14,9%

Μία ακόμη ένδειξη των αρνητικών υλικών συνθηκών τις οποίες αντιμετωπίζουν οι ερωτώμενοι είναι οι απαντήσεις στον πίνακα 4.3 όπου βλέπουμε τα πολύ υψηλά ποσοστά (70-80%) όσων αντιμετωπίζουν δυσκολία στο να αντεπεξέλθουν στις δαπάνες που αφορούν σε στοιχειώδεις ανάγκες όπως το ενοίκιο, τα κοινόχρηστα και λογαριασμοί ΔΕΗ και τηλεφώνου. Δυσκολίες αντιμετωπίζουν επίσης περισσότεροι από τους μισούς που έχουν δαπάνες για δίδακτρα και δόσεις για πιστωτικές κάρτες και δάνεια (περίπου όμως οι μισοί ερωτώμενοι του συνολικού δείγματος δεν έχουν τέτοιες δαπάνες, οι οποίες προσιδιάζουν σε ένα περισσότερο μεσοαστικό προφίλ νοικοκυριού).

 

Πίνακας 4.3: Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών είχατε δυσκολία να αντεπεξέλθετε στις παρακάτω οικονομικές υποχρεώσεις
Ενοίκιο Κοινόχρηστα Δόσεις (πιστωτικών καρτών, δανείου) Δίδακτρα Λογαριασμοί

ΔΕΗΛογαριασμοί τηλεφώνουΦόροι/ έκτακτες εισφορέςΣχεδόν πάντα46%38%11%15,5%47%22,5%15,5%Ναί, μερικές φορές34%34%23%23%41,5%45%15,5%Όχι ποτέ10,5%22,5%18,5%13,5%11,5%27,5%21%Δεν έχω τέτοιες δαπάνες9,5%5,5%47%45,5%0%5%43,5%ΔΓ/ΔΑ0%0%0%2,5%0%0%4,5%

Ταυτόχρονα, ωστόσο, σε άλλες ερωτήσεις διαπιστώνουμε πως πρόκειται για πληθυσμό ο οποίος δεν χαρακτηρίζεται από μορφές ακραίας φτώχειας και αποστέρησης. Στον πίνακα 4.4 βλέπουμε ότι στη συντριπτική τους πλειονότητα τους πλειονότητα οι ερωτώμενοι δηλώνουν ότι τα παιδιά τους έχουν κανονική πρόσβαση στα βασικά είδη διατροφής και στις υπηρεσίες υγείας. Αντίστοιχα, στις ερωτήσεις που τέθηκαν στα παιδιά σχετικά με τη διατροφή, τα παιδιά που δηλώνουν ότι στερούνται βασική διατροφή είναι πολύ περιορισμένα (πίνακες 4.5-4.6).

 

Πίνακας 4.4: Ερωτήσεις για την υγεία και τη διατροφή του παιδιού (ή των παιδιών)
Παρακολουθεί το παιδί παιδίατρος τακτικά; 181 90,5%
Έχει κάνει όλα τα εμβόλια; 193 96,5%
Έχει βιβλιάριο υγείας; 191 95,5%
Το παιδί τρώει πρωινό ή πρόγευμα στο σχολείο? 159 79,5%
Το παιδί τρώει 2-3 φορές τη βδομάδα φρούτα, κρέας η/και ψάρι? 160 80%
Πάσχει από κάποια χρόνια ασθένεια ή αναπηρία? 11 5,5%

Πίνακας 4.5: Συχνότητα κατανάλωσης πρωινού από τα παιδιά

Κάθε μέρα 121 60,5%
Μερικές φορές τη βδομάδα 54 27%
Σπάνια 25 12,5%

Πίνακας 4.6: Συχνότητα κατανάλωσης μεσημεριανού από τα παιδιά

Κάθε μέρα 181 90,5%
Μερικές φορές τη βδομάδα 16 8%
Σπάνια 3 1,5%

 

Οι υλικές δυσκολίες αντανακλώνται στους σχεδιασμούς και τις προβολές στο μέλλον που κάνουν οι ερωτώμενοι. Το 46% των ερωτώμενων (92 άτομα) δηλώνουν ότι σκέφτονται να μετακινηθούν σε άλλη γειτονιά ή σε άλλη χώρα (πίνακας 4.7). Εξ αυτών, η μεγάλη πλειονότητα θα έκανε αυτή την επιλογή για οικονομικούς λόγους (κόστος ζωής, εύρεση εργασίας). Στην ίδια κατεύθυνση, η συντριπτική πλειονότητα των ερωτώμενων δηλώνει ότι αν είχε επιπλέον οικονομικούς πόρους θα τους διέθετε για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου (βλ. πίνακα 4.8). Στον ίδιο πίνακα βλέπουμε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των ερωτώμενων απαντά ότι θα διέθετε τα χρήματα για ενισχυτικά μαθήματα στα παιδιά, κάτι που συνάδει με την έμφαση που δίνει η πλειονότητα των ερωτώμενων στην εκπαίδευση (όπως θα δούμε στη συνέχεια).

Πίνακας 4.7: Λόγοι μετακίνησης σε άλλη γειτονιά ή σε άλλη χώρα

Κόστος ζωής (ενοίκιο-τιμές) 56 60,9%
Εύρεση εργασίας 73 79,3%
Επανένωση οικογένειας 11 12,0%
Κοινωνικές διακρίσεις 6 6,5%
Νομιμοποίηση παραμονής 11 12,0%
Άλλο 10 10,9%

 

Πίνακας 4.8: Εάν είχατε περισσότερα χρήματα θα τα διαθέτατε για:
Βελτίωση βιοτικού επιπέδου 169 84,5%
Αποταμίευση 102 51%
Ενισχυτικά μαθήματα στα παιδιά 114 57%
Ψυχαγωγία 47 23,5 %
Διακοπές 68 34%
Έναρξη ιδιωτικής επιχείρησης 81 40,5%
Άλλο 2 1%

 

Διακρίσεις: Από τις συνολικές απαντήσεις του πληθυσμού που πήρε μέρος στην έρευνα δεν προκύπτει η εικόνα μιας περιοχής στην οποία οι διακρίσεις είναι έντονες. Μια προσεκτικότερη ματιά, ωστόσο, φανερώνει ότι οι διακρίσεις έχουν συγκεκριμένες εστίες. Θα λέγαμε λοιπόν ότι, με βάση τα στοιχεία της έρευνας, στην υπό έρευνα περιοχή η συμβίωση δεν χαρακτηρίζεται γενικά από εντάσεις αλλά και ταυτόχρονα υπάρχουν ειδικές κατηγορίες πληθυσμού που υφίστανται διακρίσεις (αν και οι διακρίσεις αυτές δεν εκδηλώνονται απαραίτητα σε επίπεδο γειτονιάς).

Από το σύνολο των ερωτώμενων το 23% (46 άτομα) δήλωσε ότι ανήκει σε ομάδα που υφίσταται διακρίσεις στην Ελλάδα. Το ποσοστό αυτό κατανέμεται άνισα ανάμεσα στις διαφορετικές εθνοτικές ομάδες (βλ. πίνακα 4.9), με τους ερωτώμενους Αλβανικής προέλευσης να δηλώνουν σε μικρότερο ποσοστό ότι η ομάδα τους υφίσταται διακρίσεις σε σχέση με αλλοδαπούς από άλλες χώρες.

 

Πίνακας 4.9: Απαντήσεις στην ερώτηση «θα λέγατε ότι ανήκετε σε μια ομάδα η οποία υφίσταται διακρίσεις σε αυτή τη χώρα;» ανά υπηκοότητα

Ελλάδα Αλβανία Άλλες χώρες
Ναι 4

5,6%9

14,5%31

46,3%Όχι64

94,4%58

83,9%34

50,7%ΔΑ0

0%1

1,6%2

3%

Μια έμμεση ένδειξη για την ύπαρξη διακρίσεων στο σχολείο είναι η ερώτηση σχετικά με το αν συμμετέχουν τα παιδιά στις σχολικές εκδρομές, όπου μόνο δύο ερωτώμενοι γονείς απάντησαν ότι τα παιδιά δεν συμμετέχουν ποτέ (αυτό επιβεβαιώνεται από το ερωτηματολόγιο των παιδιών, όπου το 90,5% των παιδιών δήλωσαν ότι συμμετέχουν στις γιορτές και τις εκδρομές του σχολείου). Στην ευθεία ερώτηση αν το παιδί ή τα παιδιά του ερωτώμενου υφίστανται διακρίσεις στο σχολείο, θετικά απάντησε το 14,5% (29 άτομα). Στην ερώτηση σε ποια βάση υφίσταται διακρίσεις το παιδί στο σχολείο οι ερωτώμενοι απάντησαν κατά σειρά την εθνικότητα (44,8%, 13 άτομα), τη γλώσσα (37,9%, 11 άτομα), το χρώμα και η φυλή (27,6%, 8 άτομα) και, τέλος, τη θρησκεία (13,8%, 4 άτομα).

Στις αντίστοιχες ερωτήσεις στις οποίες κλήθηκαν να απαντήσουν τα παιδιά, οι απαντήσεις κινούνται στην ίδια κατεύθυνση. Συνολικά φαίνεται ότι η ένταση των διακρίσεων στη βάση της εθνότητας και της φυλής είναι μάλλον χαμηλή, ενώ οι διακρίσεις σε μικρότερες ηλικίες και στη βάση των σωματικών χαρακτηριστικών είναι πιο σημαντικές (βλ. πίνακες 4.10-4.13)

Πίνακας 4.10: Απαντήσεις στην ερώτηση «Σε κοροϊδεύουν/πειράζουν στο σχολείο;»

7-12 ετών 13+ ετών Σύνολο
ΝΑΙ 34 40% 19 21,6% 63 31,5%
ΟΧΙ 51 60% 69 78,4% 137 68,5%
85 100% 88 100% 200 100%

Πίνακας 4.11: Απαντήσεις στην ερώτηση «Σε κοροϊδεύουν/πειράζουν στο σχολείο;» ανάλογα με την υπηκοότητα του παιδιού[3]

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο[4]
ΝΑΙ 8 28,6% 18 33,3% 27 29,3% 63
ΟΧΙ 20 71,4% 36 66,7% 65 70,7% 137
Σύνολο 28 100% 54 100% 92 100% 200

Πίνακας 4.12: Απαντήσεις στην ερώτηση «Για ποιο λόγο σε κοροϊδεύουν/πειράζουν;» (Ν=67)

Χρώμα ή φυλή 3 4,9%
Εθνικότητα 7 11,5%
Θρησκεία 4 6,6%
Ύψος-Βάρος 23 37,7%
Γλώσσα 11 18,0%
Άλλο 19 31,1%

Πίνακας 4.13: Απαντήσεις στην ερώτηση «Για ποιο λόγο σε κοροϊδεύουν/πειράζουν;» ανάλογα με την υπηκοότητα του παιδιού

Ελληνική Αλβανική Άλλη
Χρώμα ή φυλή 0% 0% 3 100%
Εθνικότητα 0% 1 14,3% 5 71%
Θρησκεία 1 25% 0% 3 75%
Ύψος-Βάρος 4 17,4% 10 43,5% 5 21,7%
Γλώσσα 1 9,1% 1 9,1% 9 81,8%
Άλλο 4 21,1% 6 31,6% 4 21,1%

Ασφάλεια: Στον πίνακα 4.14 βλέπουμε τις απαντήσεις σε ένα ερώτημα που εξειδικεύει το ζήτημα της ασφάλειας στη γειτονιά (προηγουμένως είχαμε αναφερθεί στην ερώτηση που εξέταζε τη σημασία της ασφάλειας ως ενός κάπως γενικότερου ζητήματος καθημερινότητας). Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό επιβεβαιώνουν ότι οι ερωτώμενοι αλβανικής υπηκοότητας χαρακτηρίζονται από τον εντονότερο αίσθημα ανασφάλειας, τόσο στη γειτονιά όσο και στην καθημερινότητα[5]. Αντίθετα, οι Έλληνες αισθάνονται τη μεγαλύτερη ασφάλεια στη γειτονιά συγκριτικά με τις άλλες εθνοτικές ομάδες, ενώ οι λοιποί αλλοδαποί έχουν ποσοστά ανάμεσα σε αυτά των Ελλήνων και των Αλβανών. Συνολικά, το αίσθημα ανασφάλειας στη γειτονιά δεν είναι αμελητέο, καθώς μόνο το1/4 των ερωτώμενων δηλώνει πολύ ασφαλής.

Πίνακας 4.14: Απαντήσεις στην ερώτηση «Πόσο ασφαλής αισθάνεστε όταν περπατάτε μόνος στη γειτονιά σας;» ανά υπηκοότητα ερωτώμενου

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο[6]
Πολύ 28 41,2% 5 8,1% 19 28,4% 54 27%
Λίγο 35 51,5% 42 67,7% 27 40,3% 105 52,5%
Καθόλου 5 7,4% 15 24,2% 20 29,9% 40 20%
ΔΑ 0 0% 0 0% 1 1,5% 1 0,5%
Σύνολο 68 100% 62 100% 67 100% 200 27%

Στα παιδιά βρίσκουμε αντίστοιχο αίσθημα φόβου, το οποίο, όπως είναι αναμενόμενο ενισχύεται όσο μειώνεται η ηλικία (πίνακας 4.15). Επιπλέον, τα παιδιά αλβανικής υπηκοότητας χαρακτηρίζονται επίσης από ισχυρότερο αίσθημα φόβου στη γειτονιά, ακολουθώντας τη γενικότερη τάση της εθνοτικής τους ομάδας (πίνακας 4.16).

Πίνακας 4.15: Απαντήσεις των παιδιών στην ερώτηση «Φοβάσαι να κυκλοφορήσεις μόνος/η το βράδυ στη γειτονιά;»

7-12 ετών 13+ ετών Σύνολο
ΝΑΙ 70 62,5% 29 33,0% 99 49,5%
ΟΧΙ 42 37,5% 59 67,0% 101 50,5%

Πίνακας 4.16: Απαντήσεις στην ερώτηση «Φοβάσαι να κυκλοφορήσεις μόνος/η το βράδυ στη γειτονιά;» ανά υπηκοότητα των παιδιών

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο[7]
NAI 15 53,6% 33 61,1% 41 44,6% 99 49,5%
OXI 13 46,4% 21 38,9% 51 55,4% 101 50,5%
Σύνολο 28 100% 54 100% 92 100% 200 100%

 

5. Ενδοοικογενειακές σχέσεις

Στις ερωτήσεις που αφορούν τη συμμετοχή των παιδιών στις αποφάσεις της οικογένειας, η πλειονότητα των ερωτώμενων απαντούν «Ναι» (26,5%, 53 άτομα) και «Μερικές φορές» (36,5%, 74 άτομα). Αυτό σημαίνει ότι η συμμετοχή των παιδιών στις αποφάσεις στις οικογένειες του δείγματος είναι υψηλή, αν και παραμένει ένα σημαντικό 36,5% (73 άτομα) των ερωτώμενων που δηλώνουν ότι τα παιδιά τους είναι αποκλεισμένα από τις αποφάσεις. Σε μια σειρά άλλες ερωτήσεις επιβεβαιώνεται η εικόνα ισότιμης μεταχείρισης της πλειονότητας των παιδιών στις οικογένειες, αλλά και η ύπαρξη μιας σημαντικής μειονότητας ερωτώμενων που αποδίδουν στα παιδιά μια υποδεέστερη θέση. Έτσι, στην ερώτηση «Νομίζετε ότι το παιδί πρέπει να λέει ελεύθερα τη γνώμη του χωρίς φόβο;», ένα 14% (28 άτομα), απαντά αρνητικά. Οι απαντήσεις στις αντίστοιχες ερωτήσεις που απευθύνθηκαν στα παιδιά που πήραν μέρος στην έρευνα κινούνται στην ίδια κατεύθυνση (βλ. πίνακας 5.1). Στον ίδιο πίνακα παρατηρούμε επίσης ότι αποκλεισμός από τις αποφάσεις της οικογένειας δεν εξαρτάται από την ηλικία, καθώς το σχετικό ποσοστό (απάντηση «Ποτέ» στην ερώτηση «Ρωτάνε οι γονείς τη γνώμη σου για όσα αποφασίζουν στο σπίτι;») είναι το ίδιο στις ηλιακές ομάδες 7-12 και άνω των 13 ετών.

 

Πίνακας 5.1: Απαντήσεις στην ερώτηση «Ρωτάνε οι γονείς τη γνώμη σου για όσα αποφασίζουν στο σπίτι;» ανά ηλικιακή ομάδα

7-12 ετών 13+ ετών Σύνολο
Πάντα 30 26,8% 31 35,2% 61 30,5%
Συχνά 35 31,3% 19 21,6% 54 27%
Αραιά 32 28,6% 25 28,4% 57 28,5%
Ποτέ 15 13,4% 13 14,8% 28 14%

 

Η συμμετοχή των παιδιών στις αποφάσεις της οικογένειας μεταβάλλεται ανάλογα με την εθνοτική ομάδα (πίνακας 5.2). Έτσι, τα ελληνικής υπηκοότητας παιδιά απαντούν «Πάντα» και «Συχνά» στη σχετική ερώτηση σε ποσοστό 75%, τα παιδιά αλβανικής υπηκοότητας σε ποσοστό 59,3%, και τα παιδιά με υπηκοότητα από άλλες χώρες σε ποσοστό 51,1%. Ωστόσο θα πρέπει να ερμηνεύσουμε τη διαφοροποίηση με βάση το υψηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο των Ελλήνων του δείγματος, παρά ως αποτέλεσμα διαφορετικών πολιτισμικών πρότυπων οργάνωσης της οικογένειας.

Πίνακας 5.2: Απαντήσεις στην ερώτηση «Ρωτάνε οι γονείς τη γνώμη σου για όσα αποφασίζουν στο σπίτι;» ανά υπηκοότητα του παιδιού

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο[8]
Πάντα 10 35,7% 15 27,8% 30 32,6% 61 30,5%
Συχνά 11 39,3% 17 31,5% 17 18,5% 54 27,0%
Αραιά 6 21,4% 15 27,8% 28 30,4% 57 28,5%
Ποτέ 1 3,6% 7 13,0% 17 18,5% 28 14,0%
Σύνολο 28 100,0% 54 100,0% 92 100,0% 200 100,0%

 

Στη συνέχεια επανερχόμαστε στο ίδιο ζήτημα, δηλαδή στην επιρροή της εθνοτικής ομάδας και του εκπαιδευτικού επιπέδου στον βαθμό και τρόπο ενασχόλησης των γονέων με τα παιδιά. Στον πίνακα 5.3 βλέπουμε ότι η πλειονότητα των ερωτώμενων δηλώνουν ότι στο χρόνο που περνούν με τα παιδιά τους κάνουν βόλτες στην πόλη και βλέπουν τηλεόραση, ενώ το ήμισυ των ερωτώμενων δηλώνουν ότι τα βοηθούν στις σχολικές τους υποχρεώσεις και διαβάζουν μαζί τους εξωσχολικά βιβλία. Συσχετίζοντας τις απαντήσεις με την εθνοτική ομάδα, βλέπουμε να αναδεικνύονται διαφορετικά πρότυπα ενασχόλησης με το παιδί. Στην ομάδα των Ελλήνων το υψηλότερο ποσοστό στην προετοιμασία μαθημάτων, συμβαδίζει με υψηλότερο ποσοστό στις πολιτιστικές δραστηριότητες (θέατρο, μουσείο, κινηματογράφος) και με χαμηλότερο ποσοστό στην παρακολούθηση τηλεόρασης.

 

Πίνακας 5.3: Απαντήσεις στο ερώτημα «Πως περνάτε το χρόνο σας με το παιδί;» ανά υπηκοότητα του ερωτώμενου

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο
Προετοιμασία μαθημάτων 44 64,7% 30 48,4% 35 52,2% 109 54,5%
Διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων 26 38,2% 25 40,3% 35 52,2% 86 43%
Βόλτες στην πόλη, ψώνια 51 75,0% 55 88,7% 58 86,6% 164 82%
Τηλεόραση 33 48,5% 51 82,3% 46 68,7% 130 65%
Επισκέψεις σε θέατρο, μουσείο, κινηματογράφο 30 44,1% 21 33,9% 22 32,8% 73 36,5%
Άλλο 4 5,9% 2 3,2% 5 7,5% 11 5,5%

Το πιθανότερο όμως είναι ότι οι διαφορές αυτές, που παραπέμπουν σε ένα πρότυπο «ποιοτικότερων» δραστηριοτήτων με το παιδί, να οφείλονται στο άνισο εκπαιδευτικό επίπεδο των διαφορετικών εθνοτικών ομάδων του δείγματος. Πράγματι, στον πίνακα 5.4 βλέπουμε ότι όσο αυξάνεται το εκπαιδευτικό επίπεδο, τόσο αυξάνονται τα ποσοστά των απαντήσεων στις δραστηριότητες που αφορούν το σχολείο, το διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων και τις πολιτιστικές δραστηριότητες, κάτι που παραπέμπει σαφώς στην επίδραση του πολιτιστικού κεφαλαίου. Η μόνη δραστηριότητα της οποίας το ποσοστό παραμένει σταθερό σε όλα τα εκπαιδευτικά επίπεδα είναι αυτό της τηλεόρασης.

Πίνακας 5.4: Απαντήσεις στο ερώτημα «Πως περνάτε το χρόνο σας με το παιδί;» ανά εκπαιδευτικό επίπεδο του ερωτώμενου

Αναλφ/τος – Δημ/κό Μερ. Μέση Εκπ/ση – Πλήρης Μέση Εκπ/ση Μεταλυκειακή μη Πανεπ. Εκπ/ση – Πτυχίο ΑΤΕΙ Πτυχίο ΑΕΙ – Μεταπ/κό Δίπλωμα
Προετοιμασία μαθημάτων επόμενης μέρας 8 47,1% 43 51,2% 30 56,6% 28 60,9%
Διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων 7 41,2% 30 35,7% 24 45,3% 25 54,3%
Βόλτες στη πόλη, ψώνια 14 82,4% 69 82,1% 49 92,5% 32 69,6%
Παρακολούθηση τηλεόρασης 11 64,7% 56 66,7% 33 62,3% 30 65,2%
Επισκέψεις σε θέατρο, μουσείο, κινηματογράφο 3 17,6% 23 27,4% 22 41,5% 25 54,3%
Άλλο 1 5,9% 5 6,0% 3 5,7% 2 4,3%
Σύνολο 17 84 53 46

 

Η συσχέτιση του τρόπου ενασχόλησης με το παιδί με την κύρια ασχολία του ερωτώμενου γονέα αποκαλύπτει μία ακόμη πτυχή της επιρροής των ευρύτερων υλικών συνθηκών πάνω στις ενδοοικογενειακές σχέσεις (βλ. πίνακα 5.5). Είναι σημαντικό ότι οι άνεργοι εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά από τους εργαζόμενους στην βοήθεια των παιδιών για την προετοιμασία των μαθημάτων της επόμενης μέρας καθώς και στις πολιτιστικές δραστηριότητες. Αν οι πιο περιορισμένοι οικονομικοί πόροι των ανέργων δικαιολογούν το χαμηλότερο ποσοστό στις πολιτιστικές δραστηριότητες, ο περισσότερος διαθέσιμος χρόνος θα μπορούσε να οδηγεί σε αυξημένα ποσοστά στην προετοιμασία των μαθημάτων. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει, κάτι που ίσως δείχνει την αρνητική επίδραση της ανεργίας στη διάθεση για υποστήριξη των δραστηριοτήτων των παιδιών. Πέρα από τις ψυχολογικές προεκτάσεις, η ανεργία και οι οικονομικές δυσκολίες που προκύπτουν, δεν αφήνουν την επιλογή σε γονείς να υποστηρίξουν τη συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες για τα παιδιά τους όπου θα πρέπει μηνιαίως να πληρώσουν κάποιο χρηματικό ποσό.

 

Πίνακας 5.5: Απαντήσεις στο ερώτημα «Πως περνάτε το χρόνο σας με το παιδί;» ανά κύρια ασχολία του ερωτώμενου

Εργαζόμενοι Άνεργοι Οικιακά
Προετοιμασία μαθημάτων επόμενης μέρας 55 60% 45 40% 7 44%
Διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων 37 41% 44 39% 3 19%
Βόλτες στη πόλη, ψώνια 70 77% 76 68% 15 94%
Παρακολούθηση τηλεόρασης 58 64% 58 52% 11 69%
Επισκέψεις σε θέατρο, μουσείο, κινηματογράφο 40 44% 27 24% 5 31%
Άλλο 2 2% 6 5% 2 13%

Οι απαντήσεις στις σχετικές ερωτήσεις που τέθηκαν στα παιδιά επιβεβαιώνουν το ότι περίπου τα μισά παιδιά δεν έχουν βοήθεια στο σπίτι για την προετοιμασία των μαθημάτων. Συγκεκριμένα το 45% των παιδιών (90 παιδιά) απάντησε θετικά στο ερώτημα «Έχεις βοήθεια στο σπίτι για να κάνεις τα μαθήματά σου;», έναντι 55% (110 παιδιά) που απάντησε αρνητικά. Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι από τα παιδιά που δήλωσαν ότι δεν έχουν βοήθεια μόνο περίπου τα μισά (49,%, 54 παιδιά) απάντησαν ότι δεν την χρειάζονται, ενώ τα υπόλοιπα μισά ότι δεν έχουν βοήθεια επειδή οι γονείς τους δεν έχουν αρκετές γνώσεις (37.3%, 41 παιδιά) ή δεν έχουν χρόνο (16,4%, 18 άτομα). Τα ποσοστά αυτά προσδιορίζουν έναν πληθυσμό παιδιών (περίπου 1/4 του δείγματος) τα οποία έχει ανάγκη για βοήθεια για την προετοιμασία των μαθημάτων την οποία δεν είναι σε θέση να τους την παράσχουν οι γονείς τους.

Στη συνέχεια εξετάζουμε μια σειρά πίνακες που αφορούν στο κανονιστικό πλαίσιο της οικογένειας και τις προτεραιότητες των γονέων για τα παιδιά τους. Οι απαντήσεις των ερωτώμενων στην ερώτηση «Πως αντιμετωπίζετε το παιδί όταν δεν είναι ήσυχο;» (πίνακας 5.6) δείχνουν ότι οι περισσότεροι γονείς του δείγματος κάνουν παρατηρήσεις ή επιβάλλουν κάποια μορφή στέρησης (χρήσης υπολογιστή, βόλτας, συμμετοχής σε εκδήλωση). Αντίθετα, η συζήτηση ως μέσο νουθεσίας του παιδιού έχει πολύ περιορισμένη χρήση. Τέλος ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι εφαρμόζει σωματική τιμωρία. Πρέπει να σημειωθεί το ποσοστό αυτό συμφωνεί με το ποσοστό των αρνητικών απαντήσεων στην ερώτηση αν το παιδί πρέπει να μπορεί να εκφράζει τη γνώμη του χωρίς φόβο, κάτι που επιβεβαιώνει την ύπαρξη μιας σημαντικής μειονότητας ερωτώμενων που αναγνωρίζουν στα παιδιά μια υποδεέστερη, κυριαρχούμενη θέση στην οικογένεια.

Πίνακας 5.6: Απαντήσεις στην ερώτηση «Πως αντιμετωπίζετε το παιδί όταν δεν είναι ήσυχο;»

Παρατηρήσεις 72 36%
Απασχόληση με δραστηριότητες/ παιχνίδι 21 10,5%
Σωματική τιμωρία 25 12,5%
Απαγόρευση Η/Υ ίντερνετ 32 16%
Απαγόρευση βόλτας/ φίλου 41 20,5%
Απαγόρευση συμμετοχής σε εκδήλωση 31 15,5%
Συζήτηση 17 8,5%
Άλλο 3 1,5%

 

Στους ακόλουθους πίνακες (5.7-5.9) εξετάζουμε τις προτεραιότητες των ερωτώμενων γονέων για την ανατροφή των παιδιών. Οι ερωτώμενοι δηλώνουν ως πρώτη προτεραιότητα την εκπαίδευση, κάτι που παραπέμπει στη βασική στρατηγική κοινωνικής αναπαραγωγής και κοινωνικής ανόδου μέσω της μόρφωσης η οποία έχει πλατιά διάχυση στην ελληνική κοινωνία. Η προτεραιότητα αυτή μάλιστα είναι ανεξάρτητη της εθνοτικής ομάδας του ερωτώμενου. Τα αμέσως μικρότερα ποσοστά απαντώνται στην ενδυνάμωση κοινωνικών αξιών και την κάλυψη βασικών αναγκών. Το υψηλό ποσοστό των απαντήσεων στην κάλυψη βασικών αναγκών αντανακλά, όπως και οι αντίστοιχες απαντήσεις στην ερώτηση για τα προβλήματα της καθημερινότητας, τις οικονομικές πιέσεις που υφίσταται ο πληθυσμός της έρευνας. Τέλος, είναι αξιοσημείωτο ότι στοιχεία της ανατροφής που παραπέμπουν σε ένα «παραδοσιακό» οικογενειακό πρότυπο (καλλιέργεια οικογενειακής σχέσης, αίσθημα ασφάλειας) περιορίζονται στο ένα τρίτο του δείγματος χωρίς αξιόλογες διακυμάνσεις ανάλογα με την εθνοτική ομάδα. Στην ίδια λογική η καλλιέργεια θρησκευτικής πίστης επιλέχθηκε από μόλις ένα 14,5% (29 άτομα) των ερωτώμενων, αν και στο ζήτημα αυτό θα πρέπει να επισημάνουμε το σημαντικά υψηλότερο ποσοστό των ερωτώμενων από χώρες πλην της Ελλάδας και της Αλβανίας, κάτι που μάλλον αντανακλά τη μεγαλύτερη ισχύ του θρησκευτικού αισθήματος σε άτομα που προέρχονται από μη-Ευρωπαϊκές χώρες.

 

Πίνακας 5.7: Απαντήσεις στην ερώτηση «Τι θεωρείτε πιο σημαντικό στην ανατροφή των παιδιών;» ανά υπηκοότητα

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο
Εκπαίδευση 51 75,0% 47 75,8% 51 76,1% 152 76%
Αίσθημα ασφάλειας 18 26,5% 22 35,5% 21 31,3% 61 30,5%
Κάλυψη βασικών αναγκών (τροφή, στέγη) 33 48,5% 36 58,1% 24 35,8% 96 48%
Καλλιέργεια οικογενειακής σχέσης 26 38,2% 16 25,8% 22 32,8% 65 32,5%
Ενδυνάμωση κοινωνικών αξιών (εντιμότητα, ειλικρίνεια, εργατικότητα, φιλία) 37 54,4% 40 64,5% 29 43,3% 106 53%
Καλλιέργεια θρησκευτικής πίστης 5 7,4% 5 8,1% 18 26,9% 29 14,5%
Αυτοπεποίθηση 30 44,1% 17 27,4% 15 22,4% 63 31,5%
Άλλο 0 0% 1 1,6 0 0% 1 0,5%

 

Ο πίνακας 5.8 παρουσιάζει τη συσχέτιση των προτεραιοτήτων στην ανατροφή των παιδιών με το εκπαιδευτικό επίπεδο. Είναι σαφές ότι όσο υψηλότερο είναι το εκπαιδευτικό επίπεδο τόσο αυξάνεται η σημασία που αποδίδεται στην εκπαίδευση (κάτι αναμενόμενο ως στρατηγική κοινωνικής αναπαραγωγής), αλλά και στην αυτοπεποίθηση του παιδιού (κάτι που μάλλον παραπέμπει σε μεσοαστικά πρότυπα καλλιέργειας της «προσωπικότητας»). Αντίθετα, οι θετικές απαντήσεις για παραδοσιακές μέριμνες για την ανατροφή των παιδιών (καλλιέργεια οικογενειακής σχέσης και θρησκευτικής πίστης) αυξάνονται όσο κατεβαίνουμε στην εκπαιδευτική ιεραρχία. Είναι σημαντικό ότι η σημασία που αποδίδεται στην κάλυψη βασικών αναγκών, στην ενδυνάμωση κοινωνικών αξιών και στο αίσθημα ασφάλειας δεν μεταβάλλεται με το εκπαιδευτικό επίπεδο, κάτι που δείχνει ότι η μέριμνα για αυτά τα ζητήματα έχει λιγότερο ταξική διάσταση (στο βαθμό τουλάχιστον που το εκπαιδευτικό επίπεδο αποτελεί έναν δείκτη κοινωνικής ανισότητας). Τέλος, ο πίνακας 5.9 παρουσιάζει τη συσχέτιση των προτεραιοτήτων στην ανατροφή των παιδιών με την κύρια ασχολία του ερωτώμενου. Το σημαντικότερο που έχουμε να παρατηρήσουμε εδώ είναι τη διαφαινόμενη τάση των ερωτώμενων που ασχολούνται με τα οικιακά να υιοθετούν ένα πιο παραδοσιακό πρότυπο ανατροφής (έμφαση στις οικογενειακές σχέσεις, τη θρησκευτική πίστη και το αίσθημα ασφάλειας).

Πίνακας 5.8: Απαντήσεις στην ερώτηση «Τι θεωρείτε πιο σημαντικό στην ανατροφή των παιδιών;» ανά εκπαιδευτικό επίπεδο

Αναλφ/τος – Δημ/κό Μερ. Μέση Εκπ/ση – Πλήρης Μέση Εκπ/ση Μεταλυκειακή μη Πανεπ. Εκπ/ση – Πτυχίο ΑΤΕΙ Πτυχίο ΑΕΙ – Μεταπ/κό Δίπλωμα
Εκπαίδευση 8 47,1% 62 73,8% 44 83% 38 82,6%
Αίσθημα ασφάλειας 5 29,4% 21 25% 20 37,7% 15 32,6%
Κάλυψη βασικών αναγκών (τροφή, στέγη) 8 47,1% 39 46,4% 27 50,9% 22 47,8%
Καλλιέργεια οικογενειακής σχέσης 9 52,9% 31 36,9% 13 24,5% 12 26,1%
Ενδυνάμωση κοινωνικών αξιών (εντιμότητα, ειλικρίνεια, εργατικότητα, φιλία) 9 52,9% 42 50% 28 52,8% 27 58,7%
Καλλιέργεια θρησκευτικής πίστης 2 11,8% 19 22,6% 5 9,4% 3 6,5%
Αυτοπεποίθηση 6 35,3% 23 27,4% 15 28,3% 19 41,3%
Άλλο 0 0% 1 1,2% 0 0% 0 0%

Πίνακας 5.9: Απαντήσεις στην ερώτηση «Τι θεωρείτε πιο σημαντικό στην ανατροφή των παιδιών;» ανά κύρια ασχολία

Εργαζόμενοι Άνεργοι Οικιακά
Εκπαίδευση 72 79% 69 76% 8 50%
Αίσθημα ασφάλειας 24 26% 30 34% 7 44%
Κάλυψη βασικών αναγκών (τροφή, στέγη) 49 54% 43 48% 2 12%
Καλλιέργεια οικογενειακής σχέσης 23 25% 28 31% 11 69%
Ενδυνάμωση κοινωνικών αξιών (εντιμότητα, ειλικρίνεια, εργατικότητα, φιλία) 58 64% 40 45% 8 50%
Καλλιέργεια θρησκευτικής πίστης 10 11% 12 13% 5 31%
Αυτοπεποίθηση 28 30% 25 28% 8 50%
Άλλο 1 1% 0 0% 0 0%

 

Είναι ενδιαφέρον να συγκρίνουμε τις απαντήσεις στο ερώτημα για τις προτεραιότητες της ανατροφής, το οποίο αντανακλά τις πρακτικές επιλογές των γονέων, με το ερώτημα για τα δικαιώματα του παιδιού, το οποίο αντανακλά πρωτίστως το αξιακό σύστημα των γονέων. Η πρώτη παρατήρηση που έχουμε να κάνουμε είναι ότι οι ερωτώμενοι δίνουν με μεγάλη διαφορά έμφαση στα δικαιώματα που σχετίζονται με τις θεμελιώδεις συνθήκες διαβίωσης (βασικά αγαθά, υγεία) και με την κοινωνική ανέλιξη (εκπαίδευση). Αντίθετα, πολύ μικρότερα ποσοστά συναντούμε στα δικαιώματα που αφορούν την προσωπικότητα του παιδιού (έκφραση προσωπικής άποψης και σεβασμός προσωπικότητας). Τα χαμηλότερα ποσοστά στα δικαιώματα που σχετίζονται με την προσωπικότητα θα πρέπει να συνεκτιμηθούν με το σχετικά υψηλό ποσοστό των ερωτώμενων που απαντούν ότι τα παιδιά τους δεν συμμετέχουν ποτέ στις οικογενειακές αποφάσεις.

Στην ερώτηση για τα δικαιώματα του παιδιού εμφανίζονται ενδιαφέρουσες διαφορές ανά εθνοτική ομάδα (πίνακας 5.10). Συνολικά οι ερωτώμενοι Ελληνικής και Αλβανικής υπηκοότητας έχουν υψηλότερα ποσοστά σε όλα τα δικαιώματα από τους υπολοίπους ερωτώμενους, κάτι που δείχνει συγκριτικά μεγαλύτερη εξοικείωση με την έννοια των «δικαιωμάτων του παιδιού». Επίσης, οι Έλληνες και Αλβανοί ερωτώμενοι δίνουν σημαντικά μεγαλύτερη έμφαση στην εκπαίδευση, την έκφραση προσωπικής άποψης και τον σεβασμό προσωπικότητας, κάτι που φανερώνει την μεγαλύτερη αποδοχή από τις δύο αυτές ομάδες του καθιερωμένων ευρωπαϊκών προτύπων στο ζήτημα των δικαιωμάτων των παιδιών. Σε κάθε περίπτωση πάντως πρέπει να τονίσουμε ότι τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στην εκπαίδευση η διαφορά ανάμεσα σε Έλληνες και Αλβανούς και στους υπολοίπους ερωτώμενους εντοπίζεται στο αξιακό επίπεδο, καθώς όπως είδαμε προηγουμένως η εκπαίδευση ως μέριμνα στο πλαίσιο της ανατροφής είναι εξ ίσου αποδεκτή ανεξαρτήτως εθνοτικής ομάδας.

Πίνακας 5.10: Απαντήσεις στην ερώτηση «Ποια θεωρείτε τα πιο σημαντικά δικαιώματα του παιδιού;» ανά υπηκοότητα

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο[9]
Βασικά αγαθά 55 80,9% 52 83,9% 50 74,6% 160 80%
Εκπαίδευση 61 89,7% 54 87,1% 47 70,1% 165 82,5%
Έκφραση προσωπικής άποψης 32 47,1% 26 41,9% 13 19,4% 72 36%
Σεβασμός προσωπικότητας 37 54,4% 32 51,6% 28 41,8% 99 49,5%
Υγεία 57 83,8% 46 74,2% 47 70,1% 153 76,5%
Ασφάλεια 41 60,3% 38 61,3% 35 52,2% 116 58%
Άλλο 1 1,5% 1 1,6% 0 0% 2 1%
Κανένα 0% 1 1,6% 0 0% 1 0,5%

 

Πίνακας 5.11: Απαντήσεις στην ερώτηση «Ποια θεωρείτε τα πιο σημαντικά δικαιώματα του παιδιού;» ανά εκπαιδευτικό επίπεδο

Αναλφ/τος – Δημ/κό Μερ. Μέση Εκπ/ση – Πλήρης Μέση Εκπ/ση Μεταλυκειακή μη Πανεπ. Εκπ/ση – Πτυχίο ΑΤΕΙ Πτυχίο ΑΕΙ – Μεταπ/κό Δίπλωμα
Πρόσβαση σε βασικά αγαθά (στέγη/διατροφή) 11 64,7% 67 79,8% 42 79,2% 40 87%
Εκπαίδευση 13 76,5% 62 73,8% 48 90,6% 42 91,3%
Έκφραση προσωπικής άποψης 3 17,6% 26 31,0% 17 32,1% 26 56,5%
Σεβασμό στη προσωπικότητα του 7 41,2% 33 39,3% 27 50,9% 32 69,6%
Υγεία 12 70,6% 66 78,6% 37 69,8% 38 82,6%
Ασφάλεια 10 58,8% 48 57,1% 30 56,6% 28 60,9%
Άλλο 0 0% 1 1,2% 1 1,9% 0 0%
Κανένα 0 0% 0 0% 1 1,9% 0 0%

 

Οι απαντήσεις στην ερώτηση «Κατά τη γνώμη σας, τι πρέπει να κάνει η κοινωνία για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού;» (πίνακας 5.12) δείχνουν ότι οι ερωτώμενοι τάσσονται υπέρ των διαφόρων μορφών θεσμικής υποστήριξης και ρύθμισης και λιγότερο υπέρ της αστυνόμευσης.

 

Πίνακας 5.12: Απαντήσεις στην ερώτηση «Κατά τη γνώμη σας, τι πρέπει να κάνει η κοινωνία για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού;»

Ανάπτυξη κοινωνικών υπηρεσιών 143 71,5%
Αστυνόμευση 73 36,5%
Συμβουλευτική υποστήριξη γονέων 115 57,5%
Νομοθετικές ρυθμίσεις 124 62%
Ενημέρωση παιδιών για δικαιώματα 122 61%
Ευκαιρίες εξωσχολικής διαπαιδάγωγησης 127 63,5%
Άλλο 8 4%

 

Κλείνουμε αυτό το κεφάλαιο με τα ζητήματα που προκαλούν ανησυχία στους γονείς αναφορικά με το μέλλον των παιδιών τους. Στις απαντήσεις στη σχετική ερώτηση (πίνακας 5.13) αντανακλώνται στοιχεία που έχουμε ήδη συναντήσει: τους ερωτώμενους απασχολούν πρωτίστως οι πιέσεις από τις υλικές συνθήκες (ανεργία, κάλυψη βιοτικών αναγκών, απώλεια εργασίας), εν συνεχεία τα μέσα ανέλιξης του παιδιού (εκπαίδευση), η ασφάλεια και τα ναρκωτικά. Ζητήματα διακρίσεων συγκεντρώνουν ένα μάλλον απρόσμενα χαμηλό ποσοστό, όπως και απειλή εκδίωξης από την χώρα.

 

Πίνακας 5.13: Απαντήσεις στην ερώτηση «Τι σας ανησυχεί περισσότερο στο μέλλον του παιδιού σας;»

Απώλεια εργασίας 62 31%
Ανεργία 121 60,5%
Εγκληματικότητα 65 32,5%
Ναρκωτικά 74 37%
Ρατσισμός 22 11%
Υγεία 112 56%
Αβεβαιότητα κάλυψης βιοτικών αναγκών 94 47%
Εκπαίδευση 79 39,5%
Εκδίωξη από τη χώρα 11 5,5%
Άλλο 4 2%

 

6. Κοινωνικές και πολιτισμικές πρακτικές

Στον πίνακα που ακολουθεί (6.1) βλέπουμε τις δραστηριότητες στις οποίες δήλωσαν τα παιδιά ότι συμμετέχουν. Οι δραστηριότητες που συγκεντρώνουν τις περισσότερες θετικές απαντήσεις είναι η χρήση δημόσιων χώρων (πάρκα, πλατείες, παιδικές χαρές), η συνεύρεση με φίλους σε πάρτυ και οι ξένες γλώσσες. Ακολουθούν οι αθλητικές δραστηριότητες και οι υπολογιστές. Στη συνέχεια βρίσκουμε ορισμένες πολιτιστικές δραστηριότητες (καλλιτεχνικά, μουσείο, θέατρο, κινηματογράφος, βιβλιοθήκη). Τα μικρότερα ποσοστά συγκεντρώνουν ο χορός, η μουσική, το σκάκι και η κατασκήνωση. Όπως θα δούμε και στη συνέχεια, οι δραστηριότητες των παιδιών ακολουθούν ένα πρότυπο το οποίο δίνει πρώτα από όλα έμφαση στην εκπαίδευση και τις κοινωνικότητες (κάτι που συμφωνεί με τις απαντήσεις των γονέων στις προτεραιότητες της ανατροφής), στον αθλητισμό και στις πλέον νομιμοποιημένες από το σχολείο πολιτιστικές δραστηριότητες.

Πίνακας 6.1: Δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχουν τα παιδιά, απαντήσεις παιδιών

Ξένες γλώσσες 122 61%
Αθλητισμός (γήπεδο, γυμναστήριο, κολυμβητήριο) 100 50%
Χορός 38 19%
Μουσική 39 19,5%
Υπολογιστές/Διαδίκτυο/Internet café 78 39%
Σκάκι 29 14,5%
Κινηματογράφος 73 36,5%
Μουσείο 57 28,5%
Θέατρο 62 31%
Βιβλιοθήκη 48 24%
Ζωγραφική/Καλλιτεχνικά 75 37,5%
Πάρκο/Πλατεία/Παιδική χαρά 148 74%
Κατασκήνωση/πρόσκοποι 39 19,5%
Πάρτι με φίλους 142 71%

 

Η χρήση υπολογιστή και του διαδικτύου παρουσιάζει καθολική διείσδυση στα παιδιά. Σε ποσοστό 96,5% (193 παιδιά) δηλώνουν ότι κάνουν χρήση του διαδικτύου. Δαπανούν κατά μέσο όρο 14,1 ώρες τη βδομάδα στο διαδίκτυο, αν και οι μέσοι όροι διαφέρουν αρκετά ανά εθνοτική ομάδα: τα παιδιά ελληνικής υπηκοότητας δαπανούν 8,1 ώρα, τα παιδιά αλβανικής υπηκοότητας δαπανούν 4,9 ώρες και τα παιδιά με υπηκοότητα άλλων χωρών δαπανούν 10,9 ώρες. Στην πλειονότητά τους τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διασκέδαση (παιχνίδια, ταινίες, μουσική) και, τέλος, ως βοήθημα για τις σχολικές τους υποχρεώσεις (πίνακας 6.2).

Πίνακας 6.2: Τι ψάχνουν τα παιδιά στο Ίντερνετ, απαντήσεις παιδιών ( Ν=193)

Facebook 117 60,6%
Live TV 56 29,0%
Chat-συζήτηση-γνωριμίες 52 26,9%
Παιχνίδια 171 88,6%
Ενημέρωση 47 24,4%
Ταινίες 140 72,5%
Μουσική 154 79,8%
Κάτι άλλο που δεν επιτρέπεται 21 10,9%
Έρευνα για μαθήματα 77 39,9%
Άλλο (προσδιορίστε)……………………. 10 5,2%

 

Ο τρόπος με τον οποίο αξιολογούν οι γονείς τις παιδικές δραστηριότητες συμβαδίζει με τις πραγματικές προτιμήσεις των παιδιών. Στον πίνακα 6.3 βλέπουμε ότι οι γονείς αξιολογούν ως σημαντικότερες δραστηριότητες το διάβασμα και τους υπολογιστές. Η σημασία που αποδίδουν στο διάβασμα συνάδει με τη γενικότερη έμφαση στην εκπαίδευση την οποία διαπιστώσαμε και προηγουμένως. Η αποτίμηση της σημασίας που αποδίδεται στους υπολογιστές πρέπει να λάβει υπόψη το ταυτόχρονα πολύ χαμηλό ποσοστό των γονέων που θεωρούν σημαντικά τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αυτό δείχνει ότι οι γονείς θεωρούν σημαντική την ενασχόληση με τους υπολογιστές μάλλον ως τρόπο απόκτησης δεξιότητας με ένα τεχνολογικό μέσο που έχει γίνει απαραίτητο στη σύγχρονη κοινωνία, παρά ως μέσο ψυχαγωγίας. Στη συνέχεια, οι γονείς δηλώνουν ότι θεωρούν σημαντικές τις αθλητικές και κοινωνικές δραστηριότητες των παιδιών (κάτι που επίσης συμφωνεί με την έμφαση στις κοινωνικές αξίες στην ερώτηση για την ανατροφή των παιδιών). Ακολουθούν οι πολιτιστικές δραστηριότητες τις οποίες νομιμοποιεί περισσότερο το σχολείο μέσα από την ύλη και τις δραστηριότητές του (μουσείο, θέατρο), σε αντίθεση με τις υπόλοιπες πολιτιστικές δραστηριότητες οι οποίες θεωρούνται πολύ λιγότερο σημαντικές (χορός, κινηματογράφος).

Πίνακας 6.3: Απαντήσεις στο ερώτημα «Σε ποιο βαθμό θεωρείτε εσείς ότι οι δραστηριότητες αυτές είναι σημαντικές;»

Πολύ Λίγο Καθόλου
Διάβασμα (κειμένων, βιβλίων) 194

97%5

2,5%1

0,5%Κατασκευές7236%12060%84%Αθλητικές13567,5%6030%52,5%Ζωγραφική/καλλιτεχνικά7437%12060%52,5%Μουσείο9145,5%9648%126%Θέατρο9346,5%9648%105%Μουσική/χορωδία5427%13668%105%Σκάκι5125,5%12462%2512,5%Χορός5025%13266%189%Κινηματογράφος4221%13567,5%2311,5%Ηλεκτρονικοί υπολογιστές/tablets/internet44

97%128

2,5%28

0,5%Ηλεκτρονικά παιχνίδια1936%7660%1054%Παιδότοπος4467,5%11930%372,5%Κατασκήνωση/πρόσκοποι7837%8360%392,5%Πάρκο/πλατεία/παιδική χαρά13245,5%5448%146%Πάρτι με φίλους10846,56748255

 

Ο πίνακας που ακολουθεί (6.4) συσχετίζει το εκπαιδευτικό επίπεδο με τις δραστηριότητες που θεωρούν οι ερωτώμενοι γονείς πολύ σημαντικές. Η σημαντική παρατήρηση είναι ότι η πολύ μεγάλη σημασία που αποδίδουν οι ερωτώμενοι στο διάβασμα είναι ανεξάρτητη από το εκπαιδευτικό επίπεδο. Το ίδιο συμβαίνει με τον βαθμό στον οποίο θεωρούνται σημαντικές οι κοινωνικότητες και η χρήση των δημόσιων χώρων. Αντίθετα, η επιρροή του εκπαιδευτικού επιπέδου εμφανίζεται στις σχολικά «νομιμοποιημένες» πολιτιστικές δραστηριότητες (μουσείο, θέατρο), τις αθλητικές δραστηριότητες και στην κατασκήνωση τις οποίες θεωρούν σημαντικότερες οι ερωτώμενοι ανώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου. Αυτός ο συνδυασμός δραστηριοτήτων παραπέμπει σε ένα μεσοαστικό πρότυπο «ολοκληρωμένης» ανάπτυξης του παιδιού που συνδυάζει τον πολιτισμό, με τον αθλητισμό και τις πειθαρχημένες κοινωνικές δραστηριότητες[10].

Πίνακας 6.4: Απαντήσεις στο ερώτημα «Σε ποιο βαθμό θεωρείτε εσείς ότι οι δραστηριότητες αυτές είναι πολύ σημαντικές;» ανά εκπαιδευτικό επίπεδο

Αναλφ/τος – Δημ/κό Μερ. Μέση Εκπ/ση – Πλήρης Μέση Εκπ/ση Μεταλυκειακή μη Πανεπ. Εκπ/ση – Πτυχίο ΑΤΕΙ Πτυχίο ΑΕΙ – Μεταπ/κό Δίπλωμα
Διάβασμα (κειμένων, βιβλίων) 16 94,1% 81 96,4% 52 98,1% 45 97,8%
Κατασκευές 6 35,3% 27 32,1% 17 32,1% 22 47,8%
Αθλητικές 5 29,4% 56 66,7% 38 71,7% 36 78,3%
Ζωγραφική/καλλιτεχνικά 6 35,3% 30 35,7% 12 22,6% 26 56,5%
Μουσείο 4 23,5% 33 39,3% 24 45,3% 30 65,2%
Θέατρο 2 11,8% 35 41,7% 25 47,2% 31 67,4%
Μουσική/χορωδία 4 23,5% 20 23,8% 14 26,4% 15 32,6%
Σκάκι 2 11,8% 12 14,5% 15 28,3% 20 43,5%
Χορός 6 35,3% 19 22,6% 14 26,4% 11 23,9%
Κινηματογράφος 5 29,4% 17 20,2% 9 17,0% 10 21,7%
Ηλεκτρονικοί υπολογιστές/tablets/internet 7 41,2% 19 22,6% 9 17,0% 8 17,4%
Ηλεκτρονικά παιχνίδια 3 17,6% 8 9,5% 5 9,4% 2 4,3%
Παιδότοπος 6 35,3% 20 23,8% 11 20,8% 6 13%
Κατασκήνωση/πρόσκοποι 4 23,5% 26 31% 26 49,1% 21 45,7%
Πάρκο/πλατεία/παιδική χαρά 13 76,5% 50 59,5% 37 69,8% 31 67,4%
Πάρτι με φίλους 11 64,7% 39 46,4% 28 52,8% 30 65,2%

 

Οι απαντήσεις των ερωτώμενων γονέων στην ερώτηση «Πως βοηθά το παιδί η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες;» φανερώνουν την υπεροχή της εκπαίδευσης και της κοινωνικοποίησης στον τρόπο διαπαιδαγώγησης (πίνακας 6.5). Στην πλειονότητά τους οι ερωτώμενοι βλέπουν τις πολιτιστικές δραστηριότητες ως πηγή γνώσεων και καλλιέργειας της ικανότητας του παιδιού να συμβιώνει με άλλους ανθρώπους, παρά ως μέσο για την ανάπτυξη της προσωπικότητας.

 

Πίνακας 6.5: Απαντήσεις στο ερώτημα «Πως βοηθά το παιδί η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες;»

γνωρίζει νέα πράγματα 146 73%
παίρνει πρωτοβουλίες 96 48%
μαθαίνει να συνεργάζεται 144 72%
καλλιεργεί τις δεξιότητες του 122 61%
ψυχαγωγείται/διασκεδάζει 112 56%

7. Θεσμικό περιβάλλον

Ο πληθυσμός της έρευνας χαρακτηρίζεται από μια αρκετά μεγάλη εξάρτηση από τη βοήθεια κρατικών και μη-κρατικών θεσμών (πίνακας 7.1). Το 78,5% των ερωτώμενων (157 άτομα) δήλωσε ότι έλαβε κάποια βοήθεια τους τελευταίους δώδεκα μήνες από φορείς του δημοσίου ή της κοινωνίας πολιτών. Οι περισσότεροι ερωτώμενοι έλαβαν επίδομα ανεργίας, ενώ η δεύτερη κατά σειρά κατηγορία φορέων από την οποία έλαβαν βοήθεια ήταν οι μη-κυβερνητικές οργανώσεις. Ακολουθεί το σχολείο και με αρκετή διαφορά ο Δήμος και η Εκκλησία. Συνεπώς εκτός από το ταμείο ανεργίας, οι θεσμοί οι οποίοι δείχνουν να βρίσκονται πιο κοντά στον πληθυσμό της έρευνας είναι το σχολείο (κάτι που επιβεβαιώνεται και στη συνέχεια σε άλλες ερωτήσεις) και οι μη-κυβερνητικές οργανώσεις[11].

Πίνακας 7.1: Το νοικοκυριό ή κάποιο μέλος του έλαβε βοήθεια κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες από (Ν=200)

Το κράτος (ταμείο ανεργίας, επιδόματα) 92 46%
Το Δήμο (π.χ. κοινωνικό παντοπωλείο, κοινωνικό φαρμακείο) 30 15%
Την Εκκλησία 23 11,5%
Το σχολείο των παιδιών σας 49 24,5%
Μη-κυβερνητικές οργανώσεις 73 36,5%
Δεν λαμβάνει καμία βοήθεια 43 21,5%

Στους ακόλουθους πίνακες βλέπουμε ότι η εξάρτηση από μορφές θεσμικής βοήθειας μεταβάλλεται ανάλογα με την εθνοτική ομάδα και το εκπαιδευτικό επίπεδο (πίνακες 7.2 και 7.3). Έτσι, οι ελληνικής υπηκοότητας και, ειδικά, οι ανώτερης εκπαίδευσης ερωτώμενοι δεν λαμβάνουν καμία βοήθεια σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από τους υπολοίπους. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό ότι οι αλλοδαποί πλην των Αλβανών λαμβάνουν επιδόματα ανεργίας σε σημαντικά μικρότερο βαθμό από ό,τι οι άλλες δύο εθνοτικές ομάδες (ενώ έχουν το ίδιο ποσοστό ανεργίας με τους Έλληνες). Αντίθετα, οι αλλοδαποί πλην Αλβανών και οι κατώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου ερωτώμενοι λαμβάνουν συγκριτικά πολύ περισσότερη βοήθεια από φορείς της κοινωνίας πολιτών, την Εκκλησία και, κυρίως, τις μη-κυβερνητικές οργανώσεις, κάτι που δείχνει τον de facto καταμερισμό εργασίας στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών μεταξύ των διαφορετικών φορέων.

Πίνακας 7.2: Βοήθεια από φορείς κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες ανά υπηκοότητα

Ελληνική Αλβανική Άλλες χώρες
Το κράτος (ταμείο ανεργίας, επιδόματα) 32 47,1% 39 62,9% 21

31,3%Το Δήμο (π.χ. κοινωνικό παντοπωλείο, κοινωνικό φαρμακείο)68,8%1321,0%11

16,4%Την Εκκλησία57,4%11,6%1725,4%Το σχολείο των παιδιών σας1319,1%1321,0%2334,3%Μη-κυβερνητικές οργανώσεις1420,6%1422,6%4567,2%Δεν λαμβάνει καμία βοήθεια2333,8%1016,1%1014,9%

 

 

Πίνακας 7.3: Βοήθεια από φορείς κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες ανά εκπαιδευτικό επίπεδο

Αναλφ/τος – Δημ/κό Μερ. Μέση Εκπ/ση – Πλήρης Μέση Εκπ/ση Μεταλυκειακή μη Πανεπ. Εκπ/ση – Πτυχίο ΑΤΕΙ Πτυχίο ΑΕΙ – Μεταπ/κό Δίπλωμα
Το κράτος (ταμείο ανεργίας, επιδόματα) 7 41,2% 46 54,8% 22 41,5% 16 34,8%
Τον Δήμο (π.χ. κοινωνικό παντοπωλείο, κοινωνικό φαρμακείο) 4 23,5% 15 17,9% 7 13,2% 4 8,7%
Την Εκκλησία 2 11,8% 14 16,7% 4 7,5% 3 6,5%
Το σχολείο των παιδιών σας 5 29,4% 27 32,1% 12 22,6% 5 10,9%
Μη-κυβερνητικές οργανώσεις 12 70,6% 40 47,6% 13 24,5% 8 17,4%
Δεν λαμβάνει καμία βοήθεια 1 5,9% 9 10,7% 10 18,9% 23 50%
Σύνολο 17 100% 84 100% 53 100% 46 100%

Στον ακόλουθο πίνακα (7.4) βλέπουμε ότι η βοήθεια που ζητήθηκε αφορά είδη πρώτης ανάγκης (τρόφιμα, φάρμακα) και χρήματα (επιδόματα). Αντίθετα, ζητήθηκαν σε πολύ μικρότερο βαθμό διάφορες υπηρεσίες και εργασία. Αυτό μας δείχνει ότι η θεσμική βοήθεια που λαμβάνει ο πληθυσμός της έρευνας αφορά στο στοιχειώδες επίπεδο της επιβίωσης, ενώ κρίσιμοι τομείς όπως η καταπολέμηση της ανεργίας και η κοινωνικο-ψυχολογική υποστήριξη έρχονται σε δεύτερη μοίρα[12].

Πίνακας 7.4: Είδος βοήθειας που ζητήθηκε (Ν=157)

Χρήματα 92 58,6%
Εργασία 4 2,5%
Τρόφιμα 89 56,7%
Φάρμακα 26 16,6%
Δικηγόρος 9 5,7%
Ψυχολόγος 9 5,7%
Κοινωνικός Λειτουργός 8 5,1%
Άλλο 1 0,6%

Η εξάρτηση του πληθυσμού της έρευνας από την βοήθεια που τους παρέχεται από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, φαίνεται χαρακτηριστικά στον χρόνο που ξοδεύουν οι ερωτώμενοι για να ενημερώνονται για κοινωνικές υπηρεσίες και προγράμματα (πίνακας 7.5). Το 40,5% των ερωτώμενων (71 άτομα) δηλώνει ότι δαπανά κάποιες ώρες σε ημερήσια ή εβδομαδιαία βάση. Είναι επίσης σημαντικό ότι ενώ το 21,5% των ερωτώμενων δήλωσε ότι δεν λαμβάνει καμία βοήθεια, μόνο 13,5% των ερωτώμενων δηλώνει ότι δεν τους απασχολεί να ενημερωθούν για υπηρεσίες και προγράμματα. Συνεπώς, το 8% των ερωτώμενων δεν λαμβάνει κάποια βοήθεια, αλλά προσπαθεί να αποκτήσει πρόσβαση σε κάποια μορφή θεσμικής βοήθειας μέσα από την ενημέρωση. Αντιστοίχως, το 21,2% των ερωτώμενων που δήλωσαν άνεργοι, δήλωσαν επίσης ότι δεν διαθέτουν κάρτα ανεργίας και οι μισοί από τους ερωτώμενους που δήλωσαν ανάπηροι (στο σύνολο 12 άτομα) δήλωσαν ότι δεν διαθέτουν πιστοποιητικό αναπηρίας.

Πίνακας 7.5: Χρόνος που ξοδεύουν οι ερωτώμενοι για να ενημερώνονται για υπηρεσίες και προγράμματα

Δεν με απασχολεί 27 13,5%
Κάποιες ώρες τη μέρα 29 14,5%
Κάποιες ώρες την εβδομάδα 52 26%
Κάποιες ώρες το μήνα 27 13,5%
Κάποιες ώρες το χρόνο 65 32,5%
Σύνολο 200 100%

Η εξάρτηση από τη βοήθεια δημόσιων και ιδιωτικών φορέων συνδυάζεται με πολύ χαμηλή συμμετοχή σε οργανώσεις και συλλογικότητες, ακόμη και στους συλλόγους γονέων (βλ. πίνακα 7.6). Εμφανίζεται έτσι ένα προφίλ παθητικής σχέσης με το θεσμικό περιβάλλον και περιορισμένης ανάληψης πρωτοβουλιών από τα κάτω.

Πίνακας 7.6: Συμμετοχή ως μέλη σε δραστηριότητες και οργανώσεις

Σύλλογοι με βάση τη καταγωγή 17 8,5%
Πρωτοβουλίες/κινήσεις γειτονιάς 12 6%
Μη-κυβερνητικές οργανώσεις 13 6,5%
Πολιτιστικοί σύλλογοι 8 4%
Αθλητικοί σύλλογοι 5 2,5%
Πολιτική οργάνωση 4 2%
Συνδικάτο 5 2,5%
Σύλλογος Γονέων 34 17%
Εκκλησία 14 7%

 

Όπως είδαμε, το σχολείο παίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο στην υποστήριξη του πληθυσμού της έρευνας. Μια σειρά ερωτήσεις επιβεβαιώνουν την καλή σχέση των ερωτώμενων γονέων και παιδιών με τον σχολικό θεσμό. Οι ερωτώμενοι γονείς δηλώνουν σε ποσοστό 70% (140 άτομα) πολύ ικανοποιημένοι από τους εκπαιδευτικούς ως προς τη συμπεριφορά τους απέναντι στο παιδί τους, ενώ μόνο ένα 10% (20 άτομα) των ερωτώμενων δηλώνει καθόλου ικανοποιημένο. Από τους ερωτώμενους γονείς το 87% (174 άτομα) δηλώνει πηγαίνει στις συναντήσεις εκπαιδευτικών-γονέων[13]. Τα παιδιά αντιστοίχως δηλώνουν πολύ ικανοποιημένα από τη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών απέναντί τους σε ποσοστό 64% (128 παιδιά) και καθόλου ικανοποιημένα σε ποσοστό μόλις 4% (8 άτομα). Θα πρέπει πάντως να σημειώσουμε ότι τα ποσοστά ικανοποίησης των παιδιών από τους εκπαιδευτικούς παρουσιάζουν κάποια μεταβολή ανάλογα με την υπηκοότητα, με τα αλλοδαπά παιδιά πλην των Αλβανών να δηλώνουν πολύ ικανοποιημένα σε χαμηλότερα ποσοστά από τις δύο μεγάλες εθνοτικές ομάδες (πίνακας 7.7). Μια ακόμη ένδειξη της καλής σχέσης με τους εκπαιδευτικούς είναι ότι το χαμηλό ποσοστό (6,5%, 13 παιδιά) των παιδιών δηλώνει ότι γίνεται θύμα διακρίσεων από τον δάσκαλο ή τον καθηγητή του[14].

 

Πίνακας 7.7: Ικανοποίηση από τη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών ανά υπηκοότητα, απαντήσεις παιδιών

Ελληνική Αλβανική Άλλη Σύνολο[15]
Πολύ 20 71,4% 40 74,1% 54 58,7% 128 64,0%
Λίγο 6 21,4% 14 25,9% 34 37,0% 64 32,0%
Καθόλου 2 7,1% 0,0% 4 4,3% 8 4,0%
Σύνολο 28 100,0% 54 100,0% 92 100,0% 200 100,0%

8. Συμπεράσματα

Στις σελίδες που ακολουθούν συνοψίζουμε τα βασικά ευρήματα της έρευνας, επιχειρώντας ταυτόχρονα να προσδιορίσουμε τα πεδία στα οποία μπορούν να βελτιώσουν ή να αναπτύξουν τις παρεμβάσεις τους οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς που δραστηριοποιούνται στις περιοχές μελέτης.

Ο πληθυσμός που πήρε μέρος στην έρευνα χαρακτηρίζεται από πολιτισμική και εθνοτική ποικιλομορφία. Οι Έλληνες αποτελούν μόνο το 1/3 του δείγματος, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός αποτελείται από αλλοδαπούς. Στους τελευταίους περιλαμβάνονται οι Αλβανοί, οι οποίοι αποτελούν την πολυπληθέστερη ομάδα, καθώς και άνθρωποι που προέρχονται από ένα εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Ασίας. Χαρακτηριστικό της πολιτισμικής δυναμικής του πληθυσμού αυτού είναι ο μέσος όρος των τριών γλωσσών που μιλούν τα παιδιά (οι οποίες αντιστοιχούν, σε γενικές γραμμές, στη γλώσσα της χώρας καταγωγής, την ελληνική και μια διεθνή γλώσσα). Η ποικιλομορφία αυτή συνιστά έναν πολύτιμο πολιτισμικό πόρο, ο οποίος έχει ως τώρα υποτιμηθεί υπό το βάρος των αρνητικών στερεοτύπων για τη συγκέντρωση αλλοδαπών στο κέντρο της πόλης. Οποιαδήποτε πολιτισμική παρέμβαση στην περιοχή πρέπει να λάβει υπόψη την ποικιλομορφία της, αναζητώντας τις πραγματικές και δυνητικές γέφυρες που υφίστανται μεταξύ των διαφόρων ομάδων (για παράδειγμα, το μεγαλύτερο μέρος των αλλοδαπών παιδιών έχει γεννηθεί στην Ελλάδα κάτι που δημιουργεί ισχυρούς δεσμούς των οικογενειών τους με την χώρα).

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό του υπό έρευνα πληθυσμού είναι ότι αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες σε βαθμό υψηλότερο από ό,τι άλλοι πληθυσμοί στην Ελλάδα. Η ανεργία κινείται περίπου 15% άνω του εθνικού μέσου όρου, σε μια εποχή που και ο τελευταίος κινείται σε πρωτόγνωρα επίπεδα. Αυτό συνδέεται με το γεγονός ότι πρόκειται κυρίως για υπαλλήλους του ιδιωτικού τομέα και εργάτες οι οποίοι, όπως γνωρίζουμε από άλλες έρευνες, είναι οι κατηγορίες απασχολουμένων που επλήγησαν από την ανεργία περισσότερο από τις άλλες (Εμμανουήλ 2014). Οι δύσκολες οικονομικές συνθήκες αντανακλώνται ευθέως στις προτεραιότητες των ίδιων των ερωτώμενων. Αυτό που πρωτίστως τους απασχολεί είναι η εύρεση εργασίας και η εξασφάλιση των βασικών αγαθών και υπηρεσιών για τους ίδιους και, ειδικά, για τα παιδιά. Επιπλέον, η εργασία συνδέεται στην περίπτωση των αλλοδαπών με την απόκτηση και διατήρηση άδειας παραμονής, συνεπώς η ανεργία συνεπάγεται κινδύνους για το ίδιο το καθεστώς διαμονής τους στη χώρα.

Ένα τρίτο σημείο στο οποίο αξίζει να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση είναι η θέση των διακρίσεων στην ιεραρχία των προβλημάτων των αλλοδαπών. Ενώ οι αλλοδαποί ενήλικες (πλην Αλβανών) δηλώνουν ότι ανήκουν σε εθνοτική ομάδα που υφίσταται διακρίσεις στη χώρα, από τις απαντήσεις των αλλοδαπών παιδιών δεν προκύπτει ότι οι διακρίσεις είναι ένα πρόβλημα που υφίσταται εντός των σχολείων. Αυτό μας δείχνει ότι το σχολείο στις υπό έρευνα περιοχές έχει μάλλον καταφέρει να αντιμετωπίσει τα φαινόμενα αυτά. Οι απαντήσεις των αλλοδαπών παιδιών όμως είναι και μια ένδειξη ότι οι διακρίσεις, ο ρατσισμός και οι εντάσεις μεταξύ εθνοτικών ομάδων δεν είναι κάτι που χαρακτηρίζει τις πολυπολιτισμικές γειτονιές[16]. Όπως γνωρίζουμε και από άλλες έρευνες (Βαϊου κ.α. 2007, Ahmadi D. and Tasan-Kok 2015, Beckman κ.α. 2015, Wessendorf 2013) οι πολυπολιτισμικές γειτονιές τείνουν να αποτελούν χώρους ανοχής – αν και πρέπει να σημειώσουμε ότι αυτό δεν συνεπάγεται και μείξη των διαφορετικών εθνοτικών ομάδων οι οποίες τείνουν να διάγουν βίους παράλληλους. Από την άλλη, ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρήσουμε ότι το ζήτημα των διακρίσεων στο σχολείο είναι ανύπαρκτο. Αν και, με βάση τα στοιχεία της έρευνας, σαφώς δεν συνιστά ένα γενικό χαρακτηριστικό της σχολικής ζωής στις υπό έρευνα περιοχές, υπάρχει μια μειονότητα παιδιών που δηλώνουν ότι υφίσταται διακρίσεις για λόγους γλώσσας. Έχει υποστηριχθεί ότι τέτοιες διακρίσεις σε βάρος μικρών ομάδων στο σχολείο μπορούν να πάρουν ιδιαίτερη ένταση (Ηλιού κ.α. 2012), κάτι που σημαίνει ότι υπάρχει ανάγκη στοχευμένης μέριμνας. Παρ’ όλα αυτά είναι ενθαρρυντικό για τη κοινωνική συμβίωση και τις συνθήκες ένταξης το γεγονός ότι η παιδική ηλικία σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον δεν χαρακτηρίζεται από τις διακρίσεις με βάση την εθνική προέλευση. Η διαπίστωση αυτή, ιδιαίτερα σε συνθήκες κρίσης, είναι ελπιδοφόρα για τους κοινωνικούς φορείς που προβληματίζονται για τις αντοχές της πολυπολιτισμικότητας και αναπτύσσουν τις σχετικές δημόσιες πολιτικές.

Η μελέτη των προτύπων ανατροφής δείχνει ότι οι διαφορετικές εθνοτικές ομάδες της περιοχής συγκλίνουν σε ένα μάλλον μεσοαστικό δυτικό/ελληνικό πρότυπο το οποίο δίνει έμφαση στην εκπαίδευση, την κοινωνικότητα και τις πολιτιστικές δραστηριότητες που ανήκουν στον σχολικό κανόνα (ζωγραφική, θέατρο)[17]. Η ικανοποίηση των βασικών αναγκών τονίζεται επίσης από τους ερωτώμενους ως μείζων προτεραιότητα στην ανατροφή των παιδιών. Ταυτόχρονα, οι ερωτώμενοι γονείς συγκλίνουν στη σχετική υποτίμηση στοιχείων ανατροφής που σχετίζονται με παραδοσιακές αξίες (καλλιέργεια οικογενειακής σχέσης, ασφάλεια) αλλά και με την ανάπτυξη της προσωπικότητας (αυτοπεποίθηση, έκφραση γνώμης). Η σχετική υποτίμηση των αξιών που σχετίζονται με την ανάπτυξη της προσωπικότητας φαίνεται να συνδέεται με μια εργαλειακή αντίληψη για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τις τεχνολογίες, τις οποίες οι γονείς τείνουν να αντιλαμβάνονται περισσότερο ως πηγές απόκτησης δεξιοτήτων παρά ως μέσα προσωπικής καλλιέργειας των παιδιών. Συνολικά, οι αντιλήψεις για την ανατροφή και τα δικαιώματα των παιδιών ποικίλουν περισσότερο ανάλογα με το εκπαιδευτικό επίπεδο παρά με το εθνοτικό και πολιτισμικό υπόβαθρο των ερωτώμενων.

Στο πρακτικό επίπεδο των ενδοοικογενειακών σχέσεων διαφαίνονται δύο ζητήματα τα οποία αξίζουν την προσοχή των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Πρώτον, με τρόπο ανάλογο με τις διακρίσεις στο σχολείο, υφίσταται μια μειονότητα παιδιών στα οποία ρητά, αναγνωρίζουν οι γονείς τους, μια υποδεέστερη θέση εντός της οικογένειας, με τον αποκλεισμό τους από τη λήψη αποφάσεων και την επιβολή σωματικών τιμωριών. Δεύτερον, από τις ερωτήσεις σχετικά με το πως περνούν το χρόνο τους οι γονείς με τα παιδιά και με τη βοήθεια που χρειάζονται τα παιδιά από τους γονείς τους για τις σχολικές τους υποχρεώσεις προκύπτει η εικόνα ότι υπάρχει περιθώριο ενθάρρυνσης των γονέων για περισσότερη συνεργασία με τα παιδιά. Τα ίδια τα παιδιά δηλώνουν σε ένα σημαντικό ποσοστό ότι έχουν λιγότερη βοήθεια από τους γονείς τους από ό,τι θα ήθελαν καθώς οι γονείς δεν έχουν τις απαραίτητες γνώσεις για να υποστηρίξουν το διάβασμα των παιδιών στο σπίτι. Για παράδειγμα, η ελληνική γλώσσα αποτελεί ένα εμπόδιο για αλλοδαπούς γονείς που δεν την χειρίζονται σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο και έτσι τα παιδιά είτε διαβάζουν μόνα τους είτε στρέφονται σε άλλες βοήθειες. Μια σημαντική κατηγορία στην οποία θα μπορούσαν να στοχεύσουν σχετικές δράσεις ενθάρρυνσης της ενδοοικογενειακής συνεργασίας συνιστούν οι άνεργοι οι οποίοι έχουν την τάση να συνεργάζονται με τα παιδιά τους λιγότερο από ό,τι οι εργαζόμενοι.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τέλος, παρουσιάζει η σχέση του υπό έρευνα πληθυσμού με το θεσμικό του περιβάλλον. Η πρώτη σημαντική παρατήρηση σχετικά με το ζήτημα αυτό είναι ότι προκύπτει η εικόνα ενός πληθυσμού ο οποίος εξαρτάται από τη βοήθεια που του παρέχουν δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς. Οι ερωτώμενοι λαμβάνουν βοήθεια από φορείς για την κάλυψη των αναγκών τους και δαπανούν αρκετές ώρες για την αναζήτηση των σχετικών υπηρεσιών και προγραμμάτων. Η δεύτερη παρατήρηση αφορά στο περιεχόμενο αυτής της βοήθειας, η οποία προσανατολίζεται στην κάλυψη άμεσων και βασικών αναγκών (τροφή, ένδυση) και όχι στη βελτίωση της κοινωνικο-οικονομικής θέσης των επωφελούμενων (μέσω της εύρεσης εργασίας ή της βελτίωσης των δεξιοτήτων). Φυσικά, όση θεσμική βοήθεια και να παρασχεθεί για τη βελτίωση της κοινωνικο-οικονομικής θέσης των ατόμων, καθοριστικό ρόλο παίζει η ύπαρξη αρκετών ευκαιριών από τις γενικότερες οικονομικές δομές, πρωτίστως από την αγορά εργασίας. Ωστόσο, το περιεχόμενο της θεσμικής βοήθειας που λαμβάνει ο υπό έρευνα πληθυσμός είναι χαρακτηριστικό του προσανατολισμού που έχει πάρει το προνοιακό πλαίσιο γενικότερα μέσα στην κρίση επικεντρώνοντας στη στήριξη των πιο ευάλωτων ομάδων για την κάλυψη των βασικότερων αναγκών επιβίωσης. Τρίτη παρατήρηση αφορά στην ύπαρξη ενός ad hoc καταμερισμού εργασίας ανάμεσα στους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Οι Έλληνες και οι Αλβανοί έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση στους δημόσιους φορείς και υπηρεσίες, ενώ οι αλλοδαποί πλην Αλβανών στην ΜΚΟ και την Εκκλησία. Η διαφοροποίηση αυτή δεν αντανακλά διαφορετικές ανάγκες (για παράδειγμα, τα ποσοστά ανεργίας είναι παρόμοια στις διαφορετικές εθνοτικές ομάδες, αλλά η πρόσβαση σε επιδόματα ανεργίας διαφέρει σημαντικά). Πρόκειται προφανώς για το αποτέλεσμα των προβλημάτων νόμιμης διαμονής στη χώρα που αντιμετωπίζουν πολλές κατηγορίες αλλοδαπών (λιγότερο οι Αλβανοί που έχουν εγκατασταθεί στη χώρα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα). Είναι όμως πιθανώς και θέμα αντιλήψεων, καθώς από τις απαντήσεις των Ελλήνων φαίνεται ότι επίσης έχουν ισχυρότερη αίσθηση των δικαιωμάτων τους έναντι του κράτους. Τέταρτον, ο υπό έρευνα πληθυσμός χαρακτηρίζεται από χαμηλή κινητοποίηση σε μορφές συλλογικής δράσης (σύνδεσμοι, σύλλογοι γειτονιάς, ΜΚΟ κ.λπ.) κάτι που είναι μάλλον ενδεικτικό του ότι η εξάρτηση από τους θεσμούς συνδυάζεται με κάποια παθητικότητα σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες της «από-τα-κάτω» προώθησης τρόπων επίλυσης των ζητημάτων που απασχολούν τον πληθυσμό.

 

———————————————————————————————————————————————————————-

Βιβλιογραφικές αναφορές

Ahmadi D. and Tasan-Kok, T., 2015, Fieldwork inhabitants, Toronto (Canada), Jane-Finch (Canada). Delft: TU Delft.

Βαΐου, Ντ. κ.ά. (2007), Διαπλεκόμενες καθημερινότητες και χωροκοινωνικές μεταβολές στην πόλη. Μετανάστριες και ντόπιες στις γειτονιές της Αθήνας, Αθήνα: L-Press.

Beckman A.W., Skovgaard Nielsen R., Blach V. and Andersen H.T., 2015, Fieldwork inhabitants, Copenhagen (Denmark), Danish Building Research Institute, Aalborg University.

Εμμανουήλ Δ., 2014 (Ιούνιος), Κοινωνικοοικονομικές τάξεις, ομάδες status και κοινωνική κινητικότητα στην Αθήνα: Πρώτα αποτελέσματα της στατιστικής ανάλυσης, Ερευνητική Ενότητα 6 – Παραδοτέα 6.1, 6.2 & 6.3, Έργο SECSTACON 1391 της Δράσης Αριστεία 2011, ΕΚΚΕ, http://www.ekke.gr/secstacon/MATERIAL/INDEX_MAT.html (πρόσβαση: 10/6/2015).

Ηλιού Κ., Κακεπάκη Μ., Κουντούρη Φ., 2012, Εθνοτική συνύπαρξη στα σχολεία: στάσεις και αντιλήψεις στην εφηβεία στο Α. Αφουξενίδης, Ν. Σαρρής, Ο. Τσακιρίδη, Ένταξη των μεταναστών: αντιλήψεις, πολιτικές, πρακτικές, ΕΚΚΕ, Αθήνα, σελ. 97-126.

Καμπούρη Ν., Παρσάνογλου Δ., Χατζόπουλος Π., 2012 (Νοέμβριος), Κοινωνικο-πολιτισμική έρευνα στην περιοχή Σταθμού Λαρίσης, Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Μαλούτας Θ., Κανδύλης Γ., Πέτρου Μ., Σουλιώτης Ν., 2013, Το κέντρο της Αθήνας ως πολιτικό διακύβευμα, ΕΚΚΕ-Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα.

Μουργελάς Ε., 2014, Διοργάνωση πολιτιστικών δραστηριοτήτων για την ανάδειξη τοι κοινωνικο-πολιτισμικού κεφαλαίου των μεταναστών στην Ελλάδα: το παράδειγμα του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» του Μη Κερδοσκοπικού Σωματείου «Δικτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού», Διπλωματική Εργασία, Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων», Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Αθήνα.

Παυλόπουλος Β., Ντάλλα Μ., Καλογήρου Σ., Θεοδώρου Ρ., Μαρκούση Δ., Μόττη-Στεφανίδη Φ., 2009, Επιπολιτισμός και προσαρμογή μεταναστών εφήβων στο σχολικό πλαίσιο, Ψυχολογία, 16 (3), σελ. 402-424.

Χαλιάπα Α., 2009, Η ενσωμάτωση των μεταναστών στην Ελλάδα. Η προβληματική της δεύτερης γενιάς, Διδακτορική Διατριβή, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα.

Wessendorf S., 2013, “Commonplace diversity and the ‘ethos of mixing’: perceptions of difference in a London neighbourhood”, Identities, 20(4), pp. 407-422.

———————————————————————————————————————————————————————

Ευχαριστίες

Θέλουμε να ευχαριστήσουμε το Κέντρο για το Παιδί – Κόμβο Αλληλεγγύης Αθήνα – Φρουραρχείο, την ΜΚΟ Δρόμοι Ζωής, την Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε., το Σύλλογο Γονέων του 46ου Δημοτικό Σχολείο Αθήνας, το Σύλλογο Γονέων του 53ου Δημοτικό Σχολείο Αθήνας, το 31ο Νηπιαγωγείο Αθήνας, το Κέντρο Λογοθεραπείας «Επί Λέξει» για την πολύτιμη βοήθειά τους στη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων των ενηλίκων, τη Φρύνη Κολλητήρη, τη Ρωμαλαία και Ιωάννα Ντρέγκα και τη Γεωργία Βαλλωμένου για τη συμβολή τους στην εξεύρεση επαφών.

Επίσης, ένα μεγάλο ευχαριστώ στο Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο Α’ Αθήνας, στο 54ο Δημοτικό Σχολείο Αθήνας, και στο 54ο Δημοτικό Σχολείο Αθήνας για την πολύτιμη βοήθειά τους στη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων των παιδιών.

[1] 3 ερωτώμενοι δεν δήλωσαν υπηκοότητα

[2] 3 ερωτώμενοι δεν δήλωσαν υπηκοότητα

[3] Στις περιπτώσεις των παιδιών που δήλωσαν διπλή υπηκοότητα και μία από αυτές είναι η Ελληνική, λάβαμε υπόψη την αλλοδαπή υπηκοότητα.

[4] Περιλαμβάνονται 26 παιδιά που δεν δήλωσαν υπηκοότητα.

[5] Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι οι Αλβανοί ερωτώμενοι δηλώνουν ότι αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς στη γειτονιά επειδή στη συγκεκριμένη εθνοτική ομάδα του δείγματος οι γυναίκες υπεραντιπροσωπεύονται περισσότερο από ό,τι στους Έλληνες και τους υπολοίπους αλλοδαπούς. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν ισχύει καθώς τα ποσοστά των ανδρών και των γυναικών σε αυτή την ερώτηση ταυτίζονται.

[6] Περιλαμβάνονται 3 ερωτώμενοι που δεν δήλωσαν υπηκοότητα.

[7] Περιλαμβάνονται 26 παιδιά που δεν δήλωσαν υπηκοότητα.

[8] Περιλαμβάνονται 26 παιδιά που δεν δήλωσαν υπηκοότητα.

[9] Περιλαμβάνει 3 ερωτώμενους που δεν δήλωσαν υπηκοότητα.

[10] Για τη σχέση μεταξύ μορφωτικού επιπέδου, κοινωνικο-πολιτισμικού κεφαλαίου και συμμετοχής σε πολιτιστικές δραστηριότητες βλ. και Μουργελάς, 2014.

[11] Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι το ποσοστό των μη-κυβερνητικών οργανώσεων είναι πιθανότατα υπερτιμημένο καθώς το δείγμα της έρευνας εν πολλοίς συγκροτήθηκε μέσα από τα δίκτυα μιας μη-κυβερνητικής οργάνωσης.

[12] Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι από τα στοιχεία μας δεν διακρίνεται κατά πόσο το γεγονός αυτό προκύπτει από την μειωμένη προσφορά θεσμικής στήριξης σε αυτούς τους τομείς ή από τις προτεραιότητες που θέτει ο ίδιος ο πληθυσμός.

[13] Το ποσοστό αυτό επηρεάζεται πιθανώς από την υπεραντιπροσώπευση των γυναικών στο δείγμα.

[14] Επίσης, το 22,5% των γονέων δηλώνει ότι το παιδί του έχει επισκεφθεί τον σχολικό ψυχολόγο, ποσοστό που μάλλον δείχνει εμπιστοσύνη σε αυτό το θεσμό.

[15] Περιλαμβάνει 26 παιδιά που δεν δήλωσαν υπηκοότητα.

[16] Σε παλαιότερη έρευνα του 2007 σε 17 σχολεία της Αττικής οι αλλοδαποί μαθητές δήλωναν ότι έχουν υποστεί διακριτική μεταχείριση σε υψηλότερα ποσοστά από ό,τι στην παρούσα έρευνα (Χαλιάπα 2009, 232). Η σύγκριση των στοιχείων είναι προφανώς δύσκολη λόγω των διαφορών στη δειγματοληψία και τη διατύπωση των ερωτήσεων. Θα μπορούσαμε πάντως να υποθέσουμε ότι η διαφορά ανάμεσα στα αποτελέσματα των δύο ερευνών οφείλεται στην επίδραση του περισσότερο ανεκτικού πολυπολιτισμικού περιβάλλοντος των περιοχών στις οποίες επικεντρώνεται η παρούσα μελέτη. Πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο χρήζει περεταίρω διερεύνησης.

[17] Πρβ. Παυλόπουλος κ.α. 2009.

SolidarityNow_Logo_CMYK(1) 101 100

—————————————————————————————————————————————–

Κοινωνικο-Πολιτισμική Έρευνα στην περιοχή του Σταθμού Λαρίσης
Νοέμβριος 2012

 Εισαγωγή
Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ίδρυσης του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» από το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, με στόχο την καταγραφή των συνθηκών διαβίωσης, εκπαίδευσης, πολιτιστικής συμμετοχής, καθώς και των αναγκών των παιδιών και των οικογενειών τους, που κατοικούν στην περιοχή που περιβάλλει τον σταθμό Λαρίσης. Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα πραγματοποιήθηκε στην περιοχή που εκτείνεται από το Σταθμό Λαρίσης έως την Πλατεία Βικτωρίας και από την Πλατεία Καραϊσκάκη στο Μεταξουργείο ως την Πλατεία Αττικής. Στην περιοχή υπάρχουν Στην περιοχή υπάρχουν 7 Δημοτικά σχολεία (32ο, 51ο, 53ο, 54ο  55ο, 99ο και 66) 8 Νηπιαγωγεία (31ο, 34ο,  35ο , 35ο παράρτημα, 106ο , 66ο, 134, και  80ο.)
Η δημιουργία ενός κοινοτικού πολιτιστικού κέντρου για παιδιά  στην περιοχή, η οποία τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται από έντονα προβλήματα φτώχειας και ανεργίας, καθώς και από πολιτισμικές εντάσεις με τους προσφυγικούς και μεταναστευτικούς πληθυσμούς που έχουν συγκεντρωθεί εκεί, έδωσε το έναυσμα για μια έρευνα η οποία δεν εστιάζει απλώς στα προβλήματα, αλλά προσπαθεί να κάνει ένα βήμα παραπέρα, εισάγοντας το σκεπτικό του εντοπισμού και της αξιοποίησης των πολιτισμικών πόρων της περιοχής και των πολιτιστικών ροών (εθελοντικών ομάδων και ατόμων, τεχνολογίας, δικτύων ενημέρωσης, υλικών μέσων, τεχνογνωσίας, δια βίου μάθησης) που μπορούν να διακινηθούν υπερτοπικά προς την περιοχή, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό. Η ανάλυση του κοινωνικο-πολιτισμικού  κεφαλαίου, ο εντοπισμός των αφανών πολιτισμικών πόρων, η δημιουργία τοπικών και υπερτοπικών συνεργασιών και δικτύων και οι νέοι τρόποι αξιοποίησής τους στην κατεύθυνση της κοινωνικής συνοχής, η στήριξη των πιο ευάλωτων ομάδων και η διαπολιτισμική συνεργασία, είναι ορισμένες από τις κατευθύνσεις που μπορούν να μας προσφέρουν ένα νέο πλαίσιο αναφοράς, ώστε να ξεφύγουμε από τα γνωστά στερεότυπα που περιορίζονται στις έννοιες της «υποβάθμισης», της «κατάρρευσης των αξιών», του πολιτισμικού πεσιμισμού και εντέλει της ξενοφοβίας.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία μεγάλου αριθμού εθελοντών του «Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού» από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2012, μια περίοδο κατά την οποία οι πιέσεις λόγω και της οικονομικής κρίσης εντάθηκαν, καθιστώντας την προσπάθεια διερεύνησης των κοινωνικών και διαπολιτισμικών πρακτικών στην περιοχή ιδιαίτερα δύσκολη και επίπονη. Εντούτοις, η έρευνα δίνει ένα πρώτο «αποτύπωμα» της περιοχής, σε μια προσπάθεια ανάδειξης τόσο των δυσκολιών και προβλημάτων όσο και των αναγκών και προοπτικών που αφορούν τους πιο νεαρούς κατοίκους της.
Η παρούσα Έκθεση είναι χωρισμένη σε πέντε ενότητες. Στην πρώτη ενότητα παρουσιάζονται τα κενά που υπάρχουν αναφορικά με την έρευνα στο κέντρο της Αθήνας. Στην δεύτερη ενότητα, παρουσιάζεται η μεθοδολογική προσέγγιση της παρούσας έρευνας. Στην τρίτη ενότητα γίνεται ανάλυση των κοινωνικών σχέσεων, των συνθηκών κατοικίας και των σχέσεων εργασίας στην περιοχή με έμφαση στα  άτυπα δίκτυα. Η τέταρτη ενότητα αναλύει τις συνθήκες διαβίωσης των παιδιών που διαμένουν στην περιοχή στο πλαίσιο των οικογενειακών σχέσεων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε εκπαιδευτικά ζητήματα και παιδαγωγικές προσεγγίσεις Τέλος, στην πέμπτη ενότητα προχωρούμε σε μία ανάλυση των σχέσεων των κατοίκων της περιοχής με τους κοινωνικούς φορείς και τις κοινωνικές υπηρεσίες, ενώ σημειώνονται και οι σημαντικότερες ανάγκες των κατοίκων, όπως αυτές αναδείχθηκαν από την έρευνα, καθώς και οι προοπτικές κάλυψης των αναγκών αυτών από άτυπα δίκτυα συνεργασίας

1. Το κέντρο της Αθήνας
Το κέντρο της Αθήνας έχει συνδεθεί στον κυρίαρχο δημόσιο λόγο σχεδόν αποκλειστικά με τη συγκέντρωση και συμπύκνωση πλήθους προβλημάτων που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης στις Ευρωπαϊκές μητροπόλεις. Ιδιαίτερα μετά το 2009 και την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, το κέντρο της πόλης τείνει να απεικονίζεται και να αναπαριστάται κυρίως ως ο χωρικός προπομπός της παρακμής και της εξαθλίωσης, στην οποία κινδυνεύει να καταλήξει ολόκληρη η χώρα. Σε αυτό τον κυρίαρχο λόγο κεντρική θέση έχει το μεταναστευτικό ζήτημα, ως ένα πρόβλημα που συνδέεται με την άνοδο της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας. Η σύνδεση αυτή βέβαια γίνεται αβίαστα ή στη βάση ελλιπών στοιχείων, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι αποφεύγεται εντελώς η διάκριση μεταναστευτικού και προσφυγικού ζητήματος, καθώς και κάθε αναφορά στις Διεθνείς Συνθήκες που έχει υπογράψει η χώρα και στην ανθρωπιστική διάσταση αυτού του τελευταίου. Ο δημόσιος λόγος για το κέντρο της πόλης προβάλλει καταιγιστικά την εικόνα του σκουπιδότοπου και της ερήμου στην οποία έχουν εγκατασταθεί κάθε είδους ξένα στοιχεία αδιακρίτως, ναρκομανείς, κακοποιοί, φτωχοί, άστεγοι, ξένοι που συλλήβδην ενοχοποιούνται κάτω από τον ίδιο παρονομαστή. Με τον τρόπο αυτό, ο δημόσιος λόγος οριοθετείται από τη μια πλευρά, από τις «νεο-ρατσιστικές πρακτικές ενάντια στη λαθρομετανάστευση» και, από την άλλη πλευρά, από τις «προοδευτικές αντι-ρατσιστικές πρακτικές», με ποικίλες ενδιάμεσες αποχρώσεις οι οποίες όμως δεν καταφέρνουν να  προσφέρουν τη βάση ενός πρόσφορου διαλόγου με στόχο την επίλυση των όποιων προβλημάτων (βλ. την ανάλυση του δημόσιου λόγου στο Βελεγράκης κ.α. 2011, με έμφαση στην περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα).
Στην πιο ακραία ρατσιστική εκφορά του δημόσιου λόγου, η μετανάστευση απειλεί τον ιστορικό, πολιτιστικό και γεωγραφικό πυρήνα της πόλης στην ουσία του. Η πόλη νοείται, με αυτόν τον τρόπο, ως ένα κύτταρο και το κέντρο της εμφανίζεται να δέχεται επιδρομή από ξένες εχθρικές δυνάμεις. Με παρόμοιο τρόπο, βιο-ιατρικές μεταφορές παρουσιάζουν τους μετανάστες να συνδέονται με τη διάδοση μεταδοτικών ασθενειών.[1] Την ίδια στιγμή, οι μετανάστες μετατρέπονται (συνειδητά ή ασυνείδητα) σε δρώντες μιας βίαιης επίθεσης που απειλεί την ιστορική συνέχεια της πόλης (το σημαίνον «κέντρο» συνοδεύεται συχνά από το επίθετο «ιστορικό»). Οι μετανάστες παρουσιάζονται ως εισβολείς του πυρήνα του αθηναϊκού κυττάρου, διαταράσσοντας την ιστορία του μέσα από τις δικές τους καθημερινές πρακτικές, ασύμβατες με την ελληνο-ορθόδοξη κουλτούρα, όπως για παράδειγμα με το να κάθονται οκλαδόν στα σκαλιά νεοκλασικών σπιτιών, με το να προσεύχονται στο Μωάμεθ κοντά σε χριστιανικές εκκλησίες, με το να συχνάζουν σε πλατείες διακοσμημένες με εθνικά αγάλματα. Ταυτόχρονα, οι μετανάστες εμφανίζονται να απειλούν το μέλλον της Αθήνας επειδή στέκονται εμπόδιο στον εξευγενισμό της που εμμέσως συνδέεται με μία διαδικασία κάθαρσης και εξευρωπαϊσμού. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε το διαρκές παράπονο μεγάλου μέρους του αθηναϊκού free press[2] για τα αποτυχημένα σχέδια φιλόδοξων εργολάβων, ιδιοκτητών μπαρ και σοφιτών (lofts) οι οποίοι αντιμετωπίζουν εμπόδια στην προσπάθειά τους να αναβαθμίσουν το κέντρο της πόλης εξαιτίας ενός συνδυασμού παραγόντων, όπως η ανεπαρκής αστυνόμευση, η απουσία επιχειρηματικών κεφαλαίων και επενδύσεων, το παραεμπόριο, οι ανεξέλεγκτες “επιδρομές” μεταναστών χωρίς χαρτιά και χρηστών ναρκωτικών (Καλαντζοπούλου κ.α. 2011).
Στην αντι-ρατσιστική εκφορά λόγου, αντίθετα, επισημαίνεται κατά κανόνα ότι η ένταση των ρατσιστικών συγκρούσεων οφείλεται στην απουσία (και μερικές φορές στην εκούσια απουσία) κρατικής πρωτοβουλίας για την επίλυση των προβλημάτων του κέντρου της πόλης. Παρά την αντίθεσή της στις αντι-μεταναστευτικές πρακτικές, η αντι-ρατσιστική προσέγγιση συχνά συγκλίνει προς τη διαπίστωση ότι ο κυριότερος παράγοντας που οδηγεί στην έξαρση των ρατσιστικών εντάσεων είναι η υποβάθμιση και παρακμή του κέντρου της πόλης. Η οπτική αυτή όμως, διαπιστώνει παράλληλα ότι η μόνη βιώσιμη πολιτική λύση θα πρέπει να ξεκινά από την προσπάθεια σχεδιασμού και υλοποίησης κοινωνικών πολιτικών για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων, των κοινωνικών υπηρεσιών και των υποδομών του κέντρου. Κοινό τόπο τόσο στη ρατσιστική όσο και στην αντιρατσιστική τοποθέτηση αποτελεί η δραματική αναγνώριση της ραγδαίας υποβάθμισης του κέντρου, που συμπυκνώνεται στη διαπίστωση ότι «κάτι πρέπει να γίνει άμεσα για το κέντρο της Αθήνας».
Οι πρόσφατες ερευνητικές μελέτες για τις κοινωνικό-πολιτικές δυναμικές που επικρατούν στο κέντρο της Αθήνας δεν αμφισβητούν τις βασικές παραδοχές και εννοιολογικές κατευθύνσεις του κυρίαρχου λόγου, ακόμα και όταν κινούνται σε μία προοδευτική κατεύθυνση. Βασική τους υπόθεσή είναι ότι το κέντρο της πόλης χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερες συνθήκες με πολλαπλές τραυματικές πτυχές που θα πρέπει να καταγραφούν και των οποίων τα αίτια θα πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω και να θεραπευθούν. Οι μελέτες αυτές προσεγγίζουν το κέντρο της πόλης σαν ένα χώρο ο οποίος, από την μία πλευρά, αποκόπτεται ολοένα και περισσότερο από τον υπόλοιπο αστικό ιστό και, από την άλλη, τείνει να επεκτείνεται διαρκώς, με κίνδυνο να απορροφήσει άλλες γειτονικές περιοχές στη δική του εξαιρετική συνθήκη.
Ορισμένες από αυτές τις μελέτες, έχοντας ως στόχο τη διερεύνηση της «γεωγραφικής πόλωσης του κοινωνικού αποκλεισμού» που συμπυκνώνεται στο κέντρο της πόλης,  επικεντρώνονται στα προβλήματα πρόσβασης των κατοίκων στις υπάρχουσες κοινωνικές υπηρεσίες (Ρετινιώτη και Μάντζιου 2010, Μυλωνάς 2009). Τα ευρήματα των μελετών αυτών είναι απογοητευτικά όσον αφορά στους δείκτες πρόσβασης, ενώ η ερμηνεία που προτείνεται δίνει έμφαση στην ελλιπή ενημέρωση των κατοίκων, αλλά και στα γραφειοκρατικά εμπόδια στην πρόσβαση που επιτείνουν το φαινόμενο, ιδιαίτερα στην άγνοια της ελληνικής γλώσσας και τη μη-νομιμοποίηση της διαμονής και εργασίας μεγάλου ποσοστού των αλλοδαπών κατοίκων του κέντρου (Ρετινιώτη και Μάντζιου 2010, 24). Παρόλο που οι αναλύσεις αυτές προσφέρουν ορισμένα χρήσιμα ευρήματα σχετικά με την λειτουργία των επίσημων κοινωνικών υπηρεσιών, είναι περιορισμένης χρησιμότητας καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη τη σημασία άτυπων μορφών παροχής κοινωνικών υπηρεσιών που συχνά υποκαθιστούν τις επίσημες, καθώς και τη λειτουργία εθελοντικών δικτύων, ή εναλλακτικών μορφών κοινωνικής αλληλεγγύης. Αντιλαμβάνονται, δηλαδή, τις κοινωνικές υπηρεσίες ως ένα πλέγμα οργανισμών και υπηρεσιών που οργανώνονται και προσφέρονται πρωταρχικά από το κράτος κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με τη συμπληρωματική δράση των μη-κυβερνητικών οργανώσεων και άλλων επίσημων φορέων (εκκλησία) που δραστηριοποιούνται κυρίως επικουρικά στην περιοχή. Κάτω από την οπτική αυτή, ένα μεγάλο μέρος των πραγματικών κοινωνικών υπηρεσιών που προσφέρονται στο κέντρο της πόλης  αποσιωπούνται. Αυτές οι προσεγγίσεις αναδεικνύουν τις ελλείψεις και τα εμπόδια του κρατικού μηχανισμού αγνοώντας, όμως, τρέχουσες πρακτικές κοινωνικής  παρέμβασης που αναπτύσσονται, καθώς  και την ίδια την επινοητικότητα των κατοίκων του κέντρου, των προσφύγων, των μεταναστών και τις μεταξύ τους σχέσεις αλληλεγγύης και συνεργασίας.
Άλλες πρόσφατες μελέτες αναλύουν την ιδιάζουσα αυτή κατάσταση επικεντρώνοντας στις συνθήκες διαμάχης και σύγκρουσης που επικρατούν στο κέντρο της πόλης και πιο συγκεκριμένα στις διαμάχες που προκύπτουν σε «γειτονιές εθνοτικής ποικιλότητας» γύρω από το «μεταναστευτικό ζήτημα» (βλ., για παράδειγμα, Μαλούτας 2011, Καβουλάκος και Κανδύλης 2010, Αράπογλου κ.α. 2009, Kandylis και Kavoulakos 2011). Οι συνθήκες σύγκρουσης, σύμφωνα με την ερμηνευτική γραμμή αυτών των μελετών, απορρέουν από την υποβάθμιση των οικιστικών συνθηκών των περιοχών αυτών, την αποχώρηση των πιο δυναμικών γηγενών κοινωνικών στρωμάτων, την εισροή νέων μεταναστευτικών ομάδων, «µαζί µε τη διαρκή συγκέντρωση τυπικών για το κέντρο της πόλης παραβατικών δραστηριοτήτων» (Αράπογλου κ.α. 2009, 62-63). Στην περίπτωση του Αγίου Παντελεήμονα, η σύγκρουση πηγάζει  μέσα από μία εξιδανικευμένη κατασκευή του παρελθόντος της περιοχής με έναν νοσταλγικό τρόπο από τους γηγενείς κατοίκους και την παράλληλη σύνδεση της τωρινής υποβάθμισης και της απώλειας της κοινωνικής αίγλης της περιοχής με την υπερσυγκέντρωση μεταναστών, ή ακριβέστερα, με την υπερσυγκέντρωση συγκεκριμένων εθνοτικών και φυλετικών κατηγοριών μεταναστών (Kandylis και Kavoulakos 2011, 165-66). Η ερευνητική εστίαση και αναλυτική προσέγγιση των μελετών αυτών είναι ευρεία και περιλαμβάνει ποιοτικές και ποσοτικές αναλύσεις, καταδεικνύοντας την πολυπλοκότητα του φαινομένου των ρατσιστικών εντάσεων. Εντούτοις, η στατιστική ανάλυση – εξαιτίας της καθυστέρησης δημοσιοποίησης των στατιστικών στοιχείων της απογραφής του πληθυσμού του 2011 από την ΕΛΣΤΑΤ – βασίζεται στα στοιχεία της τελευταίας ολοκληρωμένης και δημοσιευμένης εθνικής απογραφής του 2001. Παρά την απουσία πιο πρόσφατων αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων οι μελέτες επισημαίνουν με σχετική ασφάλεια ότι οι κοινωνικές εντάσεις στην περιοχή εντατικοποιήθηκαν από τα τέλη του 2008. Ένα επιπρόσθετο πρόβλημα που προκύπτει με την ανάλυση του εντάσεων στο κέντρο της πόλης αφορά τη διάσταση της transit μετανάστευσης και τις πρακτικές της transit κατοίκησης και κινητικότητας – διαδικασιών μέσω των οποίων αναπτύσσονται υποκειμενικότητες και πρακτικές, οι οποίες είναι κατεξοχήν μη-καταγράψιμες σε οποιαδήποτε επίσημη στατιστική ανάλυση.
Γενικότερα, η ερευνητική εστίαση στις νεο-ρατσιστικές διαμάχες και συγκρούσεις -που αναμφισβήτητα κυριαρχούν στην περιοχή αλλά δεν την καθορίζουν εξολοκλήρου- αγνοούν μια σειρά από αιτίες και δρώντες και προσφέρουν περιορισμένη εικόνα της σύνθετης πραγματικότητας που έχει διαμορφωθεί. Συμπερασματικά, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι παρόλη την αναμφισβήτητη ευαισθησία και την προσπάθεια εποικοδομητικής παρέμβασης, οι πρόσφατες μελέτες για το κέντρο της Αθήνας δεν έχουν εστιάσει επαρκώς στο λόγο, στις πρακτικές και στις αναπαραστάσεις των ίδιων των κατοίκων και χρηστών των περιοχών αυτών. Μορφές απασχόλησης, συνθήκες διαβίωσης, αφανή πλέγματα σχέσεων, διασυνδέσεις, συναρθρώσεις συμπληρωματικών αναγκών, έμμεσες πρωτοβουλίες αλληλεγγύης στο πλαίσιο του σχολείου, άτυπες μορφές δικτύωσης, άτυπες υπηρεσίες, αντιστάσεις, διεκδικήσεις, πρακτικές που βγαίνουν έξω από τα γνωστά και συνηθισμένα πλαίσια μένει να διερευνηθούν. Η μεθοδολογική στόχευση της παρούσας έρευνας αποτελεί μια προσπάθεια καταγραφής και ανάλυσης όλων αυτών με σκοπό να διερευνηθούν οι δυνατότητες κοινωνικής, πολιτιστικής και διαπολιτισμικής συνεύρεσης και συνεργασίας των κατοίκων της περιοχής, κυρίως ως γονιών, με στόχο την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν στην ανατροφή των παιδιών, στην καθημερινότητα, στη σχολική ζωή και στις προοπτικές και προσδοκίες που αφορούν τα παιδιά τους.

2. Μεθοδολογία
Η έρευνα βασίστηκε σε ένα συνδυασμό μεθοδολογικών εργαλείων και υποκειμένων έρευνας. Καταρχήν, επιχειρήθηκε στο πλαίσιο της ίδρυσης του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» μια γενική χαρτογράφηση της περιοχής με έμφαση στις υπάρχουσες δομές που παρέχουν υπηρεσίες που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τα δικαιώματα των παιδιών, όπως παιδικοί σταθμοί, σχολεία, χώρους άτυπων μορφών κοινωνικών υπηρεσιών, πάρκα, πλατείες κλπ. Παράλληλα, με τη σταδιακή γνωριμία και εξοικείωση με τους ανθρώπους, τους χώρους και τις οργανωμένες δραστηριότητες, έγινε δυνατή τόσο η συγκεκριμενοποίηση της γεωγραφικής οριοθέτησης του πεδίου έρευνας όσο και η συγκεκριμενοποίηση των γενικών και ειδικών ερωτημάτων που θα μπορούσαν να διεισδύσουν σε ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης των δυναμικών που αναπτύσσονται στο συγκεκριμένο αλλά τόσο φορτισμένο αστικό χώρο. Παραφράζοντας τον Marcel Gauchet (2011), πέρα από τα πρακτικά συμπεράσματα που μπορούν να φανούν χρήσιμα στη δημιουργία μιας παρέμβασης στην περιοχή, όπως είναι το «Εργαστήρι Πολιτισμού», ο στόχος της συγκεκριμένης έρευνας διευρύνθηκε στην «απομάγευση» του χώρου μέσω μιας εμπειρικής ανάλυσης της κοινωνικής πράξης.

Χάρτης: Εξεταζόμενη περιοχή

Βασικό εργαλείο προκειμένου να ανιχνευθούν οι μορφές κοινωνικής πράξης, συνέργειας και σύγκρουσης αποτέλεσαν οι συνεντεύξεις με κατοίκους της περιοχής. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 169 συνεντεύξεις στην περιοχή. Οι 82 από τους συνεντευξιαζόμενους ήταν Έλληνες και οι λοιποί αλλοδαποί, εκ των οποίων οι περισσότεροι προέρχονταν από την Αλβανία (27%), την Πολωνία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία (11% αντίστοιχα). Συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν επίσης με άτομα που κατάγονται από την Αλβανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Πολωνία, Αφγανιστάν, Συρία, Μολδαβία, Αίγυπτο, Μπανγκλαντές, Πακιστάν, Βραζιλία, Γερμανία, Γκάνα, Κίνα, Ιράν, Ουκρανία, Σενεγάλη, Ακτή Ελεφαντοστού. Στις παραπάνω συνεντεύξεις πρέπει να προστεθούν όσοι συμμετείχαν στις 3 ομάδες εστιασμένης συζήτησης (focus groups), περίπου 30 άτομα.
Τα δυο τρίτα των συνεντευξιαζόμενων ήταν γυναίκες. Ως προς την ηλικιακή κατανομή, στην περίπτωση των ελλήνων συνεντευξιαζόμενων η πολυπληθέστερη ομάδα ήταν αυτή των 40-50 ετών ακολουθούμενη από την 30-40 ετών, ενώ στην περίπτωση των μεταναστών η πλειοψηφία ήταν 30-40 έτη με δεύτερη κατηγορία τους 40-50.

Οι συνεντεύξεις ήταν ημι-δομημένες και κάλυπταν τους παρακάτω θεματικούς άξονες:

  • Χωρικές διαστάσεις και στέγαση
  • Εκπαιδευτικό επίπεδο, Εργασία, Εισόδημα
  • Οικογένεια και παιδιά
  • Σχέσεις με την διοίκηση, το κράτος, φορείς και κοινωνικές υπηρεσίες
  • Κοινωνικές Σχέσεις – Ελεύθερος χρόνος

Παράλληλα με τις συνεντεύξεις με κατοίκους της περιοχής, οι οποίες υλοποιήθηκαν από εθελοντές του «Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού» με την καθοδήγηση των συντονιστών της έρευνας, πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις με στελέχη φορέων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, όπως Αστυνομία, εκπροσώπους του Δήμου Αθηναίων, εκπαιδευτικούς, ΜΚΟ, μεταναστευτικές οργανώσεις. Επίσης, οργανώθηκαν τρεις ομάδες εστιασμένης συζήτησης (focus groups): η πρώτη με εκπροσώπους Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή (Πράξις, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, Άρσις, Κοινότητα Ιησουιτών, μεταναστευτικές οργανώσεις) και η δεύτερη με εκπροσώπους φορέων που ασκούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο εκπαιδευτική δραστηριότητα στην περιοχή (Εκπαιδευτικοί, Σχολική Μέριμνα Δήμου Αθηναίων, παιδικοί σταθμοί, Εκπαιδευτικός Οργανισμός Άκμων κ.α.).
Όλα τα παραπάνω συνετέλεσαν στη συγκέντρωση ενός σημαντικού σώματος υλικού που μπορεί να μην εξαντλεί τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε ένα τόσο πλούσιο κοινωνικό χώρο, επαρκεί ωστόσο στο να σχηματιστεί ένα περίγραμμα των κυρίαρχων τάσεων αλλά και στο να τεθούν εκ νέου ερωτήματα ως προς τα θέματα που εξετάζονται.

3. “Υπάρχουν λιοντάρια στo Σταθμό Λαρίσης;”[3]
Στο παραπάνω ερώτημα η απάντηση που δίνεται στο θεατρικό έργο είναι ότι “Στην Ελλάδα υπάρχουν τα πάντα!” Κάτι αντίστοιχο ισχύει και στην περίπτωση της περιοχής που εξετάζουμε, μόνο που το θαυμαστικό προσδίδει περισσότερο, αν όχι αποκλειστικά, αρνητικό φορτίο παρά θετικό. Αυτό που ο κυρίαρχος δημόσιος λόγος περιλαμβάνει στα «πάντα» που υπάρχουν στο κέντρο της Αθήνας και κυρίως στις περιοχές βορειοδυτικά της Πλατείας Ομονοίας είναι: ναρκωτικά, παραεμπόριο, μετανάστες, πορνεία, εγκληματικότητα, κοκ. Από την άλλη, για πολλούς -ακόμα και κατοίκους της μητροπολιτικής Αθήνας- η συγκεκριμένη περιοχή, αν όχι όλο το κέντρο της πόλης, αποτελεί «ξένο τόπο» όπου μπορεί όντως να υπάρχουν τα πάντα, ενδεχομένως και λιοντάρια!  Ο ρόλος των ΜΜΕ στη διαμόρφωση  αυτής της εικόνας δεν είναι άμοιρος αλλά όχι και μοναδικά καθοριστικός.
Μπορεί η «φυγή προς τα προάστια» να είναι μια διαδικασία που, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, σταθεροποιήθηκε από τη δεκαετία του 1990 και μετά, παρατηρείται ωστόσο σε κάποιες περιοχές του κέντρου μια εκδοχή του φαινομένου «white flight» (η φυγή των λευκών), έστω και με διαφοροποιήσεις  σε σχέση με τους τρόπους που εκτυλίχθηκε το αντίστοιχο φαινόμενο στις ΗΠΑ ή στην Μ. Βρετανία (Maloutas 2012). Με λίγα λόγια, οι παλιοί κάτοικοι εγκαταλείπουν την περιοχή όχι αναγκαστικά για τα προάστια αλλά και για άλλες περιοχές της Αθήνας, λιγότερο «εθνοτικά ανομοιογενείς», συμβάλλοντας έτσι στην εντονότερη συγκέντρωση – ή αίσθηση συγκέντρωσης – μεταναστευτικών ή/και άλλων «μη λευκών» εθνο-κοινωνικών ομάδων. Ωστόσο, είναι φανερό ότι οι νεοερχόμενοι βρίσκουν στο κέντρο της πόλης το κενό που από πολύ καιρό έχουν αφήσει όσοι μετακόμισαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι η διαφορά μείωσης του πληθυσμού στον παρακάτω πίνακα είναι μεταξύ 1971-91 εννέα ποσοστιαίες μονάδες ενώ μόλις 0,2 μεταξύ 1991-2001 που είναι περίοδος μετανάστευσης.

Πίνακας: Κατανομή πληθυσμού (%) στο Πολεοδομικό Συγκρότημα Πρωτευούσης μεταξύ 1920 και 2001

1951

1961

1971

1981

1991

2001

Δήμος Αθηναίων

40,3%

33,9%

34,1%

29,3%

25,1%

24,9%

Δήμος Πειραιά

14,0%

10,2%

7,4%

6,5%

5,9%

5,7%

Υπόλοιποι Δήμοι

45,7%

55,9%

58,5%

64,2%

69,0%

69,4%

Πηγή: Απογραφές Πληθυσμού 1951-2001

Οι Έλληνες κάτοικοι της περιοχής που μας παραχώρησαν συνέντευξη, είναι παλιοί κάτοικοι και οι περισσότεροι έχουν μεγαλώσει στη γειτονιά. Από αυτούς που απάντησαν στη σχετική ερώτηση (περίπου οι μισοί των ερωτηθέντων) η πλειονότητα διαμένει στην περιοχή πάνω από δέκα χρόνια.

Διάγραμμα 1: Χρόνος παραμονής στη συγκεκριμένη περιοχή/γειτονιά

Κάποιοι πιο ηλικιωμένοι αναφέρουν ότι ήταν εσωτερικοί μετανάστες από την επαρχία (π.χ Καρδίτσα, Ορεστιάδα[4]), αλλά και παλιννοστούντες μετανάστες που μετά από κάποια χρόνια στο εξωτερικό, επέστρεψαν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στη συγκεκριμένη περιοχή[5]. Βασικό κίνητρο για την επιλογή της εν λόγω περιοχής, όπως και στην περίπτωση των μεταναστών που θα δούμε πιο κάτω, ήταν το γεγονός ότι βρίσκεται σε κεντρικό σημείο και έχει καλές συγκοινωνίες.[6] Υπάρχουν και πολλοί ερωτηθέντες, οι οποίοι είναι παλιοί κάτοικοι και συνεχίζουν να εργάζονται στην περιοχή (ιδιοκτήτες καταστημάτων, μικροέμποροι, τεχνίτες,  κλπ.), αλλά έχουν μετακομίσει με τις οικογένειές τους σε άλλες περιοχές.[7]
Σε αντίθεση με τους Έλληνες κατοίκους που κατά βάση μεγάλωσαν ή κατοικούν εδώ και πολλά χρόνια στην περιοχή, η διάρκεια παραμονής των αλλοδαπών ποικίλει από μερικούς μήνες έως 16 χρόνια. Εν προκειμένω παρατηρείται μια εσωτερική διαφοροποίηση που σχετίζεται με την εθνοτική προέλευση, το έτος έλευσης στην Ελλάδα και το νομικό καθεστώς. Έτσι, οι αλλοδαποί που προέρχονται από τις πρώην κομμουνιστικές χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης (Αλβανία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία, κλπ.) έχουν μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής από αυτούς που προέρχονται από ασιατικές και αφρικανικές χώρες (Αφγανιστάν, Συρία, Μπανγκλαντές, Πακιστάν, Τυνησία, κλπ.). Εξαίρεση αποτελούν ορισμένοι Πακιστανοί και Άραβες άνδρες που σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν εγκατασταθεί στην περιοχή εδώ και μια δεκαετία.
Πέρα από την κεντρικότητα της περιοχής, το πυκνό συγκοινωνιακό δίκτυο (μετρό, λεωφορεία, τρόλεϊ), την εγγύτητα και τις ευκαιρίες εργασίας, για τους αλλοδαπούς υπάρχει ένα επιπλέον κριτήριο-κίνητρο για τη συγκεκριμένη επιλογή εγκατάστασης: η ύπαρξη συγγενών και φίλων ή/και εν γένει ομοεθνών. Μάλιστα, φαίνεται πως η σημασία των δικτύων αυξάνεται όσο αυξάνεται η πιθανότητα θεσμικής και υλικής επισφάλειας για τους νεοεισερχομένους. Έτσι, σε περιπτώσεις μεταναστών ή αιτούντων άσυλο ή ατόμων χωρίς χαρτιά, των οποίων η κινητικότητα αποτελεί μέρος ενός σχεδίου συλλογικής μεν προετοιμασίας ατομικής δε υλοποίησης και χαρακτηρίζεται από αυξημένη επισφάλεια, η ύπαρξη άτυπων κοινοτήτων ομοεθνών και άτυπων δικτύων πληροφόρησης και επικοινωνίας με τη χώρα καταγωγής δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά προϋπόθεση. Αυτά τα δίκτυα, όπως φαίνεται σε κάποιες συνεντεύξεις, για παράδειγμα με Αφγανές γυναίκες, πέρα από την παροχή και ροή πληροφόρησης καλύπτουν και ορισμένες βασικές ανάγκες επιβίωσης και φροντίδας, π.χ. στέγη έστω και προσωρινή, τροφή, φύλαξη παιδιών, κοκ.
Όπως προαναφέραμε η διαφοροποίηση που παρατηρείται στη βάση της εθνοτικής προέλευσης έγκειται κυρίως στη χρονική διαφοροποίηση έλευσης και συνεπώς στο νομικό καθεστώς παραμονής. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι Αλβανοί μετανάστες βρίσκονται στη χώρα από τη δεκαετία του 1990 και έχουν συμμετάσχει σε κάποιο πρόγραμμα νομιμοποίησης ( του 1998, του 2001 είτε του 2005), ενώ έχουν ως επί το πλείστον φέρει και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς τους. Επίσης, οι μετανάστες από την Πολωνία και τη Βουλγαρία, οι οποίοι παρεμπιπτόντως συγκροτούν και τις πιο οργανωμένες κοινότητες σε επίπεδο επιχειρηματικής δραστηριότητας κυρίως (στην περιοχή γύρω από την οδό Ιουλιανού βρίσκεται η σημαντικότερη συγκέντρωση/cluster πολωνικών καταστημάτων, ενώ νοτιότερα στην περιοχή γύρω από την πλατεία Βάθη το αντίστοιχο βουλγαρικών), διαφέρουν όχι μόνο ως προς τη χρονική στιγμή έλευσης στην Ελλάδα, αλλά σταδιακά από το 2004 και το 2007 και την είσοδο της Πολωνίας και της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντίστοιχα και ως προς το καθεστώς παραμονής τους. Αντιθέτως, για την πλειονότητα των μεταναστών από τις ασιατικές και αφρικανικές χώρες, με εξαίρεση όπως προαναφέραμε ορισμένους Αιγύπτιους και Πακιστανούς, τόσο η περιοχή όσο και συνολικά η Ελλάδα δεν αποτελεί παρά ένα χώρο transit σε αναζήτηση δυνατότητας μετάβασης σε κάποια άλλη χώρα της Ευρώπης. Αυτή η «transit κατοίκηση» βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία με την προσωρινότητα του καθεστώτος παραμονής αυτών των μεταναστών, οι οποίοι  είναι ως επί το πλείστον αιτούντες άσυλο ή χωρίς χαρτιά.
Οι παραπάνω διαφοροποιήσεις συνεπάγονται και διαφορετικές στρατηγικές ένταξης τόσο στη γειτονιά όσο και στην κοινωνία εν γένει. Παρατηρείται, ωστόσο, στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης μια τάση εξομοίωσης ως προς την επιθυμία φυγής από την Ελλάδα. Οι περισσότεροι αλλοδαποί απαντούν ότι θέλουν να φύγουν από την Ελλάδα ή ότι θα αναγκαστούν σύντομα να φύγουν λόγω οικονομικών δυσκολιών, ανεργίας και ρατσισμού. Οι απαντήσεις αυτές κυριαρχούν ακόμα και σε περιπτώσεις αλλοδαπών από τα Βαλκάνια που δεν έχουν προβλήματα με τα χαρτιά τους καθώς είναι Ευρωπαίοι πολίτες, π.χ. Βούλγαροι.

3.1 «Βρωμάει ο τόπος» και «φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό το Γιάννη»[8]
Όλοι σχεδόν οι συνεντευξιαζόμενοι, Έλληνες και μη, θεωρούν ότι ζουν σε μια υποβαθμισμένη περιοχή. Στην περίπτωση των Ελλήνων η υποβάθμιση αυτή συνδέεται τις περισσότερες φορές με τη «δραματική» αλλαγή στην πληθυσμιακή σύνθεση: «στην αρχή Αλβανοί οικογενειάρχες – μετά Ρουμάνοι, Πακιστανοί, Αφγανοί που βγάζουν μαχαίρι».[9] Η αλλαγή στην πληθυσμιακή σύνθεση έχει συντελέσει στην απουσία «κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων».[10] Πολλοί μετανάστες διαπιστώνουν την απότομη αλλαγή στις συμπεριφορές των Ελλήνων. Η περιγραφή ενός Σύριου που κατοικεί στην Ελλάδα τα τελευταία 17 χρόνια είναι χαρακτηριστική:
«Όταν ήρθα στην Ελλάδα πριν από 17 χρόνια ήταν διαφορετική η περιοχή. Σε αυτή την περιοχή ο Έλληνας είχε αποδεχτεί τον ξένο. Θα ήταν διαφορετικά αν είχα ανοίξει μαγαζί αλλού, όπως στο Γαλάτσι. Η γνώμη μου για τους Έλληνες της περιοχής είναι πολύ καλή αλλά αφορά το τότε όχι το τώρα…Τώρα όταν για παράδειγμα βρίσκεσαι σε δύσκολη θέση και ζητάς τα δικαιώματά σου κι έχεις δίκιο, η πρώτη κουβέντα που θα σου πει είναι “Αν δεν σ’ αρέσει να πας στη χώρα σου”. Αυτό είναι πολύ άσχημο. κι εκεί δεν έχω απάντηση κι ας έχω δίκιο. Υπάρχουν, όμως, κι άνθρωποι απίστευτα φιλόξενοι».[11]
Αλλά είναι αξιοσημείωτο  ότι πολλοί αλλοδαποί, κυρίως από Ευρωπαϊκές χώρες (Αλβανοί, Ρουμάνοι, Ουκρανοί, κτλ.), επισημαίνουν επίσης ότι η μεγαλύτερη αλλαγή που έχει συντελεστεί στην περιοχή είναι η έλευση μεγάλου αριθμού «λαθρομεταναστών», «Αφρικανών», «έγχρωμων». Αντίθετα, άλλοι θεωρούν ότι η μεγαλύτερη αλλαγή που έχει συντελεστεί στην περιοχή, ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση, είναι ότι πολλοί μετανάστες φεύγουν από την Ελλάδα λόγω έλλειψης δουλειάς και άλλων οικονομικής φύσεως προβλημάτων. Αυτή η τοποθέτηση μπορεί να ερμηνευθεί ως παράγωγο της αύξησης της transit μετανάστευσης, η οποία αντιμετωπίζεται με φυλετικούς όρους. Στο σημείο αυτό τίθενται ερωτήματα σχετικά με την ανάπτυξη ρατσιστικών αντιλήψεων και συμπεριφορών μεταξύ μεταναστών διαφορετικών προελεύσεων και μεταξύ κοινοτήτων, όπου η άνιση θέση που καταλαμβάνουν οι διαφορετικές ομάδες στην ιεραρχική κλίμακα φυλών, εθνών και κοινωνικών τάξεων διαδραματίζει κεντρικό ρόλο (πρβλ. Μπαλιμπάρ & Βαλερστάιν 1991). Επιβεβαιώνεται δηλαδή μια από τις κλασικές διχοτομίες που επαναλαμβάνονται στην ιστορία της μετανάστευσης, αυτή μεταξύ παλαιών και νέων μεταναστών (Green 2004). Οι διακρίσεις αυτές αναπαράγονται και από τους νέους (κυρίως εφήβους): για παράδειγμα στη διάρκεια μιας συνέντευξη που πραγματοποιήθηκε σε ανοιχτό χώρο κοντά στα γήπεδα της πλατείας Λαρίσης, στην οδό Σάμου, υπήρξαμε μάρτυρες ενός καυγά μεταξύ ενός Άραβα και κάποιων Αφρικανών που έπαιζαν μπάσκετ. Κάποια στιγμή ο Άραβας έσπασε κι ένα μπουκάλι και πήγε να χτυπήσει τους άλλους νέους που δεν θα πρέπει να ήταν πάνω από 15 χρονών. Από ό,τι φάνηκε από τις αντιδράσεις των πρωταγωνιστών του επεισοδίου αλλά και των περιοίκων τέτοια περιστατικά δεν είναι τόσο σπάνια.
Η «γενική κατάσταση ανασφάλειας» (Μπαλιμπάρ 2011) που φαίνεται να κυριαρχεί στην περιοχή ανάγεται στην αίσθηση «βρομιάς» που αναδίδει ο τόπος. «Βρομάει ο τόπος» τόσο λόγω των «λαθρομεταναστών», αφού «οι έλληνες είμαστε μειοψηφία»[12] όσο και λόγω των τοξικομανών και των αστέγων.[13] Ενδεικτικός είναι ο τρόπος με τον οποίο αναφέρεται στα προβλήματα της περιοχής μια Ελληνίδα  38 ετών που ζει στην οδό Κοδριγκτώνος, στον Άγιο Παντελεήμονα: «Πλήθος μεταναστών, αποχώρηση έως εξαφάνιση των Ελλήνων, αύξηση ναρκωτικών, πορνεία. (…) Προσωπικά κανένα κρούσμα, αυξημένο όμως στην καθημερινότητα το αίσθημα ανασφάλειας.»[14] Στη βρομιά και την έλλειψη καθαριότητας από το Δήμο αναφέρονται και πολλοί μετανάστες. Ο όρος όμως χρησιμοποιείται και μεταφορικά σε ορισμένες περιπτώσεις από Ευρωπαίους μετανάστες για να περιγράψει φυλετικές διαφορές, π.χ. οι Αφγανοί και οι Πακιστανοί βρομάνε, βρομάει το φαγητό τους, κλπ. Το αίσθημα του φόβου είναι έντονο σε όλες τις απαντήσεις, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Υπάρχει φόβος επίσης και για τα παιδιά-εφήβους μην τύχει και «παρασυρθούν» από συμμορίες, ναρκωτικά, κτλ.
Οι μετανάστες βιώνουν εξίσου την περιοχή ως ένα επικίνδυνο τόπο, όπου δεν μπορούν να νιώσουν ασφάλεια παρά μόνο στο πλαίσιο των άτυπων δικτύων (συγγενικών, φιλικών, επαγγελματικών). Οι απαντήσεις, ωστόσο, διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τόπο προέλευσης. Οι Ευρωπαίοι αλλοδαποί δίνουν έμφαση στην παρουσία των «εγχρώμων», «Ασιατών», «Αφρικανών», ενώ οι υπόλοιποι σε συγκεκριμένες συμμορίες, εγκληματικά δίκτυα κτλ. Οι αλλοδαποί από χώρες της Ασίας και της Αφρική δίνουν έμφαση σε συμμορίες ομοεθνών τους, για παράδειγμα μια Αφγανή μας είπε ότι ο μεγαλύτερός της φόβος είναι μην απαγάγουν τα παιδιά της Αφγανοί για να της ζητήσουν λύτρα, άλλα και άλλων Ευρωπαίων μεταναστών, π.χ. Ρώσων «που όλο πίνουν και μεθούν και παίζουν ξύλο και κλέβουν» αλλά και Ρουμάνων.

3.2 Η «εξοικείωση» ως αναγκαιότητα που απουσιάζει;
Ο γενικευμένος φόβος μπορεί να μη βασίζεται σε πραγματικά περιστατικά που έχουν συμβεί στους συγκεκριμένους κατοίκους, καθορίζει ωστόσο την κινητικότητα των κατοίκων στο δημόσιο χώρο αλλά και τις προσδοκίες από το μέλλον. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει μια γυναίκα 46 ετών, με τρία παιδιά που ζει στην οδό Μακεδονίας:
«Δεν έχω τη δυνατότητα να πάω αλλού. Αλλά αν είχα θα πήγαινα κάπου όπου θα μπορούσα να βγαίνω από το σπίτι μου άνετα χωρίς να φοβάμαι για μένα και τα παιδιά μου να κυκλοφορήσουν έξω. Και όχι να είναι κλεισμένα στο σπίτι και κάθε στιγμή να βλέπουν από το μπαλκόνι σκηνές απείρου κάλλους. Αλλά δυστυχώς κάποιοι επέλεξαν να γίνεται αυτή η κατάσταση και να μην ενδιαφέρονται να την κάνουν καλύτερη για όλον τον κόσμο που μένει σε αυτή τη γειτονιά. Μια πλήρης αδιαφορία.»
«Για τα παιδιά μου θα ήθελα ένα καλύτερο αύριο για τα ίδια και τα παιδιά τους. Έναν κόσμο γεμάτο αγάπη, χαρά και όχι το χάλι που υπάρχει τώρα. Να ακούγονται γέλια από παιδιά, να παίζουν και όχι να κλείνονται στα κλουβιά. Και πράσινο, πολύ πράσινο.(…) Να μπορούσαμε να βγαίναμε έξω στο πεζοδρόμιο, να καθόμασταν, να κουβεντιάζαμε, να παίζαν τα παιδιά, να είχαμε ελευθερία κινήσεων και όχι να φοβόμασταν να κλεινόμαστε στο σπίτι από τις 10μμ.»[15]
Αν ακολουθούσαμε την τριμερή διάκριση του Henri Lefebvre (2000), θα λέγαμε ότι οι «πρακτικές του χώρου», ο τρόπος με τον οποίο δηλαδή οι κάτοικοι της περιοχής βιώνουν τον χώρο, διαμεσολαβείται από «αναπαραστάσεις του χώρου», οι οποίες παράγονται είτε σε τοπικούς είτε σε υπερτοπικούς (κυρίως κεντρικά ΜΜΕ) «αναπαραστατικούς χώρους». Κομβικό ρόλο στην εδραίωση των προσλήψεων της περιοχής ως επικίνδυνης παίζουν οι κυρίαρχες αναπαραστάσεις στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που την καθιστούν de facto τόπο παραβατικότητας και εγκληματικότητας. Χαρακτηριστικά μια ομάδα εθελοντών που πραγματοποίησαν συνεντεύξεις στην περιοχή μας ανέφεραν ότι ένιωσαν μεγάλη ανασφάλεια και ήταν ιδιαίτερα διστακτικοί στο να πλησιάσουν αλλοδαπούς.
“Ένιωσα ξένη σαν να ήμουν σε περιοχή στην Τουρκία, στην Ανατολή. Αισθανόμασταν μήπως χρειάζεται να πάρουμε διαβατήριο για να μπούμε μέσα. Ήταν σαν να ήμασταν σε άλλη χώρα. Δεν μιλούσαν τη γλώσσα όταν μπήκαμε μέσα. Φοβήθηκα. Δεν θα μπορούσα ούτε να ζήσω, ούτε να δουλέψω στην περιοχή. Μου προκάλεσαν φόβο οι πολλοί μετανάστες και κάποια βλέμματα μεταναστών. Αφού μίλησα με μετανάστες αισθάνθηκα πιο χαλαρά. Ουφ. Αλλά συνέχισα να νιώθω άσχημα στο δρόμο. Ήταν σαν αυτά που βλέπεις στην τηλεόραση για τα εγκλήματα. Υπήρχαν κάποιοι που έτρεχαν. Εκνευρίζομαι με τους Έλληνες που δεν κάνουν τίποτα γι αυτό. Τους διακρίνεις από τη μούρη. Γιατί δεν θέλεις να μιλήσεις γι αυτό;».
Αντίθετα στις συνεντεύξεις με άτομα που εργάζονται στην περιοχή, οι προσλήψεις του χώρου είναι τελείως διαφορετικές λόγω της εξοικείωσης που υπάρχει με τους άλλους και της αποσύνδεσης των μεταναστών με τα στερεότυπα που αναπαράγονται στον λόγο των ΜΜΕ: «Εγώ αισθάνομαι πιο άσχημα στο σπίτι μου όπου μπορεί να έρθουν με τα Καλάσνικωφ παρά εδώ που μπορούν να μου κλέψουν μόνο το πορτοφόλι». Όπως πολλοί έλληνες συνεντευξιαζόμενοι (αλλά και συνεντευκτές) στην πρόοδο των συζητήσεων ομολογούσαν, «είναι θέμα εξοικείωσης»: «Ερχόμαστε με μια προκατασκευασμένη εικόνα. Εγώ δούλευα στο Μεταξουργείο και δεν φοβόμουν να περπατώ τη νύχτα. Πήγα εκεί μετά από καιρό κι ένοιωσα άβολα. Δεν νομίζω ότι οφειλόταν στην αλλαγή του χώρου αλλά στο ότι είχα χάσει την εξοικείωση μου».[16]
Η εξοικείωση που φαίνεται να αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση ή διαβατήριο, αν θέλουμε να ακολουθήσουμε την παραστατική περιγραφή της συνεντεύκτριας που αναφέρθηκε παραπάνω, εισόδου στο χώρο. Διακρίνεται δε σε τρία επίπεδα, αν θέλουμε να ακολουθήσουμε τη συλλογιστική του Lefebvre: στο επίπεδο των κοινωνικών πρακτικών, με άλλα λόγια στο επίπεδο της καθημερινής ζωής και των καθημερινών κοινωνικών σχέσεων· στο επίπεδο της συμμετοχής σε χώρους που αναπαριστούν το χώρο, όπως π.χ. σε συλλόγους, σε τοπικές πρωτοβουλίες, εν γένει σε δημόσιους χώρους· στο επίπεδο της παραγωγής των αναπαραστάσεων του χώρου, με άλλα λόγια στο αν και κατά πόσο η εξοικείωση μεταξύ των μόνιμων, προσωρινών αλλά και μεταβατικών (transit) κατοίκων παράγει εναλλακτικούς τρόπους αναπαράστασης του χώρου.
Στο πρώτο επίπεδο, φαίνεται ότι τα περισσότερα άτομα με τα οποία μιλήσαμε ζουν μια περίκλειστη κοινωνικότητα, ή παραφράζοντας τον Richard Sennett (2004), μια «αποκαθαρμένη από την αβεβαιότητα της ετερότητας» κοινωνικότητα. Οι έλληνες κάτοικοι αναφέρουν κατά κανόνα ότι δεν έχουν καθόλου σχέσεις με τους μετανάστες, δεν γνωρίζουν από ποιες εθνότητες είναι και δεν επιθυμούν να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με αυτούς. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, αναφέρονται φιλικές σχέσεις με Πολωνούς μετανάστες.[17] Στον αντίποδα, καλές σχέσεις με Έλληνες αναφέρουν κυρίως Ευρωπαίοι, λευκοί, μετανάστες, ενώ οι υπόλοιποι είτε δεν έχουν καθόλου σχέσεις με έλληνες γείτονες είτε τονίζουν τις ρατσιστικές συμπεριφορές από τους έλληνες κατοίκους και την αστυνομία της περιοχής εις βάρος τους. Υπάρχουν, όμως ορισμένες συνεντεύξεις, π.χ. ένας Πακιστανός μετανάστης στην Πλατεία Βικτωρίας, ο οποίος διατηρεί πολύ καλές σχέσεις με τους γείτονες (Έλληνες και αλλοδαπούς)
Παρόμοια έλλειψη εξοικείωσης συναντά κανείς στο επίπεδο της συμμετοχής σε αναπαραστατικούς χώρους. Με εξαίρεση ελάχιστους αλλοδαπούς, π.χ. μια Ουκρανή, που συμμετέχουν στο σύλλογο γονέων και κηδεμόνων στο σχολείο των παιδιών της, δεν υπάρχει συμμετοχή μεταναστριών/τών στις δραστηριότητες της γειτονιάς. Παρόμοια αποχή από συλλογικούς χώρους παρατηρείται και στην περίπτωση των ελλήνων κατοίκων. Ορισμένοι μόνον αναφέρουν ότι πηγαίνουν στην εκκλησία και στον σύλλογο γονέων και κηδεμόνων. Στις διαδρομές που επιτελούν οι κάτοικοι, μετανάστες και Έλληνες, φαίνεται ότι υπερισχύουν χώροι έκτακτης αναψυχής έξω από την ακτίνα της καθημερινότητάς τους, π.χ. το Πεδίο του Άρεως, το Ζάππειο, η θάλασσα και σε σπάνιες περιπτώσεις το Μουσείο και η Ακρόπολη. Σε επίπεδο λόγου τουλάχιστον, πιο συγκεκριμένα σε επίπεδο αναστοχασμού των ίδιων των υποκειμένων γύρω από την κινητικότητά τους, φαίνεται ότι υπάρχει μια αποφυγή ή μειωμένη χρήση των δημόσιων χώρων της περιοχής.
Πέρα όμως, ή πριν το επίπεδο λόγου, σε επίπεδο άρρητης παραγωγής του χώρου ή, για να επανέλθουμε στην τριμερή διάκριση που ακολουθούμε, σε επίπεδο άρρητης αναπαράστασης του χώρου, φαίνεται ότι τα πράγματα είναι πιο δυναμικά και χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης που διαφεύγει των δυνατοτήτων αυτής της εργασίας. Ενώ, λοιπόν, οι περισσότεροι κάτοικοι, είτε έλληνες είτε αλλοδαποί, ισχυρίζονται ότι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, η περιοχή λόγω των προβλημάτων της προξενεί φόβο και εγκλειστότητα στο σπίτι, χαραμάδες εξοικείωσης φαίνεται να διαπερνούν τις κλειστές πόρτες της οικογενειακής ζωής. Για να χρησιμοποιήσουμε το παράδειγμα των ναρκωτικών, το οποίο είναι ένα από τα πρώτα και πιο «αποτρόπαια» προβλήματα που αναφέρουν όλοι και όλες: «Εγώ αισθάνθηκα πιο άσχημα με τους ναρκομανείς. (…) Οι χρήστες σου χαλάνε την αισθητική. Δεν μπορείς να τους βλέπεις.» Στη γειτονιά του Αγίου Παύλου, στη νότια πλευρά της περιοχής που εξετάζουμε, παρατηρείται αυξημένη χρήση ναρκωτικών ουσιών:
«Υπάρχουν πολλοί χρήστες γύρω από τον Άγιο Παύλο. Μεγάλης ηλικίας, Έλληνες και ξένοι. Δεν υπάρχει ρατσισμός μεταξύ τους. Δεν είδαμε παιδιά να κάνουν χρήση, αλλά ο καθένας τους βλέπει. Η παιδική χαρά χρησιμοποιείται από παιδιά αλλά δίπλα στον Άγιο Παύλο. Έχει κυρίως μετανάστες αλλά όχι μόνο».
Το παραπάνω απόσπασμα, από όσα μας περιέγραψαν εθελοντές συνεντευκτές που διερεύνησαν τη συγκεκριμένη γειτονιά, δίνει μια γλαφυρή εικόνα της κατάστασης που επικρατεί σε ένα δημόσιο χώρο της περιοχής. Οι ίδιοι συνεντευκτές, εξάλλου,  ανέφεραν «παράπονα σχετικά με την καθαριότητα. Αναμειγνύονται τα παιδιά, αλλά κάποιοι βρομίζουν την παιδική χαρά. Υπάρχουν δείγματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς, με την έννοια ότι ορισμένοι δεν σέβονται τους κανόνες κοινής συμβίωσης. Επίσης, υπάρχει απουσία κοινωνικών σχέσεων και καμιά εμπλοκή σε οτιδήποτε δημόσιο, υπάρχει απουσία εκδηλώσεων στην περιοχή.» Πίσω ωστόσο από τα λόγια των συνεντευκτών που τονίζουν ένα υπαρκτό κοινωνικό πρόβλημα ενός μέρους της περιοχής διαφαίνεται μια εξοικείωση και μια υπόρρητη διαπραγμάτευση μεταξύ των κατοίκων και των χρηστών του δημόσιου χώρου (και  ναρκωτικών ουσιών εν τω προκειμένω). Το γεγονός ότι σε μόνιμη βάση παιδιά παίζουν στην παιδική χαρά την ώρα που δίπλα γίνεται χρήση, πέρα από το αίσθημα εγκατάλειψης που μπορεί να προκαλεί ως εικόνα, ως πρακτική υποδεικνύει και ένα είδος συμβίωσης που υπερβαίνει τη γενική κατάσταση φόβου. Με άλλα λόγια, η ανάγκη πρόσβασης στο δημόσιο χώρο, εν τω προκειμένω για να παίξουν τα παιδιά, είναι τόσο ζωτική που οδηγεί στην υπέρβαση του φόβου και στη διαπραγμάτευση για τη χρήση του χώρου («εκεί μπορείτε να κάνετε χρήση, όχι όμως δίπλα που παίζουν τα παιδιά»). Αυτός ο με εσωτερικές αντιφάσεις τρόπος βίωσης του χώρου προσφέρει αναπαραστάσεις της περιοχής που διαφέρουν ριζικά από εκείνες που παράγονται σε ιδεολογικό επίπεδο τόσο από τα ΜΜΕ όσο και από τους ίδιους τους κατοίκους.

4. Οικογένεια – Παιδιά – Εκπαίδευση
Υπάρχουν μια σειρά από κοινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην περιοχή οι ελληνικές και οι μεταναστευτικές οικογένειες. Αυτά συνδέονται με την οικονομική κρίση και την κρίση των δομών κοινωνικής στήριξης και αρωγής και, κατεξοχήν,  με τις πρακτικές που αφορούν τη λειτουργία των δημόσιων δομών εκπαίδευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τόσο Έλληνες όσο και μετανάστες γονείς, αναφέρουν ότι δεν μπορούν να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των παιδιών τους, συμπεριλαμβανομένης  της τροφής ή/και της ένδυσης. Παρόλο που στην περιοχή έχουν οργανωθεί συσσίτια σε ορισμένα σχολεία, σε κάποια άλλα παρέχεται ένα μικρό κολατσιό ενώ ο Δήμος και ΜΚΟ έχουν αναλάβει την διάθεση τροφίμων σε οικογένειες, υπάρχουν ακόμα πολύ σημαντικά προβλήματα με οικογένειες κατοίκων της περιοχής που αντιμετωπίζουν την ανεργία, τη φτώχεια και, σε αρκετές περιπτώσεις, την επισφάλεια της στέγης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, η οικονομική ανασφάλεια συνδέεται με τις ελλείψεις των κρατικών δομών φροντίδας και υποστήριξης της εκπαίδευσης που εντείνονται κατά την περίοδο της κρίσης.
Για τους περισσότερους γονείς η οικονομική ανασφάλεια αποτελεί πηγή έντονου  άγχους,  καθώς αισθάνονται ότι δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν επαρκώς στον γονεϊκό ρόλο. Ο κεντρικός ρόλος της παιδείας στην ανατροφή των παιδιών τους αναδεικνύεται έντονα, έτσι ώστε πολλοί γονείς που κατοικούν στην περιοχή να νιώθουν ματαίωση και απογοήτευση όταν λόγω οικονομικών δυσχερειών αναγκάζονται να περιορίσουν τη μόρφωση των παιδιών τους. Όπως φαίνεται και στα παρακάτω διαγράμματα, τα «οικονομικά προβλήματα» και η ίδια η «επιβίωση» καταλαμβάνουν σημαντική θέση σε ό,τι αφορά τον εντοπισμό των αναγκών των παιδιών. Αρκετά σημαντικό και το ζήτημα της «επικοινωνίας», καθώς και εν γένει της «μόρφωσης». Για τους έλληνες γονείς το βασικότερο πρόβλημα σε σχέση με τις ανάγκες των παιδιών είναι το οικονομικό, ενώ ακολουθούν η επικοινωνία με τα παιδιά, η μόρφωση και η ελευθερία κινήσεων των παιδιών. Για τους αλλοδαπούς γονείς τίθεται ως βασικότερο όλων η επιβίωση, ενώ επίσης σημαντική είναι η ελευθερία των παιδιών, καθώς και ζητήματα επικοινωνίας μεταξύ γονιών και παιδιών.

Διάγραμμα 2: Βασικότερα προβλήματα ελλήνων γονιών σε σχέση με τις ανάγκες του παιδιού

Διάγραμμα 3: Βασικότερα προβλήματα αλλοδαπών γονιών σε σχέση με τις ανάγκες του παιδιού

 

 

 

Όσον αφορά τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, η πρόσβαση σε δημοτικούς βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς είναι περιορισμένη κι αυτό αποτελεί κορυφαίο πρόβλημα. Αυτό συμβαίνει διότι (1) δεν υπάρχουν αρκετές θέσεις και (2) σύμφωνα με τον κανονισμό, μητέρες που δεν έχουν ένσημα ή δεν είναι εγγεγραμμένες στο ταμείο ανεργίας δεν μπορούν να εγγράψουν τα παιδιά τους στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς.[18] Πολλές μετανάστριες μητέρες, οι οποίες εργάζονται σε άτυπους χώρους εργασίας, όπως για παράδειγμα στην οικιακή εργασία ή την εστίαση, επιβαρύνονται οι ίδιες -και όχι οι εργοδότες τους- με την αγορά των ενσήμων, με αποτέλεσμα να επιλέγουν την έκδοση άδειας παραμονής ως εξαρτημένα μέλη. Στις περιπτώσεις αυτές δεν δικαιούνται πρόσβαση σε δημοτικούς ή κρατικούς παιδικούς σταθμούς και είναι υποχρεωμένες να καταφύγουν σε ιδιωτικούς φορείς για την κάλυψη των αναγκών φροντίδας των παιδιών προσχολικής ηλικίας. Ιδιαίτερο πρόβλημα επίσης αντιμετωπίζουν οι μονογονεϊκές οικογένειες κι εξίσου οι μονογονεϊκές οικογένειες μεταναστών. Ένας πατέρας από τη Βουλγαρία, που ανάτρεφε το παιδί του χωρίς μητέρα, έκανε αίτηση στον δημοτικό παιδικό σταθμό η οποία απορρίφθηκε κι έτσι αναγκάζεται να πληρώνει ιδιωτικό παιδικό σταθμό.[19]
Ιδιαίτερα έντονο πρόβλημα αναφορικά με τη φροντίδα των παιδιών προσχολικής ηλικίας αντιμετωπίζουν επίσης ομάδες transit μεταναστών, οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις αντιμετωπίζουν διακρίσεις και εντός της ίδιας της μεταναστευτικής κοινότητας. Ένας Αφγανός μετανάστης που συναντήσαμε  μας διηγήθηκε την ιστορία του:
“Έφυγα από το Αφγανιστάν επειδή είχα σχέσεις με τη γυναίκα μου πριν το γάμο. Η οικογένεια της γυναίκας μου ήταν φτωχή και ο πατέρας μου ήταν πολύ πλούσιος. Η κάστα που ανήκω είναι ανώτερη και η οικογένειά μου μου απαγόρευσε να την παντρευτώ. Μου είπαν ότι θα με σκοτώσουν όταν την παντρεύτηκα και αναγκάστηκα να φύγω. Όταν γεννήθηκε η κόρη μου σκέφτηκα ότι είναι διαφορετική. Γιατί για τους Αφγανούς είναι διαφορετική. Αλλά μετά σκέφτηκα ότι δεν είναι. Η κόρη μου είναι τώρα δύο χρονών και φοβάμαι γι΄ αυτήν. Θέλω να την πάω σε παιδικό σταθμό αλλά μου είπαν ότι δεν μπορώ γιατί δεν δουλεύει η γυναίκα μου. Δεν έχω λεφτά για ιδιωτικό”.[20]
Ορισμένες μεταναστευτικές οργανώσεις και δίκτυα έχουν οργανώσει παιδικούς σταθμούς/νηπιαγωγεία και μονάδες φροντίδας παιδιών προκειμένου να καλύψουν αυτές τις ανάγκες με χαμηλότερο κόστος για τους γονείς, όπως, για παράδειγμα, το ΚΑΣΑΠΙ και το DOEL.[21] Η οικονομική κρίση, όμως, έχει πλήξει  αυτές τις δομές φροντίδας διότι πολλοί μετανάστες δεν είναι πια σε θέση να καλύψουν ούτε τα χαμηλά δίδακτρα που απαιτούνται.
Όσον αφορά τις οικογένειες με παιδιά δημοτικού, το σημαντικότερο ζήτημα που αναφέρουν οι γονείς είναι η κάλυψη από τον οικογενειακό προϋπολογισμό εξωσχολικών δραστηριοτήτων που θεωρούν απαραίτητες για τα παιδιά τους. Παρόλο που οι περισσότεροι ερωτηθέντες αναφέρουν ότι είναι ικανοποιημένοι με τις εκπαιδευτικές διαδικασίες και τους δασκάλους στο δημόσιο σχολείο, η πρόσληψη του σχολείου ως φορέα που δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες μόρφωσης και άθλησης των παιδιών είναι κυρίαρχη. Η αναγκαιότητα της κάλυψης εξωσχολικών δραστηριοτήτων ακόμα και για τα παιδιά του Δημοτικού σχολείου εκλαμβάνεται στο πλαίσιο αυτό ως βασική γονεϊκή υποχρέωση. Πιο συγκεκριμένα, οι γονείς θεωρούν ότι τομείς μάθησης, όπως αυτή των ξένων γλωσσών, παρόλο που συμπεριλαμβάνονται στο σχολικό πρόγραμμα, είναι απαραίτητο να καλύπτονται από επιπλέον εξωσχολικά φροντιστηριακά μαθήματα, τα οποία επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Οι γονείς των οποίων τα παιδιά έχουν μαθησιακές δυσκολίες θεωρούν δεδομένη την ανάγκη για ιδιωτική ενισχυτική διδασκαλία, παρόλο που σε πολλές περιπτώσεις αυτή προσφέρεται δωρεάν από το δημόσιο σχολείο. Επιπλέον, υπάρχουν  πολλοί τομείς, όπως αυτοί της άθλησης, του θεάτρου, της ζωγραφικής ή της μουσικής, που δεν συμπεριλαμβάνονται στο σχολικό πρόγραμμα και απαιτούν έξοδα που πολλές οικογένειες αδυνατούν πλέον να καλύψουν.
Η τάση αυτή είναι ακόμα πιο έντονη στις οικογένειες που έχουν παιδιά γυμνασίου και λυκείου, όπου η επιπλέον φροντιστηριακή κάλυψη γίνεται αντιληπτή ως απαραίτητη προϋπόθεση για τις καλές σχολικές επιδόσεις και ως αναγκαία συνθήκη για την είσοδο στο Πανεπιστήμιο Η εντατικοποίηση των εκπαιδευτικών πρακτικών στις ηλικίες αυτές είναι ιδιαίτερα έντονη και αποτελεί συχνά πηγή έντασης εντός και εκτός της οικογένειας. Τόσο οι Έλληνες όσο και οι μετανάστες γονείς διαπιστώνουν το έντονο συναισθηματικό βάρος που αντιμετωπίζουν τα παιδιά αυτής της ηλικίας καθώς δεν έχουν διεξόδους εκτόνωσης στην περιοχή. Το πρόβλημα  είναι πολύ πιο έντονο για τα παιδιά των Ελληνικών οικογενειών, των οποίων οι γονείς επειδή φοβούνται την εγκληματικότητα στην περιοχή καθώς και την παρουσία μεγάλου αριθμού μεταναστών δεν τα αφήνουν να κυκλοφορούν ελεύθερα έξω.
Πέρα από την οικονομική επιβάρυνση, οι αναγκαίες εξωσχολικές δραστηριότητες των παιδιών καλύπτουν σημαντικό κομμάτι του κοινού χρόνου των οικογενειών. Πολλοί γονείς, ιδιαίτερα πατέρες, επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει κοινός ελεύθερος χρόνος  λόγω αυξημένων επαγγελματικών υποχρεώσεων, ιδιαίτερα μετά την κρίση. Επίσης τονίζουν ότι μεγάλο μέρος του χρόνου εκτός σχολείου και εργασίας καλύπτεται από τις ανάγκες της μελέτης στο σπίτι. Οι γονείς, κυρίως οι μητέρες, κατά κανόνα επωμίζονται την ευθύνη να “διαβάσουν τα παιδιά” προκειμένου να εξασφαλίσουν ικανοποιητικές σχολικές επιδόσεις. Για τις μετανάστριες και τους μετανάστες, η βοήθεια στο σπίτι είναι συχνά αδύνατη καθώς οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν καλά ελληνικά.[22] Η πρακτική αυτή είναι ακόμα πιο συχνή σε μικρές ηλικίες όταν η οικογένεια δεν διαθέτει το απαραίτητο εισόδημα για να χρηματοδοτήσει την ενισχυτική διδασκαλία ή/και τα επιπλέον φροντιστηριακά μαθήματα.
Το παράδοξο είναι ότι στις απαντήσεις τους τόσο οι Έλληνες όσο και οι μετανάστες γονείς έχουν την τάση να μην προσλαμβάνουν το δημόσιο σχολείο ως δομή που δυνητικά θα πρέπει να καλύπτει εξολοκλήρου τις εκπαιδευτικές και αθλητικές ανάγκες των παιδιών τους. Αντίθετα, ακόμα και όταν αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην χρηματοδότηση των εξωσχολικών δραστηριοτήτων των παιδιών τους, αποφεύγουν να κατακρίνουν το σχολείο σαν δημόσιο εκπαιδευτικό οργανισμό.[23] Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν την κυρίαρχη τάση στην Ελληνική κοινωνία να αποδέχεται την παραπαιδεία ως συστατικό στοιχείο του εκπαιδευτικού συστήματος, παρόλο που επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό με τρόπο που ουσιαστικά αμφισβητεί τον “δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα” της παιδείας. Αυτή η τάση αναπαράγεται και στο λόγο πολλών εκπαιδευτικών, οι οποίοι επισημαίνουν ότι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές τους είναι η αδυναμία των γονιών να παρέχουν επιπλέον ιδιωτική ενισχυτική και φροντιστηριακή διδασκαλία λόγω οικονομικών προβλημάτων.[24] Επομένως, πολλοί εκπαιδευτικοί θεωρούν ως δεδομένο ότι το δημόσιο σχολείο στο οποίο εργάζονται δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών των παιδιών, ενώ αντίθετα κρίνουν προβληματική τη διακοπή των επιπλέον μαθημάτων που έκαναν οι μαθητές τους λόγω οικονομικών δυσκολιών. Από τα παραπάνω γίνεται κατανοητό ότι το δημόσιο σχολείο, έχοντας λειτουργήσει για δεκαετίες σε μια σχέση αλληλεξάρτησης και συμπληρωματικότητας προς την ιδιωτική φροντιστηριακή εκπαίδευση αδυνατεί σήμερα να προσαρμοστεί στις ολοένα αυξανόμενες δυσκολίες που προκύπτουν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι όλοι οι ερωτηθέντες καταφεύγουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο σε επιπλέον υποστήριξη των παιδιών τους για τις ανάγκες του σχολείου. Το βασικότερο ρόλο διαδραματίζει η μητέρα (38% των ερωτηθέντων ελλήνων, 33% των αλλοδαπών). Δεύτερο σημαντικότερο διαδραματίζει το φροντιστήριο, ενώ στην περίπτωση των ελλήνων γονιών εξίσου σημαντική με το φροντιστήριο είναι η βοήθεια που παρέχεται και από τους δυο γονείς. Στην περίπτωση των αλλοδαπών παιδιών παρατηρείται συχνότερα βοήθεια από τα μεγαλύτερα αδέρφια ή από φίλους από ό,τι στην περίπτωση των ελλήνων.

Διάγραμμα 4: Επιπλέον υποστήριξη παιδιών ελλήνων γονιών για τις ανάγκες του σχολείου

 

Διάγραμμα 5: Επιπλέον υποστήριξη παιδιών αλλοδαπών γονιών για τις ανάγκες του σχολείου

Και στον τομέα αυτό φαίνεται ότι οι άτυπες δομές στήριξης αποκτούν ολοένα  μεγαλύτερη σημασία. Ο ευρύτερος οικογενειακός και φιλικός κύκλος σε πολλές περιπτώσεις καλύπτει ανάγκες εκπαίδευσης. Μια Ελληνίδα μητέρα δύο παιδιών, κάτοικος της περιοχής, αναφέρει για παράδειγμα, ότι λόγω οικονομικών προβλημάτων αναγκάστηκαν να σταματήσουν την ιδιωτική ενισχυτική διδασκαλία και μια οικογενειακή φίλη ανέλαβε το διάβασμα του ενός παιδιού της, που πάσχει από ελαφρά νοητική στέρηση.[25] Σε άλλες περιπτώσεις, εθελοντικές ομάδες και σύλλογοι έχουν αρχίσει να προσφέρουν μαθήματα. Ο διαπολιτισμικός σύλλογος ΑΣΑΝΤΕ ξεκίνησε ένα τέτοιο πρόγραμμα την περσινή χρονιά με 50 μαθητές και εθελοντές με πολύ καλά αποτελέσματα, Όπως μας ανέφεραν οι εκπρόσωποι της οργάνωσης, υπήρχε ραγδαία βελτίωση στις σχολικές επιδόσεις των παιδιών.[26]
Παρόλο που το ζήτημα των εκπαιδευτικών αναγκών που δεν καλύπτονται από δημόσιους φορείς είναι ιδιαίτερα έντονο στην περίοδο της κρίσης, η κριτική των Ελλήνων γονιών ως προς τα σχολεία της περιοχής αφορά κυρίως ζητήματα ασφάλειας και διαπολιτισμικών σχέσεων. Πιο συγκεκριμένα, πολλοί Έλληνες γονείς αναφέρουν ότι γενικά δεν είναι ικανοποιημένοι από τα σχολεία της περιοχής, παρόλο που είναι ικανοποιημένοι από τους δασκάλους και τη διοίκηση. Η ανασφάλεια αυτή εκτείνεται και στο σχολικό περιβάλλον. Το κυριότερο πρόβλημα που επισημαίνουν είναι το εκπαιδευτικό «περιβάλλον» και ο φόβος στο δρόμο. «Να φοβάσαι να πας τα παιδιά σου στο σχολείο», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά μια μητέρα.[27]
Στο λόγο πολλών Ελλήνων γονιών, τα σχολεία της περιοχής χαρακτηρίζονται από έντονες διαπολιτισμικές εντάσεις που οφείλονται κυρίως στην ύπαρξη μεγάλου αριθμού παιδιών διαφορετικής εθνοτικής προέλευσης. Κατά κανόνα, οι Έλληνες γονείς που διαπιστώνουν τέτοιου είδους εντάσεις ταυτίζουν την επιθετικότητα των άλλων παιδιών με την διαφορετική εθνοτική τους προέλευση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γονείς αυτοί θεωρούν ότι ο μεγάλος αριθμός αλλοδαπών παιδιών οδηγεί στην κοινωνική απομόνωση των δικών τους παιδιών και σε κάποιες περιπτώσεις καταγγέλλουν  διακρίσεις εναντίον των Ελλήνων μαθητών. Μια μητέρα χαρακτηριστικά αναφέρει: “Ο γιός μου που είναι εννέα χρονών μου έχει πει ότι οι συμμαθητές του που είναι από άλλες χώρες κάνουν παρέα μόνο μεταξύ τους και με το παραμικρό παραποιούνται στους δασκάλους όταν ένα ελληνόπουλο τους πειράζει στο παιχνίδι.”[28] Η ίδια μητέρα αναφέρει ότι δεν καταλαβαίνει γιατί παιδιά με επιθετική συμπεριφορά παίρνουν καλύτερους βαθμούς από άλλα παιδιά που είναι πιο ήσυχα. Οι προσλήψεις αυτές κινδυνεύουν να αναπαράγουν ρατσιστικά στερεότυπα και να ανάγουν συστηματικά τις εντάσεις μεταξύ των παιδιών (που ενδέχεται να έχουν προσωπικό χαρακτήρα ή να σχετίζονται με άλλα ζητήματα) στην ασυμβατότητα διαφορετικών έμφυτων και πολιτισμικών χαρακτηριστικών. Επιπλέον, οι προσλήψεις αυτές οδηγούν πολλούς Έλληνες γονείς σε ακραίες θέσεις, όπως για παράδειγμα στην άποψη ότι τα σχολεία και τα φροντιστήρια Ελλήνων και αλλοδαπών θα πρέπει να διαχωρίζονται αυστηρά.[29]
Αρκετοί μετανάστες γονείς καταγγέλλουν διακρίσεις απέναντι στα παιδιά τους στο σχολείο. Αν και στις μικρότερες ηλικίες (προνήπιο, νηπιαγωγείο και δημοτικό) τα παιδιά δεν φαίνεται να αντιλαμβάνονται έντονα τις ρατσιστικές προσλήψεις ή διακρίσεις εναντίον τους, μετανάστες των οποίων τα παιδιά είναι μεγαλύτερα (γυμνάσιο, λύκειο) δηλώνουν σημαντικά προβλήματα με την ένταξη των παιδιών τους στην σχολική κοινότητα. Όπως αναφέρει ένας πατέρας τριών παιδιών από το Πακιστάν: “Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τα παιδιά είναι που εμείς είμαστε ξένοι. Το αισθάνομαι σε κάποια πράγματα, οπότε και το παιδί θα πάρει από τους γονείς”.[30] Στο πλαίσιο αυτό, μετανάστες γονείς που τα παιδιά τους είναι δίγλωσσα μιλούν για προβλήματα γλώσσας που συμβάλουν στην απροθυμία των παιδιών  να διαβάσουν. Οι διακρίσεις εναντίον των παιδιών μεταναστών έχουν επί το πλείστον  θρησκευτικό, εθνικιστικό και φυλετικό χαρακτήρα. Μια μητέρα από την Αλβανία αναφέρει, για παράδειγμα, ότι η μητέρα ενός συμμαθητή του παιδιού της έκανε φασαρία στο σχολείο επειδή ο γιός της μπήκε στην μπάντα του σχολείου.[31] Οι μετανάστες γονείς από Μουσουλμανικές χώρες, ιδιαίτερα, αναφέρονται σε διακρίσεις που γίνονται στο σχολείο λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων και, σε μεγαλύτερες ηλικίες, σε προβλήματα με συμμαθητές στο δρόμο και στο σχολείο λόγω φυλετικών διαφορών. Όπως μας εξήγησε ένας πατέρας από το Μπαγκλαντές, οι εντάσεις αυτές δεν συμβαίνουν μόνο σε περιπτώσεις μεταξύ Ελλήνων και μεταναστών αλλά πολύ συχνά συμβαίνουν μεταξύ παιδιών μεταναστών διαφορετικών εθνοτικών προελεύσεων. Επομένως, και στο σχολικό περιβάλλον παρατηρούμε την αναπαραγωγή των ενδο-μεταναστευτικών μορφών ρατσισμού.[32]
Δάσκαλοι της περιοχής διαπιστώνουν επίσης ότι οι εντάσεις μεταξύ παιδιών διαφορετικής εθνοτικής προέλευσης, παρόλο που συχνά οφείλονται σε προσωπικές διαφωνίες ή ανταγωνισμό, τείνουν να ανάγονται σε διαπολιτισμικές διαφορές. “Πολλές φορές μαλώνουν και βρίζονται στα διαλείμματα. Ο ένας φωνάζει τον άλλο ‘Αλβανέ’, ‘Αφγανέ’ ή ’Πολωνέ’. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του μαθήματος ανταλλάσσουν τέτοιου είδους χαρακτηρισμούς”, αναφέρει χαρακτηριστικά μια δασκάλα.[33] Οι εντάσεις όμως αυτές, όπως επισημαίνει η ίδια δασκάλα, δεν εμποδίζουν τα παιδιά  να συνεργάζονται ή να αναπτύσσουν μέσα και έξω από το σχολείο κοινωνικές σχέσεις που διαπερνούν τις διαπολιτισμικές διαφορές.
Οι μορφές κοινωνικοποίησης των παιδιών είναι σε πολλές τους πτυχές διαεθνικές. Στο πλαίσιο της έρευνας πεδίου, συναντήσαμε αρκετά παραδείγματα τέτοιων διαεθνικών πρακτικών: τέσσερα κορίτσια (από την Ελλάδα, την Γεωργία, την Βουλγαρία, την Αλβανία) που συνέθεσαν το δικό τους χιπ χοπ κομμάτι σε ένα κράμα αυτών των γλωσσών με την προσθήκη και της αγγλικής γλώσσας για να το παρουσιάσουν στην γιορτή του σχολείου (δεν ξέρουμε αν τελικά το παρουσίασαν ή όχι), μία μαθήτρια του δημοτικού από την Ινδονησία που έκανε σε εβδομαδιαία βάση “ιδιαίτερα μαθήματα” στα αγγλικά σε μία συμμαθήτριά της από την Αλβανία γιατί “δυσκολευόταν αφού οι γονείς της δεν μιλάνε αγγλικά”, οι τοίχοι των τουαλετών  σχολείων της περιοχής όπου διαφορετικές γλώσσες και γραφές αναμειγνύονται σε μορφή γκράφιτι, η αναφορά πολλών παιδιών που διαμένουν στην περιοχή στον Άγιο Παύλο σαν ένα τόπο διαεθνικής συμβίωσης: “εκεί βρισκόμαστε όλοι μαζί πάντα, εκεί παίζουμε τα απογεύματα”.
Οι επεμβάσεις των γονιών, που απαγορεύουν στα παιδιά τους να συνδέονται κοινωνικά με μετανάστες, στέκονται σε αρκετό βαθμό εμπόδιο στη δημιουργία τέτοιου είδους συνεργατικών και κοινωνικών σχέσεων εκτός σχολείου. Όπως αναφέρει ένας πατέρας, κάτοικος της περιοχής: “Απαγορεύω στα παιδιά μου να κάνουν παρέα με παιδιά μεταναστών επειδή δεν παίρνουν καλά ερεθίσματα από τα συγκεκριμένα παιδιά”.[34] Αντιθέτως αρκετοί Έλληνες γονείς που δεν ακολουθούν τέτοιες στρατηγικές αποκτούν επαφές με οικογένειες μεταναστών που τους επιτρέπουν ως ένα βαθμό να αμφισβητήσουν τα κυρίαρχα στερεότυπα και να ενταχθούν στα άτυπα δίκτυα της περιοχής. “Έχουμε σχέσεις με αλλοδαπούς λόγω των παιδιών. Παίζουν στο πάρκο κυρίως με Βούλγαρους και πάνω στο παιχνίδι γνωριζόμαστε κι οι γονείς. Οι μετανάστες αυτοί που έχουν οικογένεια και δουλεύουν δεν είναι πρόβλημα. Όσοι μαζεύονται στη πλατεία και δεν έχουν δουλειά είναι το πρόβλημα”.[35]
Ο φόβος των γονιών τόσο για την εγκληματικότητα όσο και για τη μετανάστευση οδηγεί σε πολλές απαγορεύσεις. Πολλοί Έλληνες γονείς αναφέρουν ότι δεν επιτρέπουν στα παιδιά τους να παίζουν εκτός σπιτιού χωρίς την παρουσία τους, με αποτέλεσμα εκείνα να περνούν τον  ελεύθερο χρόνο τους στο σπίτι βλέποντας τηλεόραση ή παίζοντας στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Πολλοί Έλληνες γονείς θεωρούν τον περιορισμό των παιδιών στο σπίτι ως αναγκαίο μέτρο, καθώς οι κίνδυνοι είναι πολλαπλοί: από τη μια πλευρά να παρασυρθούν τα παιδιά σε παραβατικές δραστηριότητες, κυρίως στα ναρκωτικά, και από την άλλη να πέσουν θύματα των εγκληματικών δικτύων που δρουν στην περιοχή. Για πολλούς γονείς, η “καλύτερη αστυνόμευση” θεωρείται ως βασικό μέσο βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης των παιδιών της περιοχής.[36]
Οι μετανάστες γονείς αναφέρουν επίσης το ζήτημα της ασφάλειας σαν βασικό πρόβλημα της περιοχής και πολλοί, ιδιαίτερα όσοι προέρχονται από πρώην Σοβιετικές χώρες και χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, καθώς ακολουθούν τις ίδιες στρατηγικές με τους Έλληνες γονείς. Ο εγκλεισμός των παιδιών στο σπίτι αποτελεί σημαντικό πρόβλημα καθώς πολλά παιδιά, όπως αναφέρουν οι γονείς τους, παρουσιάζουν συμπτώματα εθισμού στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και στην τηλεόραση. Χαρακτηριστικά μια μητέρα από την Ουκρανία αναφέρει ότι επισκέφθηκε τους δασκάλους και τον διευθυντή του σχολείου για να ζητήσει βοήθεια για το πρόβλημα “εξάρτησης του παιδιού από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια”. Η ίδια, όμως, μητέρα επεσήμανε επίσης ότι ζητάει από το παιδί να αποφεύγει ορισμένους συμμαθητές του και δεν καλεί φίλους του παιδιού στο σπίτι γιατί τους θεωρεί “κακές παρέες”.[37]
Παρόλο που πολλοί γονείς προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα αυτά με οικογενειακές δραστηριότητες εκτός σπιτιού, οι οικονομικές δυσκολίες τους περιορίζουν. Ιδιαίτερα οι αλλοδαποί κάτοικοι αναφέρουν οικονομικές δυσκολίες στην κάλυψη εξόδων μεταφοράς και διασκέδασης. Γενικότερα,  οι γονείς μετανάστες ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να φέρνουν άλλα παιδιά στο σπίτι και να πηγαίνουν σε σπίτια άλλων. “Θα πρέπει να γνωρίσω πρώτα τους γονείς και μετά γιατί όχι; Δεν με νοιάζει από ποια χώρα προέρχονται” λέει ένας πατέρας από την Αλβανία. Είναι πιο επιφυλακτικοί μόνο όσοι γονείς προέρχονται από Μουσουλμανικές χώρες, ιδιαίτερα για τα κορίτσια. Όπως αναφέρει ένα πατέρας από το Μπαγκλαντές, “τα κορίτσια πρέπει να κάνουν παρέα με κορίτσια και τα αγόρια με αγόρια”.[38] Γενικά, όμως, παρατηρούμε ότι τα άτυπα δίκτυα κυριαρχούν, δηλαδή ο ελεύθερος χρόνος καλύπτεται με δραστηριότητες που αφορούν την κοινότητα. Οι περισσότερες μεταναστευτικές οικογένειες περνούν ελεύθερο χρόνο σε φιλικά και συγγενικά σπίτια ομοεθνών, όπου αναπτύσσουν σχέσεις αλληλοβοήθειας.
Η έλλειψη ελεύθερων χώρων και χώρων πρασίνου στην περιοχή αντιμετωπίζεται από τους περισσότερους μετανάστες και Έλληνες γονείς ως πρόβλημα εξίσου σημαντικό και σε πολλές περιπτώσεις αλληλένδετο με τα ζητήματα ασφαλείας. Για τους περισσότερους μετανάστες το Πεδίον του Άρεως προσφέρει ένα χώρο πρασίνου για αναψυχή, δεν απαιτεί έξοδα μετακίνησης και δίνει πολλές δυνατότητες για οικογενειακές εξόδους. Αντίθετα, πολλοί Έλληνες γονείς το αποφεύγουν διότι θεωρούν ότι λόγω του μεγάλου αριθμού μεταναστών είναι επικίνδυνο και προτιμούν άλλους πιο μακρινούς προορισμούς, όπως η Ακρόπολη, ο κήπος του Ζαππείου, η παραλία, το Αττικό Πάρκο, κ.ά. Όπως επεσήμανε η εκπρόσωπος της ΜΚΟ Πράξις, το Πεδίον του Άρεως αποτελεί τον κατεξοχήν τόπο συνεύρεσης transit μεταναστών και αστέγων,[39] με αποτέλεσμα πολλοί από τους μόνιμους κατοίκους της περιοχής να θεωρούν ότι δεν είναι ασφαλής τόπος για την οικογένειά τους.
Όλοι οι γονείς, Έλληνες και μετανάστες, αποφεύγουν να πηγαίνουν με τα παιδιά τους στις πλατείες, επειδή φοβούνται ότι εκεί μπορεί να ξεσπάσουν βίαια επεισόδια. Τα τελευταία χρόνια, οι πλατείες της περιοχής έχουν μεταβληθεί σε τόπους ρατσιστικής βίας όπου νεο-ναζιστικές, αυτοαποκαλούμενες “πατριωτικές” ομάδες, επιτίθενται συχνά σε μετανάστες με ορατές διαφορές (φυλή, κουλτούρα), κυρίως Αφρικανούς και Ασιάτες. Οι ομάδες αυτές, παρόλο που δρουν κυρίως τις βραδινές ώρες, σηματοδοτούν με διάφορα εθνικιστικά σύμβολα, όπως για παράδειγμα συνθήματα και γκραφίτι, την “ελληνικότητα” των πλατειών, ενισχύοντας έτσι τον φόβο των μεταναστών γονιών που τις αποφεύγουν συστηματικά. Ένα από τα βασικά ευρήματα της έρευνας  είναι ότι η συχνή σωματική και συμβολική ρατσιστική βία έχει καταστήσει ιδιαίτερα τις πλατείες του Αγίου Παντελεήμονα, της Αττικής και της Βικτώριας τόπους απρόσιτους όχι μόνο για τις μεταναστευτικές οικογένειες αλλά και για τις Ελληνικές. Είναι χαρακτηριστικό ότι η παιδική χαρά  στην πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα έχει σφραγιστεί από τις αυτοαποκαλούμενες “πατριωτικές” ομάδες προκειμένου να αποφεύγεται η είσοδος μεταναστριών μητέρων με τα παιδιά τους. Παρόλο που στη διάρκεια της συμμετοχικής παρατήρησης στην περιοχή διαπιστώσαμε ότι παιδιά μικρής ηλικίας διαφορετικών εθνοτικών προελεύσεων σκαρφαλώνουν και χρησιμοποιούν την παιδική χαρά, ενώ οι γονείς παραμένουν έξω από τον περίκλειστο χώρο, δεν υπάρχει δυνατότητα κανονικής πρόσβασης σε όλα τα παιδιά και τους γονείς. Πρακτικές αποκλεισμού αυτού του τύπου δυσχεραίνουν την πρόσβαση των γονιών της περιοχής σε δωρεάν ανοιχτούς χώρους με αποτέλεσμα, όπως επισημαίνουν τόσο οι Έλληνες όσο και οι μετανάστες γονείς, ουσιαστικά να μην υπάρχουν χώροι παιχνιδιού στις υπάρχουσες πλατείες. Αν και πολλοί γονείς, όπως επισημάναμε παραπάνω, υποστηρίζουν ότι η αστυνόμευση μπορεί να λύσει τα προβλήματα αυτά, το παράδειγμα της Πλατείας Βικτωρίας αποδεικνύει το αντίθετο.
Την Πρωτοχρονιά του 2012 η αστυνομία εξαπέλυσε επιχείρηση “εκκαθάρισης” της πλατείας Βικτωρίας από τους Αφγανούς κυρίως μετανάστες που συγκεντρώνονταν εκεί. Η επιχείρηση αυτή ανταποκρινόταν σε μεγάλο βαθμό στις εκκλήσεις και καταγγελίες των ιδιοκτητών μαγαζιών και περιπτέρων της πλατείας που διεκδικούσαν να “καθαρίσει η πλατεία από τη βρόμα”, όπως χαρακτηριστικά μας ανέφερε ένας ιδιοκτήτης καφενείου, προκειμένου να αυξηθεί και πάλι η Ελληνική πελατεία τους.[40] “Φέρνουν τα παιδιά τους εδώ και κάνουν την ανάγκη τους παντού, στα παρτέρια με τα λουλούδια κι οι πελάτες φεύγουν. Κι ύστερα έρχονται τα μικρά τους, τα Αφγανάκια, και μας κλέβουν πράγματα: σοκολάτες, καραμέλες. Κι εκείνοι τρώνε κάτι κόκκινες σάλτσες με αυγά”, όπως μας είπε ένας ιδιοκτήτης περιπτέρου.[41] Σύμφωνα με τους ιδιοκτήτες μαγαζιών της περιοχής, η επιχείρηση της αστυνομίας μείωσε σημαντικά τον αριθμό των Αφγανών μεταναστών που συγκεντρώνονται στην πλατεία τις πρωινές ώρες, χωρίς όμως να αυξήσει τον αριθμό των Ελλήνων πελατών ούτε και τα έσοδα των μαγαζιών της περιοχής.  Οι Αφγανές γυναίκες που κατοικούν στην περιοχή συνέχισαν να φέρνουν τα παιδιά τους για παιχνίδι στην πλατεία Βικτωρίας, αλλά μας εξήγησαν ότι μετά τις 7 το βράδυ δεν πλησιάζουν την πλατεία διότι υπάρχουν πολλοί ναρκομανείς και εγκληματίες και φοβούνται για την ασφάλειά τους. Μια Αφγανή πρόσφυγας που συναντήσαμε εκεί, η οποία ήταν χήρα με δύο ανήλικα παιδιά καθώς τον άνδρα της τον είχαν σκοτώσει οι Ταλιμπάν, ανέφερε ότι  φοβάται για την ασφάλεια των παιδιών της διότι έχει ακούσει ότι πολλοί διακινητές απαγάγουν ανήλικα για να ζητήσουν λίτρα από τους γονείς τους.[42] Επομένως το ζήτημα της ασφάλειας των παιδιών αναδεικνύεται ως βασικός παράγοντας που καθορίζει τις στρατηγικές αποφυγής των πλατειών.
Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν ότι η έξαρση της ρατσιστικής συμπεριφοράς αλλά και η εντατικοποίηση της αστυνόμευσης δημιουργούν εμπόδια στην πρόσβαση  γονιών και παιδιών στους ανοιχτούς δημόσιους χώρους της περιοχής. Αυτά τα εμπόδια αποδεικνύονται τελικά εξίσου σημαντικά  με τα εμπόδια που σχετίζονται με την εγκληματικότητα και την παραβατικότητα. Σύμφωνα με σχετική έρευνα που είχε πραγματοποιηθεί στην περιοχή της Κυψέλης, οι πλατείες αποτέλεσαν στο παρελθόν τους κατεξοχήν κοινούς τόπους συνεύρεσης στους οποίους αναπτύσσονταν διαπολιτισμικές επαφές στο κέντρο της Αθήνας.[43] Ιδιαίτερα για τις οικογένειες μεταναστών  και Ελλήνων με παιδιά, οι χώροι αυτοί έδιναν και συνεχίζουν να δίνουν  πολλές δυνατότητες συμμετοχής σε άτυπα δίκτυα ανταλλαγής εμπειριών, ανάπτυξης προσωπικών σχέσεων και αλληλεγγύης της καθημερινής ζωής. Η μοναδική περιοχή, όπου ακόμα λειτουργεί παιδική χαρά είναι αυτή του Αγίου Παύλου, όπου οι γονείς πηγαίνουν τακτικά τα παιδιά τους και αναπτύσσουν κοινωνικές σχέσεις και δίκτυα.[44] Η κρίση και το αρνητικό κλίμα έχει σε μεγάλο βαθμό, ωστόσο,  οδηγήσει σε περιχαράκωση και αποκλεισμό από το δημόσιο χώρο, με αποτέλεσμα οι ελάχιστες πλατείες και τα μικρά πάρκα να γίνονται τόποι απλησίαστοι και επικίνδυνοι  γονείς και παιδιά.
Έτσι θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι εκείνο το οποίο αποτελεί το σημαντικότερο πρόβλημα της περιοχής δεν είναι απλώς η έλλειψη ανοιχτών χώρων αλλά η περιχαράκωση και ο αποκλεισμός τους.  Όπως μας ανέφερε χαρακτηριστικά η υπεύθυνη μιας ΜΚΟ που ενεργοποιείται στην περιοχή, είναι ιδιαίτερα δύσκολο ακόμα και για εκείνες τις οργανώσεις που παίρνουν την πρωτοβουλία να υλοποιήσουν διαπολιτισμικές δράσεις να καταφέρουν να προσελκύσουν κόσμο σε χώρους που είναι περιχαρακωμένοι. Αντί να επικεντρώνονται σε ένα συγκεκριμένο τόπο ή κέντρο επιλέγουν αντίθετα να υλοποιούν δράσεις μέσω κινητών μονάδων που περιφέρονται σε χώρους στους οποίους οι συμμετέχοντες νιώθουν ασφάλεια ή να κάνουν εργασία δρόμου (street work).[45]

5. Κοινωνικές υπηρεσίες και οι ανάγκες της περιοχής
Σύμφωνα με την έρευνα πεδίου, οι περισσότερες Ελληνικές οικογένειες που κατοικούν στην περιοχή δεν αντιμετωπίζουν άμεσα προβλήματα βιοπορισμού, αλλά βιώνουν έντονα την οικονομική ανασφάλεια. Παρόλο που υπάρχουν παραδείγματα απόρων οικογενειών στο δείγμα,
κυριαρχεί η προοπτική της “φτωχοποίησης”, η οποία είναι εμφανής στις περισσότερες συνεντεύξεις. Στο πλαίσιο αυτό, σχεδόν όλοι οι ερωτηθέντες εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για τις προσφερόμενες δημόσιες υπηρεσίες της περιοχής. Όπως διαφαίνεται ξεκάθαρα και από τις απαντήσεις τους για τα δημόσια σχολεία της περιοχής, οι Έλληνες πολίτες είχαν συνηθίσει στην κάλυψη των αναγκών τους σε μεγάλο βαθμό από ιδιωτικούς φορείς και δίκτυα (για παράδειγμα, φροντιστήρια για τα παιδιά, ιδιωτικούς γιατρούς, κτλ.) τα έξοδα των οποίων είχαν την δυνατότητα να καλύπτουν. Η οικονομική κρίση μοιάζει να  υποχρεώνει τις περισσότερες οικογένειες σε περικοπή των ιδιωτικών αυτών παροχών και σε εντονότερη δυσαρέσκεια απέναντι στις παρεχόμενες δημόσιες υπηρεσίες. Λόγω της χρόνιας κάλυψης των αναγκών από ιδιωτικούς φορείς, υπάρχει επίσης άγνοια των παρεχόμενων δημοτικών και κρατικών υπηρεσιών. Για παράδειγμα, ενώ ένας μεγάλος αριθμός ερωτηθέντων αναφέρει ότι θα ήθελε να διαθέτει περισσότερα χρήματα για να αγοράσει παιδικά βιβλία, ελάχιστοι γνωρίζουν την ύπαρξη της δανειστικής δημοτικής βιβλιοθήκης. Παράλληλα, είναι εμφανές ότι οι κρατικές δομές εκπαίδευσης και επιμόρφωσης (σχολεία και δημοτικές πρωτοβουλίες) αδυνατούν να καλύψουν τις πολύμορφες ανάγκες που αφορούν τα παιδιά, κυρίως ενισχυτική διδασκαλία, διδασκαλία σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, μαθήματα ξένων γλωσσών, δημιουργικές, αθλητικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες, επισκέψεις σε μουσεία, εκπαιδευτικά προγράμματα, ανταλλαγές και κοινές δράσεις με παιδιά άλλων περιοχών. Είναι εμφανές ότι και πολλοί υπεύθυνοι των φορέων αυτών (εκπαιδευτικοί, υπεύθυνοι του δήμου κτλ.) συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τις ιδιωτικά παρεχόμενες υπηρεσίες εκπαίδευσης και επιμόρφωσης σαν απαραίτητες. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες, όπου τα φροντιστήρια αντιμετωπίζονται από τους υπεύθυνους ακόμα σαν απαραίτητα συμπληρώματα της «δημόσιας δωρεάν παιδείας».
Παρόλο που τα ζητήματα αυτά απασχολούν τους Έλληνες γονείς, υπάρχει μια κυρίαρχη τάση να θεωρούν ότι τα ζητήματα της ανασφάλειας και του φόβου είναι τα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Αναμφισβήτητα η αύξηση της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας είναι  ιδιαίτερα αισθητή  στην περιοχή και σε συνδυασμό με τη ρατσιστική βία ενισχύει τις διαπολιτισμικές διαμάχες. Η σύνδεση της μετανάστευσης με την εγκληματικότητα και την παραβατικότητα κυριαρχεί στον λόγο και καθορίζει τις στρατηγικές που ακολουθούν πολλοί γονείς. Αντίθετα, οι προοπτικές συνύπαρξης και αλληλοβοήθειας απουσιάζουν εντυπωσιακά από τον λόγο των Ελλήνων γονιών. Ο φόβος, οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα οδηγούν πολλές οικογένειες να καταδικάζουν τα παιδιά τους στην κοινωνική απομόνωση, αν όχι κυριολεκτικά στην αντικοινωνική συμπεριφορά.
Ενώ η ανάγκη για μεγαλύτερη αστυνόμευση και για απομόνωση των παιδιών των Ελληνικών οικογενειών από αυτά των μεταναστευτικών οικογενειών προβάλλεται ως μοναδική λύση από πολλούς γονείς, είναι εμφανές ότι όπου λειτουργούν άτυπα δίκτυα τα οποία φέρνουν κοντά οικογένειας διαφορετικής  προέλευσης η αίσθηση της ανασφάλειας περιορίζεται. Όπως αναφέρει ένας Σύριος κάτοικος της περιοχής, ο οποίος είναι παντρεμένος με μια Ελληνίδα: “Οι μετανάστες που έχουν φίλους Έλληνες εδώ και χρόνια βλέπουν ότι οι φίλοι τους -όχι όλοι- αλλάζουν συμπεριφορά απέναντι στους μετανάστες, όχι όμως και στους ίδιους τους φίλους τους που είναι μετανάστες”.[46] Η εξοικείωση με τον άλλο προσφέρει όντως μεγαλύτερη κατανόηση και αίσθημα ασφάλειας. Οι ανάγκες για δημιουργικές δραστηριότητες, η ενισχυτική διδασκαλία, μαθήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, ξένων γλωσσών, θεάτρου, μουσικής, χορού και αθλητικών δραστηριοτήτων είναι μεγάλες και γίνεται  εμφανές ότι η ανάπτυξή τους από εθελοντικά δίκτυα θα ενισχύσει σημαντικά το αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης, τις συνέργειες, τις κοινές πρωτοβουλίες υπέρ όλων των παιδιών.
Στην περιοχή διαμένει ή δραστηριοποιείται σημαντικός αριθμός αλλοδαπών με νόμιμο καθεστώς παραμονής στην χώρα. Ο τύπος του νομικού καθεστώτος που τους καλύπτει ποικίλει: κάτοχοι αδειών διαμονής διάρκειας 2 ετών ή 10 ετών, κάτοχοι αδειών αορίστου διαμονής, αναγνωρισμένοι πρόσφυγες, αιτούντες πολιτικό άσυλο (ροζ κάρτα), πολίτες κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύζυγοι Ελλήνων ή Ελληνίδων.
Από ότι φαίνεται από την έρευνα πεδίου, η τοποθέτηση των ερωτηθέντων αυτής της κατηγορίας απέναντι στη δράση των δημόσιων φορέων και  κοινωνικών υπηρεσιών διαφοροποιείται ανάλογα με τον τύπο των χαρτιών που έχουν και τις δυσκολίες ή διευκολύνσεις από τις οποίες αυτά συνοδεύονται.
Οι Ευρωπαίοι μετανάστες (όλοι/όλες οι κάτοχοι διαβατηρίου χώρας της ΕΕ και μία μεγάλη μερίδα κατόχων διαβατηρίων άλλων Ευρωπαϊκών χωρών) εκφράζουν μία σχετική ικανοποίηση για την ισότιμη αντιμετώπισή τους από τους κρατικούς φορείς σε σύγκριση με τους Έλληνες πολίτες, αλλά και ταυτόχρονα μία συγκρατημένη δυσαρέσκεια για την αναποτελεσματικότητα, την αδράνεια, ή/και έλλειψη εκσυγχρονισμού των φορέων αυτών. Γίνονται, σε αυτές τις γραμμές, αναφορές στις ατελείωτες ουρές που συναντούν σε κάποιες υπηρεσίες (δήμος, εφορία), την μη- εξυπηρετική συμπεριφορά των υπαλλήλων σε κάποιες από αυτές (ασφαλιστικοί οργανισμοί, δήμος), την έλλειψη προσωπικού, υποδομών και εξοπλισμού που εμποδίζει την προσφορά ικανοποιητικού επιπέδου υπηρεσιών (νοσοκομεία, σχολεία). [47]
Υπάρχει, όμως, και μία σημαντική μερίδα Ευρωπαίων πολιτών από χώρες εκτός ΕΕ (κυρίως Αλβανών και Μολδαβών), των οποίων η δυσφορία για τις προσφερόμενες υπηρεσίες από τους κρατικούς φορείς είναι πολύ πιο έντονη. Η   δυσφορία αυτή συνδέεται άμεσα με την αυξανόμενη επισφάλεια της διαμονής τους στην Ελλάδα και την προοπτική “φτωχοποίησής” τους που γίνεται ολοένα και πιο ορατή. Αυτές/οί οι ερωτηθέντες εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες και ανησυχία για τον εάν μπορούν να αντεπεξέλθουν στην αναπαραγωγή του νόμιμης μεταναστευτικής τους ιδιότητας.[48] Αναφέρονται στις καθυστερήσεις έκδοσης των αδειών παραμονής τους, στις εξαιρετικά απαιτητικές προϋποθέσεις για την ανανέωσή τους, στην αδυναμία ανταπόκρισής τους στα οικονομικά προαπαιτούμενα για την ανανέωση των αδειών, το παράβολο και την αγορά των απαιτούμενων ενσήμων. Οι κύριοι φορείς που συγκεντρώνουν τη δυσαρέσκειά τους είναι οι υπηρεσίες του δήμου (όπου έχουν συναντήσει αγενή συμπεριφορά και απροθυμία εξυπηρέτησής τους), τα νοσοκομεία (όπου έχουν συναντήσει απροθυμία ισότιμης, με τους Έλληνες, περίθαλψης αυτών ή των παιδιών τους), και η αστυνομία (ως αναποτελεσματική προκειμένου εξασφαλίσει συνθήκες ασφαλούς διαβίωσης στην περιοχή).
Η πλειονότητα των μη-Ευρωπαίων μεταναστών που πληρούν τις προϋποθέσεις νόμιμης διαμονής έχουν ανάλογες αντιδράσεις για τα προβλήματα ανανέωσης των αδειών παραμονής τους, ενώ για τις υπόλοιπες κοινωνικές υπηρεσίες οι αναφορές τους είναι ακόμη πιο αρνητικές. Υπάρχουν ερωτηθέντες που σημειώνουν ότι: “μας φέρονται σαν ζώα” στις κρατικές υπηρεσίες,[49] ότι μέχρι να μάθουν Ελληνικά δεν υπήρχε διάθεση να συνομιλήσουν οι υπάλληλοι μαζί τους ενώ δεν τους δινόταν επίσημα και η δυνατότητα υπηρεσιών διερμηνείας,[50] ότι υπήρξε περίπτωση άρνησης εξυπηρέτησης λόγω διαφορετικής θρησκείας,[51] καθώς και  η γενικότερη διαπίστωση ότι “μόνος στους Έλληνες φέρονται καλά”. [52]
Η προοπτική απόκτησης ελληνικής ιθαγένειας από τα παιδιά των νόμιμα διαμενόντων μεταναστών σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 3838/10 αντιμετωπίζεται με διαφοροποιήσεις από τους μετανάστες, ανάλογα με το νομικό καθεστώς που διέπει τη διαμονή τους στην Ελλάδα. Οι κάτοχοι διαβατηρίου χώρας της ΕΕ μοιάζουν, στην πλειοψηφία τους, να μην ενδιαφέρονται για αυτό το ενδεχόμενο, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις αναφέρουν ότι η απόκτηση Ελληνικής ιθαγένειας είναι κάτι για το οποίο θα πρέπει να αποφασίσουν τα παιδιά τους όταν ενηλικιωθούν. Για τις άλλες κατηγορίες μεταναστών, η προοπτική αυτή φαίνεται πολύ πιο ελκυστική, διαπιστώνεται όμως από τις απαντήσεις τους σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσής τους για τις διατάξεις του νόμου, αφού οι περισσότεροι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι δεν τις γνωρίζουν. Παρόλη την επιθυμία τους για την απόκτηση ιθαγένειας από τα παιδιά τους, ή τη διαπίστωση ότι αυτό τους φαίνεται λογικό αφού τα παιδιά τους έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει στην Ελλάδα και άρα είναι ήδη Έλληνες, πολλοί πάντως δηλώνουν δύσπιστοι για τις προοπτικές χορήγησης της ιθαγένειας στα παιδιά τους, στο πλαίσιο της γενικότερης αρνητικής αντιμετώπισης που τους επιφυλάσσει το ελληνικό κράτος.[53]
Η δράση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων στην περιοχή είναι σχετικά άγνωστη στους ερωτηθέντες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις διαφαίνεται και πλήρης παρανόηση  του χαρακτήρα τους. Σε ορισμένες συνεντεύξεις οι ερωτηθέντες ταυτίζουν τις ΜΚΟ με τη δράση ιδιωτών δικηγόρων ή γιατρών που τους βοήθησαν σε σχέση με τη διαδικασία νομιμοποίησης τους ή για ιατρικά θέματα.[54] Εξαιρέσεις αποτελούν ορισμένες αναφορές στους Γιατρούς του Κόσμου και την παροχή ιατρικών υπηρεσιών,[55] στην παροχή σιτιστικής βοήθειας από τον Ερυθρό Σταυρό,[56] ενώ υπάρχει και μία αναφορά στην συμβολή του Συνηγόρου του Πολίτη για την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας οικογενειακής επανένωσης.[57]
Για τους περισσότερους μετανάστες αυτής της κατηγορίας, το ζήτημα της  ανασφάλειας αναδεικνύεται ως κυρίαρχο: και όσον αφορά την αυξανόμενη πρόσληψη της περιοχής γύρω από τον σταθμό Λαρίσης ως επικίνδυνης και όσον αφορά τη δυνατότητα συνέχισης της νόμιμης παραμονής τους στη χώρα. Οι περισσότερες μεταναστευτικές οικογένειες αυτής της κατηγορίας τονίζουν την ανάγκη περισσότερων εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων για τα παιδιά τους, ιδίως επειδή έχουν αναγκαστεί να ελαττώσουν αρκετές από αυτές λόγω οικονομικών δυσχερειών.
Υπάρχουν, επίσης, στην περιοχή πολλοί μετανάστες συγκεκριμένης προέλευσης, κυρίως Αφγανοί, αλλά και Σομαλοί, Τυνήσιοι, Μαροκινοί κ.α. οι οποίοι βρίσκονται στην Ελλάδα προσωρινά με σκοπό να περάσουν σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Εξαιτίας του κανονισμού του Δουβλίνου 2, που ορίζει ότι τα αιτήματα ασύλου θα πρέπει να εξετάζονται στη πρώτη χώρα εισόδου, οι περισσότεροι από αυτούς είτε αδυνατούν είτε αρνούνται να κάνουν αίτημα ασύλου στην Ελλάδα, όπου τα ποσοστά αναγνώρισης είναι πολύ χαμηλά, οι διαδικασίες είναι χρονοβόρες, υπάρχει ανεργία και οι κοινωνικές παροχές για τους αιτούντες άσυλο είναι ελάχιστες.[58] Επιπλέον ακόμα και εκείνοι που επιθυμούν να παραμείνουν στην Ελλάδα ως αιτούντες άσυλο αντιμετωπίζουν σημαντικές καθυστερήσεις που τους υποχρεώνουν να παραμένουν παράνομοι για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αποτέλεσμα είναι ότι στην περιοχή υπάρχει μεγάλος αριθμός οικογενειών που δεν έχουν πρόσβαση στις δημόσιες ,υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων  των εκπαιδευτικών δομών και των δομών υγείας και φροντίδας. Χαρακτηριστικά ένας αιτών άσυλο από την Σενεγάλη με σπασμένο πόδι μας είπε ότι στο Νοσοκομείο του Ευαγγελισμού αρνήθηκαν να του προσφέρουν υπηρεσίες διότι δεν είχε χαρτιά.[59] Οι ανάγκες των μεταναστών αυτής της κατηγορίας διαφέρουν από των μεταναστών οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στην Ελλάδα και εστιάζουν κυρίως στα βασικά αγαθά: στέγαση, τροφή, ένδυση, υπηρεσίες φροντίδας και υγείας. Οι περισσότερες οικογένειες αυτής της κατηγορίας είτε αντιμετωπίζουν έλλειψη και επισφάλεια στέγης είτε κατοικούν σε δωμάτια μέσα σε μικρά διαμερίσματα, τα οποία μοιράζονται με άλλες οικογένειες. Οι γονείς είναι κατά κανόνα άνεργοι ή προσωρινά απασχολούμενοι και δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμα και τις βασικές ανάγκες των παιδιών τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, καλύπτουν τις ανάγκες τροφής, ένδυσης και φροντίδας παιδιών μέσα από άτυπα δίκτυα ομογενών. Για παράδειγμα, Αφγανές γυναίκες φροντίζουν η μια τα παιδιά της άλλης και μοιράζονται τρόφιμα και ένδυση.[60] Παράλληλα απευθύνονται τακτικά σε ΜΚΟ που ενεργοποιούνται στην περιοχή, π.χ. στο Ιατρείο των Γιατρών του Κόσμου, στα συσσίτια της εκκλησίας αλλά και  στις υπηρεσίες  του Δήμου για απόρους. Για τους περισσότερους μετανάστες αυτής της κατηγορίας, ιδιαίτερα όμως για τους άνδρες, τα ζητήματα της ρατσιστικής βίας είναι ιδιαίτερα έντονα διότι αυτοί αποτελούν κατεξοχήν στόχους επιθέσεων. Οι περισσότερες οικογένειες αυτής της κατηγορίας τονίζουν την ανάγκη εκμάθησης ξένων γλωσσών και ηλεκτρονικών υπολογιστών για τους ίδιους και τα παιδιά τους.

6. Συμπεράσματα
Η έρευνα πεδίου στο πλαίσιο της δημιουργίας του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» στην περιοχή του σταθμού Λαρίσης μολονότι διεξήχθη σε πιεστικά σύντομο χρονικό διάστημα, παρήγαγε επαρκές υλικό για μια πρώτη αποτύπωση των ιδιαιτεροτήτων της περιοχής. Σε γενικές γραμμές, ο λόγος των κατοίκων ακολουθεί τη νοηματική αλληλουχία που παράγει ο κυρίαρχος λόγος. Η υποβάθμιση, ο φόβος, η απουσία κοινωνικών σχέσεων, οι ελλείψεις στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και των πολιτιστικών δραστηριοτήτων, αποτελούν το επαναλαμβανόμενο μοτίβο σχεδόν όλων των συνεντεύξεων. Από πρώτη ματιά, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η έρευνα δεν προσθέτει κάτι δραματικό στη γενικότερη γνώση που υπάρχει για την περιοχή. Το γεγονός, ωστόσο, ότι οι κοινωνικές συνθήκες που περιγράφονται στην παρούσα έκθεση διατυπώνονται από ανθρώπους που τις βιώνουν, αποτελεί σημαντική αφετηρία στην «απομάγευση» του κοινωνικού, στην έστω και μερική αποκρυπτογράφηση της «δομής του γενικού αισθήματος» (Williams 1977) και, εντέλει, στην ανίχνευση μιας νέας πιο παραγωγικής κοινωνικής προσέγγισης.
Τα επιμέρους ζητήματα που τίθενται ανά θεματική ενότητα παρατίθενται επαρκώς στα αντίστοιχα κεφάλαια αυτής της έκθεσης. Η συμπερασματική παρατήρηση, με την οποία θα θέλαμε να κλείσουμε αυτή την πρώτη απόπειρα αποκωδικοποίησης των δυναμικών και των ροών που εκτυλίσσονται στο συγκεκριμένο χώρο, έχει τη μορφή μιας υπόθεσης εργασίας που θα μπορούσε/έπρεπε να διερευνηθεί περαιτέρω και με διαφορετικούς μεθοδολογικούς τρόπους. Το αόρατο νήμα που ενώνει όλες τις μαρτυρίες και τους απολογισμούς των υποκειμένων που εμπλέκονται στην παραγωγή του συγκεκριμένου αστικού χώρου είναι εμφανώς αυτό της δυσφορίας απέναντι στο διαφορετικό και το επισφαλώς άγνωστο. Όλα τα προβλήματα, τα οποία επικαλούνται οι κάτοικοι (οι Έλληνες σαφώς σε μεγαλύτερο βαθμό) απορρέουν από την καχυποψία ή και το φόβο απέναντι στην ετερότητα, παραβατική ή όχι, σε κάθε περίπτωση πάντως ενοχοποιημένη. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις αφηγήσεις των παλιών κατοίκων υπερισχύει μια μυθική σχεδόν εικόνα για την περιοχή, όπου «οι άνθρωποι γνωρίζονταν μεταξύ τους, τα παιδιά έπαιζαν έξω, τα μαγαζιά ήταν γεμάτα κόσμο», κοκ. Ακολουθώντας τον R. Sennett, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι έλληνες κάτοικοι της περιοχής διψούν για την οικοδόμηση μιας «αποκαθαρμένης ταυτότητας» που βασίζεται στο «μύθο της κοινοτικής καθαρότητας». Οι αντιθέσεις, οι συγκρούσεις, εν πολλοίς η ποικιλομορφία και ο πλούτος που η αστική εμπειρία παρέχει στους κοινωνούς της μοιάζει να προκαλεί φόβο. Είναι χαρακτηριστικό ότι η επαφή με την ετερότητα, είτε πρόκειται για τους ξένους, είτε για πρακτικές όπως οι άστεγοι, το παραεμπόριο, τα ναρκωτικά  αποφεύγεται, καθώς εκφεύγει του πλαισίου διαπραγμάτευσης. Οι περισσότεροι κάτοικοι, Έλληνες και ξένοι, που επικαλούνται τα προβλήματα που συμπυκνώνει ο πυκνοκατοικημένος αστικός χώρος, αποφεύγουν να έρθουν σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση αλλά και σύγκρουση με αυτά, με τυπικές ή άτυπες μεθόδους.
Ενδεικτικό είναι, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω ότι το θέμα της ασφάλειας κατέχει σημαντική θέση στις ανάγκες των κατοίκων της περιοχής. Αυτό που ωστόσο θα επιθυμούσαν να παράσχει με πιο ενεργητικό και αποτελεσματικό τρόπο η Πολιτεία, ο Δήμος ή οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις είναι οι ελεύθεροι χώροι (πάρκα, παιδικές χαρές) και οι συμπληρωματικές στο σχολείο εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες. Φαίνεται, λοιπόν, ότι ακόμα και σε περιόδους κρίσης όπου αναμφίβολα οι βασικές βιοτικές ανάγκες τίθενται σε κίνδυνο, οι πολιτισμικοί πόροι αποτελούν στη συνείδηση όχι μόνο των εκπαιδευτικών και των γονιών, αλλά των πολιτών γενικότερα, όχι μόνο διέξοδο αλλά βασική ανάγκη για την ανατροφή και ανάπτυξη των παιδιών. Για τους περισσότερους γονείς, έλληνες και μη, που ρωτήθηκαν σε σχέση με τις προσδοκίες τους για το μέλλον των παιδιών τους η πρωταρχική απάντηση ήταν «να είναι χαρούμενα και ευτυχισμένα». Τροχοπέδη στην εκπλήρωση αυτής της προσδοκίας φαίνεται να αποτελεί η κρίση καθώς και οι ποικίλες ανασφάλειες που αυτή παράγει ή εντείνει. Ό,τι μπορεί να αμβλύνει τα αισθήματα ανασφάλειας και έλλειψης, είτε πρόκειται για τη δημιουργία ελεύθερων χώρων είτε για την ανάπτυξη πολιτιστικών δραστηριοτήτων είτε για την παροχή δωρεάν εκπαιδευτικής βοήθειας, δεν είναι απλώς ευπρόσδεκτο αλλά θεωρείται απολύτως αναγκαίο.
Η περιοχή του σταθμού Λαρίσης, όπως και ολόκληρη η περιοχή του Κέντρου της Αθήνας με ελάχιστες εξαιρέσεις, ζει την εφηβική της περίοδο. Αναζητεί την αποκάθαρση της ταυτότητας της (εδώ ο ενικός έχει σημασία γιατί καταδεικνύει τον εξόχως μονοδιάστατο χαρακτήρα της επιθυμητής ταυτότητας), με το μέλλον να μην φαντάζει τόσο άγνωστο και το παρόν να μοιράζεται μεταξύ ομοίων. Επειδή, όμως, η πραγματικότητα και δη η αστική/αστεακή πραγματικότητα εμπεριέχει εκ των πραγμάτων τόσο την ετερότητα όσο και την ενδεχομενικότητα, μοιάζει αναγκαίο το πέρασμα στην ενηλικίωση, όπου «αρχίζει να υπάρχει το είδος έγνοιας του ενήλικα… Αυτή είναι μια έγνοια που βασίζεται περισσότερο στην περιέργεια και τη δέσμευση απέναντι στον άμεσο, προσκρούοντα κοινωνικό κόσμο παρά μια μυστικοπαθής [ενν. μυστικιστική] αγάπη ή ένας πόθος για καθαρότητα» (Sennett 2004, 170).
Επειδή όμως η διαδικασία ενηλικίωσης δεν είναι ούτε γραμμική, ούτε ασφαλής, ούτε βεβαίως αναπτύσσεται προς μια κατεύθυνση, είναι απαραίτητη η περαιτέρω έρευνα που σχετίζεται με την παραγωγή του συγκεκριμένου χώρου, με μέσα που συνδυάζουν το λόγο των υποκειμένων με τη διείσδυση στις αντιφατικές, συγκρουσιακές, απελευθερωτικές, εν συντομία αστικές/αστεακές πράξεις των υποκειμένων.

Βιβλιογραφία
Anderson Benedict, Φαντασιακές κοινότητες, Αθήνα, Νεφέλη, 1997.
Bennett, O 1997. “Cultural Policy, Cultural Pessimism and Postmodernity”, International Journal of Cultural Policy,  4: 1, 67-84.
Bennett T., Grossberg L., Morris M., New Keywords, London, Blackwell, 2005.
Bennett T., Useful culture, Cultural Studies 6.3, October, 1992.
Bennett T., Differing Diversities – Cultural Policy and Cultural Diversity, Strasbourg, Council of Europe, 2001.
Bennett, T., Frow, J., (eds) 2008. Cultural Analysis, London, Sage.
Bianchini, F. and Parkinson M., eds. Cultural Policy and Urban Regeneration – The West European Experience, Manchester, Manchester University Press, 1993.
Bourdieu P., The production of belief: Contribution to an economy of symbolic goods, London, Hogarth, 1977.
Bourdieu  P. and Passeron J.-C., Les heritiers, les etudiants et la culture, Paris, Minuit, 1964 ελλ. έκδ. Καρδαμίτσα, 1996.
Bourdieu P.,  Η Διάκριση, Αθήνα, Πατάκης, 1979/2002.
Βurke, P., What is cultural history?, Cambridge, Polity 2004.
Elias Norbert, The civilizing process, London, Blackwell, 1939/1994. ελλ. έκδ. Η εξέλιξη του πολιτισμού, Αθήνα, Νεφέλη, 1997.
Gauchet, M. (2011), H απομάγευση του κόσμου. Μια πολιτική ιστορία της θρησκείας, μτφρ. Ά. Κλαμπατσέα, Αθήνα, Πατάκης.
Geertz, C., Η ερμηνεία των πολιτισμών, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 1973/2003
Green, N. L. (2004), Οι δρόμοι της μετανάστευσης. Σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις, μτφρ. Δ. Παρσάνογλου, Αθήνα, Σαββάλας.
Hall, St., ed., Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας, Αθήνα, Σαββάλας, 1992/2003.
Hall St., ed., Η νεωτερικότητα σήμερα, Αθήνα, Σαββάλας, 1992/2003.
Kandylis, G. and Kavoulakos, K.I. (2011), “Framing urban inequalities: racist mobilisation against immigration in Athens”, The Greek Review of Social Research, 136 (2), 157-176
Kiwan N., “When the cultural and the social meet: a critical perspective on socially embedded cultural policy in France”, The International Journal of cultural Policy, 13:2, 153-167.
Knox P. & Pinch S. (2009), Κοινωνική γεωγραφία των πόλεων, Αθήνα: Σαββάλας.
Lefebvre, H. (2000), La production de l’espace, Paris, Anthropos (4ème édition).
Maloutas T. (2012), “Contextual Diversity in Gentrification Research”, Critical Sociology, 38(1), 33-48.
Marshall, T,H1950. Citizenship and Social Class, 1950, ελλ. έκδ. T.H.Marshall, T. Bottomore, Ιδιότητα του πολίτη και κοινωνική τάξη,  μετ. Όλγα Στασινοπούλου, Αθήνα, Gutenberg, 1995.
Papataxiarchis, E., 2005. La Grece face a l’ altérité, Ethnologie francaise, 2.
Sennett, R. (2004), Οι χρήσεις της αταξίας. Προσωπική ταυτότητα και ζωή της πόλης, μτφρ. Γ. Καραπαπάς, Αθήνα, Τροπή.
Stevenson N., Culture and Citizenship, London, Sage, 2001
Saez G., “Les politiques de la culture” in Grawitz M. and Leca J., Traite de Science Politique, Paris, PUF, 1985.
Vaiou, D. et. al. (2009), “GeMIC research project. Greece – Report on Urban spaces and Movemens”, <http://www.gemic.eu/?p=833>.
Williams, R. (1977), Marxism and Literature, Oxford University Press.
Zorba, M., 2011, “La politique culturelle de la Grece. La culture comme objet de politique publique” στο Poirrier Ph. (ed.),  Pour une histoire  des politiques  culturelles dans le monde, 1945-2011, La documentation Francaise
Αράπογλου Β., Καβουλάκος Κ.Ι., Κανδύλης Γ., Μαλούτας Θ. (2009), «Η νέα κοινωνική γεωγραφία της Αθήνας: Μετανάστευση, ποικιλότητα και σύγκρουση», στο Λ. Βεντούρα, Ε. Παπαταξιάρχης (επιμ.), Η πρόκληση της μετανάστευσης, Σύγχρονα Θέματα, αφιέρωμα: 31/107, 57-66.
Βαΐου, Ντ. κ.ά. (2007), Διαπλεκόμενες καθημερινότητες και χωροκοινωνικές μεταβολές στην πόλη. Μετανάστριες και ντόπιες στις γειτονιές της Αθήνας, Αθήνα: L-Press.
Βελεγράκης, Γ., Γλένη, Β., Σαγιά, Α., Σολδάτου, Γ. (2011), Η περιοχή του Άγιου Παντελεήμονα Αχαρνών ως πεδίο χωροχρονικών σχέσεων μεταξύ παλιότερων κατοίκων και νεοαφιχθέντων μεταναστών, Αθήνα: ΕΜΠ.
Καβουλάκος, Κ.Ι., Κανδύλης, Γ. (2010) «Τοπική αντιµεταναστευτική δράση και αστική σύγκρουση στην Αθήνα», Γεωγραφίες,17, 105-109.
Καλαντζοπούλου, Μ., Κουτρολίκου, Π., Πολυχρονιάδη, Κ. (2011), O κυρίαρχος λόγος για το κέντρο της Αθήνας…<encounterathens.files.wordpress.com/2011/05/encounter-logos-15052011.pdf>
Μαλούτας Θ. (2011), Χωρικές και κοινωνικές επιπτώσεις της Κρίσης στην Αθήνα: από τις ρυθµίσεις του πελατειακού κράτους στην Κρίση των ελλειμμάτων, Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 134-135, Α´-Β´ 2011, 51-70
Μπαλιμπάρ Ε. & Ι.Βαλλερστάιν (1991), Φυλή, Έθνος, Τάξη. Οι διφορούμενες ταυτότητες, μτφρ. Ά. Ελεφάντης & Ε. Καλαφάτη, Αθήνα, Ο πολίτης.
Μπαλιμπάρ Ε. (2011), “Uprising in the banlieues (Εξέγερση στα προάστια)”, στο Λ. Βεντούρα (επιμ.), Μετανάστευση και κοινωνικά σύνορα. Διαδικασίες αφομοίωσης, ενσωμάτωσης ή αποκλεισμού, Αθήνα, Νήσος, 325-376..
Μυλωνάς, Κ. (2009), Πρόσβαση και παροχή υπηρεσιών κοινωνικής προστασίας σε μετανάστες και μετανάστριες στην Ελλάδα. <http://library.panteion.gr:8080/dspace/handle/123456789/1439>
Ρετινιώτη, Α. και Μάντζιου, Ι. (2010), «Η πρόσβαση των φτωχών και κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων που ζουν στο κέντρο της Αθήνας, στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της εργασίας». <htpp://www.mdmgreece.gr/attachments/116_Research-No1.pdf>
UNICEF (2012) «Η κατάσταση των παιδιών στην Ελλάδα» στοhttp://www.unicef.gr/pdfs/Children_in_Greece_2012.pdf

Ευχαριστίες
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία σημαντικού αριθμού εθελοντών από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2012 τους οποίους ευχαριστούμε. Ευχαριστούμε επίσης τους εκπαιδευτικούς και τις  ΜΚΟ που συμμετείχαν στις τρεις ομάδες εστιασμένης συζήτησης. Ιδιαίτερα ευχαριστούμε την Έλενα Ρουβά που έφερε σε πέρας εθελοντικά όλη τη δουλειά της αποδελτίωσης και τα σχεδιαγράμματα της έρευνας. Οι συνεντεύξεις με κατοίκους και χρήστες της περιοχής πραγματοποιήθηκαν από τις ακόλουθες ομάδες εθελοντών:

ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
Νάνσυ Δεσποτοπούλου
Νατάσα Δίπλα
Μυρσίνη Ζορμπά
Τσαμάν Κιαμί
Βασιλική Κανελλιά
Ιωάννα Κατσαρού
Χριστίνα Οικονομοπούλου
Χαρά Παρασκευοπούλου
Δήμητρα Τραυλού
Αλασάν Σανκαρ
Χριστίνα Σκούρτη

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ
Δάφνη Αθανασίου
Παρασκευάς Βάκαλος
Πολυξένη Βισβίκη
Ευαγγελία Γαβριήλ
Πέτρος Γκόσνιας
Σταυρούλα Γύφτου
Μαρία Δημοπούλου
Αναστασία Δίπλα
Ελένη Βογιατζή
Δημήτριος Ιακωβίδης
Δημήτρης Κονταξής
Πολυτίμη Κότση
Γιάννης Κουβάτσος
Δημήτριος Κρητικός
Πόπη Κύρδη
Ελένη Μακρή
Μαρία Μάλλιαρη
Κατερίνα Μαρτίνου
Αφροδίτη Μιλιχούδη
Σοφία Μόραλη
Ξανθή Μπακογιάννη
Μπάμπης Μπαλτάς
Μαρία – Χριστίνα Νεζερίτη
Χριστίνα Ντιντίκου
Ελένη Πίνη
Αχιλλέας Ρουσιάκης
Κατερίνα Σερμπετάλη
Αρετή Σταμούλη
Βούλα Φαλτάκα
Φώτης Ψυχάρης

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΘΗΝΑΣ
Ράνια  Μελιανού
Ελισάβετ Σπαθούλα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Βασιλική Φάνη
Παναγιώτα Φάνη

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ – ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Φωτεινή Ανδρούση
Δέσποινα Θηραίου
Αναστασία Μητροπούλου
Αποστολία Μουζλίνη
Τάσος Μπισμπίδης
Χριστίνα Παπαγεωργίου
Ουρανία Παπαδάκη
Φωτεινή Σανιδά

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ – ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ
Αρετή Καραβέλα
Μαρία Αμπελιώτη
Χριστίνα Γαλατσίδα
Νίκη Γκέκα
Χριστόφορος Ζαφείρης
Κατερίνα Καλογεράκη
Ευαγγελία Λάζαρη
Γεωργία Λαζάρου
Μερόπη Λαϊνη
Μαρία Μάζη
Ελένη – Νικολία Παρασκευοπούλου
Ζωή Ρίζου
Ιωάννα Φανακίδου
Βαγγέλης Χονδρογιάννης
Ιωάννης Χρόνης


[1] Είναι χαρακτηριστική η νοηματική και πρακτική συμπόρευση της χωρικής και της υγειονομικής ασφάλειας, όπως εκδηλώθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2012 με προεξάρχουσες τις δηλώσεις και δράσεις των τότε Υπουργών Προστασίας του Πολίτη και Υγείας, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και Ανδρέα Λοβέρδου σχετικά με τη δημιουργία τριάντα κέντρων κράτησης μεταναστών ανά την επικράτεια και την υποχρεωτική για όλους τους μετανάστες ανεξαρτήτως επαγγέλματος έκδοση πιστοποιητικού υγείας αντίστοιχα. Δραματική κορύφωση αυτής της συμπόρευσης ήταν η κοινή συνέντευξη τύπου των δύο στις 31/03/2012 (βλ. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=63638394)
[2]
Τα free press έντυπα αποτελούν σύνηθες συστατικό των διαδικασιών εξευγενισμού και μάλιστα από τα πρώτα στάδιά τους: βλ. μεταξύ άλλων Knox & Pinch (2009).
[3]
Παραπομπή στη γνωστή φράση του ήρωα του θεατρικού έργου του Άντον Τσέχωφ “Ο γάμος”, “Υπάρχουν λιοντάρια στην Ελλάδα”, που ενέπνευσε τον ομώνυμο τίτλο του ντοκυμαντέρ της Ιρίνα Μπόικο (2003).
[4]
Βλ. ιδιαιτέρως συνεντεύξεις 36-37.
[5]
Βλ. ιδιαιτέρως συνέντευξη 27.
[6]
Πρβλ. Βαΐου, Ντίνα κ.ά. (2007), Διαπλεκόμενες καθημερινότητες και χωροκοινωνικές μεταβολές στην πόλη. Μετανάστριες και ντόπιες στις γειτονιές της Αθήνας, Αθήνα: L-Press αλλά και άλλες έρευνες που αναδεικνύουν την κεντρικότητα και τη σημασία ύπαρξης πυκνού συγκοινωνιακού δικτύου ως βασικό κριτήριο επιλογής κατοικίας.
[7]
Π.χ. συνέντευξη 31.
[8]
Φράσεις συνεντευξιαζόμενων.
[9]
Συνέντευξη 34.
[10]
Συνέντευξη 38.
[11]
Συνέντευξη 46.
[12]
Συνέντευξη 31.
[13]
Ibid. Σε πολλές περιπτώσεις όλα τα παραπάνω ταυτίζονται, η βρώμα, τα ναρκωτικά και οι άστεγοι οφείλονται στους λαθρομετανάστες.
[14]
Συνέντευξη 45.
[15]
Συνέντευξη 31.
[16]
Εθελόντρια συνεντεύκτρια κατά τη διάρκεια τακτικής συνάντησης εργασίας της ερευνητικής ομάδας.
[17]
Π.χ. συνέντευξη 38.
[18]
Συνέντευξη με εκπρόσωπο του Δήμου Αθηναίων, 5/7/2012.
[19]
Συνέντευξη 53
[20]
Συνέντευξη 28
[21]
Ομάδα Εστιασμένης Συζήτησης, 24/07/2012. Στον παιδικό σταθμό του ΚΑΣΑΠΙ φοιτούν παιδιά από διαφορετικές εθνότητες, ακόμα και παιδιά Ελλήνων. Σε αυτόν του DOEL, παιδιά κυρίως από το Μπαγκλαντές.
[22]
Συνέντευξη 52.
[23]
Όπως φαίνεται στο παράρτημα, ο βαθμός ικανοποίησης των ερωτηθέντων από το σχολείο πλησιάζει το 80%.
[24]
Συνεντεύξεις με δασκάλους 3, 21/ 6/2012 και 22/6/2012 και Ομάδα Εστιασμένης Συζήτησης 24/ 7/2012.
[25]
Συνέντευξη 4.
[26]
Ομάδα Εστιασμένης Συζήτησης 24/07/2012
[27]
Συνέντευξη 39.
[28]
Συνέντευξη 11.
[29]
Συνεντεύξεις 26, 39.
[30]
Συνέντευξη 19.
[31]
Συνέντευξη 25.
[32]
Συνέντευξη 17.
[33]
Συνέντευξη με δασκάλα 21/ 6/2012.
[34]
Συνέντευξη 39.
[35]
Συνέντευξη 41.
[36]
Συνέντευξη 9.
[37]
Συνέντευξη 4.
[38]
Συνέντευξη 24.
[39]
Ομάδα Εστιασμένης Συζήτησης 11/7/2012
[40]
Συνέντευξη 1/6/2012.
[41]
Συνέντευξη 1/7/2012.
[42]
Συνέντευξη 10/7/2012.
[43]
Βλ. Vaiou κ.α. (2009).
[44]
Συνεντεύξεις 55, 59, 60,64,72
[45]
Ομάδα εστιασμένης συζήτησης με τη συμμετοχή εκπροσώπων των οργανισμών ΚΕΘΕΑ MOSAIC, ΑΡΣΙΣ, PRAKSIS, 11/07/2012.
[46]
Συνέντευξη 45.
[47]
Συνεντεύξεις  6, 14, 21, 24, 27, 72, 79.
[48]
Συνεντεύξεις 61, 65, 74, 75.
[49]
Συνέντευξη 4.
[50]
Συνέντευξη 16.
[51]
Συνέντευξη 28.
[52]
Συνέντευξη 56.
[53]
Συνεντεύξεις 2, 21, 23, 38, 56, 61, 65, 79.
[54]
Συνεντεύξεις 65, 68, και 77.
[55]
Συνεντεύξεις 40, 41, 42, 75.
[56]
Συνέντευξη 22.
[57]
Συνέντευξη 17.
[58]
Εκπρόσωπος Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, Ομάδα Εστιασμένης Συζήτησης 11/07/2012.
[59]
Συνέντευξη 43.
[60]
Συνεντεύξεις 40, 41, 42.

 

*****

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ
ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΛΑΡΙΣΗΣ
Υποθέσεις Εργασίας Απρίλιος – Ιούλιος 2012

 Η δημιουργία του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» που σχεδιάζει το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού έχει ως στόχο να υποστηρίξει τις δραστηριότητες των παιδιών της περιοχής του Σταθμού Λαρίσης  χωρίς καμία διάκριση φύλου, φυλής, θρησκείας, εθνότητας, οικονομικής, κοινωνικής ή μορφωτικής κατάστασης. Επίσης, να υποστηρίξει  κατά το δυνατόν τις μητέρες των παιδιών και να τις ενθαρρύνει να πάρουν πρωτοβουλίες που θα ευνοούν τη χωρίς προκαταλήψεις κοινωνικοποίηση, την πολιτιστική εξωστρέφεια, την ελεύθερη ανάπτυξη και τη συναισθηματική ωρίμανση των παιδιών.
Θεωρούμε τα νηπιαγωγεία, τα δημοτικά και τα σχολεία μέσης εκπαίδευσης της περιοχής,  τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, τους κινηματογράφους, τους δημόσιους χώρους, τους φορείς και τους πολιτιστικούς συλλόγους, τις ΜΚΟ, τις αθλητικές εγκαταστάσεις, με μια λέξη όλους τους χώρους δημόσιου χαρακτήρα όπου τα παιδιά συναντιόνται έξω από το οικογενειακό περιβάλλον,  ως ένα δυνάμει άτυπο δίκτυο συνεργασιών και συμπράξεων,  που μπορεί να τους προσφέρει πολιτιστικά προγράμματα και συλλογικές δράσεις. Ο ρόλος του χώρου μας θα είναι να ενεργοποιήσει αυτές τις συνεργασίες, να πάρει πρωτοβουλίες διαλόγου. Θα είναι δεκτικός και ανοιχτός να φιλοξενήσει τα παιδιά και τις δράσεις του προγράμματός μας στο εσωτερικό του, να φιλοξενήσει φορείς με παρόμοια ενδιαφέροντα  και, ταυτόχρονα, έτοιμος να πολλαπλασιάζει την παρέμβαση των εθελοντών μας στην περιοχή, στο πλαίσιο κοινών πρωτοβουλιών με άλλους τοπικούς και υπερτοπικούς δρώντες.
Προκειμένου να διαπιστώσουμε από κοντά τις ιδιαίτερες συνθήκες και ανάγκες της περιοχής όσον αφορά την καθημερινή κοινωνική ζωή και, ιδιαίτερα, τις πολιτιστικές πρακτικές των ανηλίκων, προχωρούμε σε  μια έρευνα με επισκέψεις εθελοντών μας  στα σχολεία, σε σπίτια, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη, στους φορείς και συλλόγους της περιοχής, σε καταστήματα  και δημόσιους χώρους, με  συνεντεύξεις και συμπλήρωση ερωτηματολογίων.
Η έρευνα έχει ως στόχο την  αποτύπωση της πληθυσμιακής σύνθεσης, των αλλαγών που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στην περιοχή αυτή του κέντρου της Αθήνας που χαρακτηρίζεται ως υποβαθμισμένη και, κυρίως,  των συνθηκών διαβίωσης των ανηλίκων. Η έρευνα ενδιαφέρεται επίσης για το περιεχόμενο  των δραστηριοτήτων των ανηλίκων,  τον τρόπο που σκέπτονται, ζουν, κοινωνικοποιούνται, διασκεδάζουν και διαμορφώνουν τα ενδιαφέροντα και τις προσδοκίες τους μέσα και έξω από το σχολείο.  Ακόμη θα προσπαθήσει να αποτυπώσει νοοτροπίες, στάσεις, συμπεριφορές, πρότυπα, καθώς και τα προβλήματα στην ανάπτυξή τους, τα εμπόδια και κάθε είδους δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σε σχέση με το οικογενειακό και το άμεσο ή ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.  Τέλος, η έρευνα θα διερευνήσει και θα  αναλύσει τόσο τα στοιχεία που συνθέτουν το πολιτισμικό κεφάλαιο της περιοχής όσο και τυχόν φαινόμενα πολιτισμικών συγκρούσεων, σχέσεων εξουσίας, φόβου, αποκλεισμού, απόρριψης, προκαταλήψεων και κάθε ενγένει εκδήλωση αρνητικών συναισθημάτων που διατρέχει ομάδες ή άτομα και μπαίνει εμπόδιο στο διάλογο, το σεβασμό του άλλου και, εντέλει, στην κοινωνική συνοχή. Όλα τα παραπάνω θα αναλυθούν στο φως της σύγχρονης  κοινωνικής δυναμικής και της οικονομικής κρίσης που εντείνει τα προβλήματα των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού, με ιδιαίτερες επιπτώσεις στις μικρότερες ηλικίες.
Η έρευνα θα προσεγγίσει τους ερωτώμενους ως δρώντες μέσα στη διαφορετικότητά τους όσον αφορά την εσωτερική απεικόνιση της πραγματικότητας που τους περιβάλλει, την παραγωγή κοινωνικών σχέσεων και δικτύων, την ιδιαίτερη κατανόηση και βίωση του αστικού χώρου, την επινόηση πρακτικών που αποδέχονται, αμφισβητούν, υπερβαίνουν τις συνθήκες της ζωής τους αλλά και τους κινδύνους περιθωριοποίησης ή αποκλεισμού που διαισθάνονται ότι τους απειλούν. Θα διερευνηθεί ιδιαίτερα η γραμμή παραγωγικών αντιστάσεων απέναντι στην κυρίαρχη κουλτούρα και οι προσπάθειες εναλλακτικής έκφρασης και δημιουργίας. Η ανάλυση θα επικεντρωθεί, τέλος,  στην αποκωδικοποίηση των πρακτικών που αναπτύσσουν οι διαφορετικές ομάδες, αλλά και των αναγκών και επιθυμιών που προκύπτουν από την οργάνωση της καθημερινής τους ζωής, καθώς και ενγένει προσδοκιών τους.
Η έρευνα θα διεξαχθεί από μία πολυπληθή ερευνητική ομάδα που  αποτελείται από μέλη-εθελοντές του Δικτύου διαφόρων ειδικοτήτων και φοιτητές του Παντείου Πανεπιστημίου, με τον συντονισμό τριμελούς επιστημονικής ομάδας από ερευνητές/ιες του Εργαστηρίου Σπουδών Φύλου του Παντείου Πανεπιστημίου. Η έρευνα πεδίου υπολογίζεται να έχει διάρκεια τριών μηνών και θα πραγματοποιηθεί με  – Προσωπικές ΣυνεντεύξειςΣυμμετοχική παρατήρησηΟμάδες εστιασμένης συζήτησης (focus groups).

Προσωπικές Συνεντεύξεις
Το κύριο βάρος της έρευνας θα δοθεί στην διενέργεια προσωπικών συνεντεύξεων με κατοίκους της  περιοχής. Στόχος των συνεντεύξεων αυτών είναι να μελετηθεί η ποικιλομορφία των προσωπικών βιωμάτων, θέσεων και απόψεών τους. Έμφαση θα δοθεί στο πώς αυτοί βιώνουν την υποβάθμιση του αστικού χώρου και στο πώς αντιλαμβάνονται τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή, ιδιαίτερα των ανηλίκων. Για το λόγω αυτό, έχουν καταρτιστεί τρεις διαφοροποιημένοι οδηγοί συνέντευξης (γηγενείς , μετανάστες/στριες, εκπρόσωποι φορέων).

Συμμετοχική παρατήρηση
Μέλη της ερευνητικής ομάδας θα προχωρήσουν σε συμμετοχική παρατήρηση σε επιλεγμένους δημόσιους χώρους, ανοικτούς και κλειστούς. Η συμμετοχική παρατήρηση θα έχει ως στόχο την μελέτη των διαφορετικών χρήσεων των χώρων αυτών, την εξαγωγή συμπερασμάτων για την προσβασιμότητά τους σε παιδιά διαφορετικών κοινωνικών, εθνοτικών ομάδων και την καταγραφή των πρακτικών που λαμβάνουν χώρα ή απουσιάζουν από τους χώρους αυτούς.

Οι χώροι θα επιλεγούν μετά από τις πρώτες επισκέψεις της ερευνητικής ομάδας στην περιοχή με γνώμονα το ποιοι από τους υπάρχοντες θα μπορούσαν δυνητικά να  συνδεθούν με δράσεις του Εργαστηρίου Πολιτισμού του Δικτύου.

Ομάδες εστιασμένης συζήτησης (focus groups)
Οι ομάδες εστιασμένης συζήτησης επιλέχθηκαν για την συγκεκριμένη έρευνα γιατί αποτελούν μία συλλογική διαδικασία που επιτρέπει σε άτομα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σχέση με το αντικείμενο να προσφέρουν μεγάλης πυκνότητας πληροφοριακό υλικό. Δίνουν επίσης τη δυνατότητα σε ορισμένους που δεν θα συμμετείχαν ή δεν θα εκφράζονταν άνετα σε μια προσωπική συνέντευξη να συμμετέχουν στον διάλογο. Ακόμα δίνουν την δυνατότητα μέσω του διαλόγου να αποδυναμωθεί ο κεντρικός ρόλος του/της ερευνητή/τριας, που είναι κυρίαρχος στην προσωπική συνέντευξη, καθώς και να μελετηθεί η δυναμική των αλλεπιδράσεων των μελών της ομάδας που συμμετέχουν στη συζήτηση.

Οι ομάδες εστιασμένης συζήτησης θα είναι θεματικές και θα συντελέσουν, μέσω της  συμμετοχικής διαδικασίας στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη μορφή, τη λειτουργία και τις δραστηριότητες του Εργαστηρίου. Επίσης θα γίνει προσπάθεια να διατυπωθούν   προτάσεις που  θα οδηγούν στην εξειδίκευση και τον εμπλουτισμό των προγραμμάτων του, μέσω του ανοικτού διαλόγου με τα μέλη της ομάδας εστιασμένης συζήτησης.

Συγκεκριμένα, θα οργανωθούν  focus groups με την ακόλουθη θεματολογία:

– Εκπαίδευση (διαδικασίες μάθησης, ενισχυτική διδασκαλία, πολιτιστικά προγράμματα, ψυχαγωγικά προγράμματα, πρακτικές ελεύθερου χρόνου)
–  Πολιτισμικοί πόροι (πεδία πολιτιστικών δραστηριοτήτων, πρόσβαση και συμμετοχή, πολιτιστικές πρακτικές, χρήση ψηφιακών μέσων)
– Υπηρεσίες και φορείς δημόσιου και  δημοτικού χαρακτήρα, καθώς και μη κυβερνητικών οργανώσεων

Υποθέσεις εργασίας της έρευνας:

Παρόλη την ιδιαίτερη θέση που έχει στον δημόσιο λόγο η συζήτηση για την υποβάθμιση του κέντρου της Αθήνας οι επιτόπιες έρευνες  στον τοπικό πληθυσμό για τη μελέτη του φαινομένου είναι ελάχιστες. Η έρευνα θα προσπαθήσει να καλύψει εν μέρει αυτό το κενό, επικεντρώνοντας στην συλλογή πρωτογενούς υλικού το οποίο θα συγκεντρώνει τα στοιχεία που συνθέτουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι αντιλήψεις και οι πρακτικές των ανηλίκων.
Σημείο αφετηρίας της έρευνας είναι ο αστικός χώρος όχι ως απλό γεωγραφικό πλαίσιο εντός ή επί του οποίου εκτυλίσσονται κοινωνικές πρακτικές, αλλά ως μέρος της παραγωγής των κοινωνικών σχέσεων και διαδικασιών. Χωρίς να υποτιμάται η κινητικότητα και η υπερτοπική εμβέλεια των καθημερινών πρακτικών των κοινωνικών υποκειμένων, η έρευνα θα εστιάσει αρχικά σε μια ακτίνα πεντακοσίων μέτρων στην περιοχή όπου θα δημιουργηθεί το Εργαστήρι Πολιτισμού. Η ακτίνα έρευνας ωστόσο μπορεί να επεκταθεί ευρύτερα μέσα στο νοητό τετράγωνο που περίπου συμπίπτει με το 4ο διαμέρισμα του δήμου Αθηναίων, το οποίο εκτείνεται από το Σταθμό Λαρίσης δυτικά μέχρι το σταθμό Βικτώριας ανατολικά και από το σταθμό Μεταξουργείου νότια μέχρι το σταθμό Αττικής βόρεια.

1. Υποβάθμιση του αστικού χώρου

Η γενικευμένη «υποβάθμιση» του αστικού χώρου του ευρύτερου κέντρου της Αθήνας, που έχει συντελεστεί τις τελευταίες δεκαετίες και οξύνεται στην περίοδο της οικονομικής κρίσης, συνδέεται στον κυρίαρχο δημόσιο λόγο με αιτίες που έχουν αδιακρίτως  σχέση με την ασφάλεια και τους κινδύνους από την εισβολή και συγκέντρωση μεταναστών και προσφύγων, οργανωμένου εγκλήματος, διακίνησης ναρκωτικών, πορνείας, κλπ. Η ζωή των ανηλίκων σε αυτές τις συνθήκες παρουσιάζεται ιδιαιτέρως προβληματική και εν κινδύνω. Η εικόνα που αναδύεται είναι μια εικόνα από τα έξω επίθεσης και κατάληψης, με επιτιθέμενους και αιχμαλώτους, θύτες και θύματα, μια έκτακτη πολεμική ατμόσφαιρα. Για το λόγο αυτό  λαμβάνονται υπόψη πολύ λιγότερο οι σημαντικές εσωτερικές μεταβολές  και αναδιατάξεις που οδηγούν στην αποδιοργάνωση αλλά και στην αναδιοργάνωση του χώρου σε νέα βάση, ενώ  υποτιμώνται επίσης οι σταθερές λειτουργίες της εκπαίδευσης, του αθλητισμού, πολιτιστικές, κλπ. Σε αντιδιαστολή με την παραπάνω  λογική, η έρευνα θα προσπαθήσει να αναλύσει τις μεταβαλλόμενες κοινωνικο-πολιτισμικές  δυναμικές στον κοινωνικό ιστό της περιοχής και να δει βαθύτερα τις αιτίες και τα φαινόμενα που εμφανίζονται. Θα σταθμίσει τα ελλείμματα του δημόσιου ενδιαφέροντος και πολιτικής, τις κοινωνικο-πολιτισμικές συνιστώσες αλλά και  τις παραγωγικές διαστάσεις των νέων κοινωνικών δυναμικών. Αντί να επιμείνει σε διαπιστώσεις για τις αυξανόμενες ελλείψεις στις  επίσημες κρατικές δομές που αποσαρθρώνουν τον αστικό χώρο, θα προσπαθήσει να αναδείξει το πώς οι συνθήκες κρίσης επιτρέπουν  την παραγωγή άτυπων δικτύων και πρακτικών που συχνά αμφισβητούν τις επίσημες οριοθετήσεις του αστικού χώρου, διεκδικώντας ρόλο και θέση μέσα σε αυτόν.

2. Προς άτυπες κοινωνικές υπηρεσίες

Σε συνέχεια με την προηγούμενη υπόθεση, η έρευνα θα προσπαθήσει να επικεντρωθεί στις άτυπες κοινωνικές υπηρεσίες που δημιουργούνται στην περιοχή σε περίοδο κρίσης καθώς και στις κοινωνικές σχέσεις που τις παράγουν και τις στηρίζουν. Η υπόθεση, εδώ, είναι ότι οι άτυπες κοινωνικές υπηρεσίες τείνουν να καλύψουν πολλές από τις άμεσες και πιεστικές ανάγκες σε όλες τις πτυχές της καθημερινής ζωής. Δεδομένης της κρίσης του κοινωνικού κράτους και των αυξανόμενων κενών στις δομές υποστήριξης ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων του πληθυσμού (πέρα από τις λεγόμενες «ευάλωτες» κοινωνικές ομάδες) μέρος των υπηρεσιών που μέχρι πρότινος καλύπτονταν από τις τυπικές-επίσημες δομές του κράτους ή/και της τοπικής αυτοδιοίκησης παρέχονται πλέον από λίγο ως πολύ άτυπα δίκτυα αλληλεγγύης και υποστήριξης, όπως οι τράπεζες χρόνου, η δωρεάν ενισχυτική διδασκαλία, ο κάθε τύπου εθελοντισμός, οι συλλογικές κουζίνες, τα δίκτυα ανταλλακτικής οικονομίας, οι ανοιχτές πολιτιστικές εκδηλώσεις,  κοκ.

3. Άτυπα δίκτυα – διαεθνικοί χώροι

Η υπόθεση εργασίας, εδώ, είναι ότι οι κοινωνικές σχέσεις που παράγουν τις άτυπες κοινωνικές υπηρεσίες βασίζονται στην δημιουργία και επέκταση άτυπων κοινωνικών δικτύων που έχουν έναν αυξανόμενα διαεθνικό χαρακτήρα (και λόγω της παρουσίας και διέλευσης διαφορετικών μεταναστευτικών ομάδων στην/από την περιοχή). Ο πολλαπλασιασμός αυτών των δικτύων προκαλεί την μετατροπή της περιοχής σε έναν διαεθνικό χώρο που συνδέεται με διαφορετικά δίκτυα υλικών και, κυρίως, άυλων συμβολικών και πολιτισμικών κινητικοτήτων που πέρα από τις πιθανές συγκρούσεις, στις οποίες συνήθως επικεντρώνεται η προσοχή του κυρίαρχου λόγου, συμβάλλουν στη συνολική αύξηση του πολιτισμικού δυναμικού της περιοχής.

4. Πολιτισμικοί πόροι

Τελευταία υπόθεση εργασίας της έρευνας είναι ότι οι πολιτισμικοί πόροι αποτελούν μία κρίσιμη παράμετρο για την κοινωνική συνοχή και την βελτίωση των συνθηκών ζωής των ενηλίκων και ανηλίκων. Δεδομένου ότι  οι πολιτιστικοί πόροι επηρεάζουν και κατευθύνουν, σε μεγάλο βαθμό, τις κοινωνικές σχέσεις που παράγονται και κυκλοφορούν μέσω  δικτύων θα πρέπει να ιδωθούν σε σχέση και με αυτά. Η έρευνα θα εντοπίσει και θα αναλύσει το οργανωμένο δημόσιο πολιτιστικό κεφάλαιο της περιοχής (δημόσιοι χώροι, κοινωφελείς οργανισμοί, δημόσιες και δημοτικές υπηρεσίες, πολιτιστικές λειτουργίες, οργανισμοί, κλπ.) και τις διαφοροποιήσεις στην πρόσβαση και συμμετοχή σ’  αυτό. Θα εντοπίσει τις τοπικές, υπερτοπικές και δια-εθνικές ροές πληροφοριών, ανθρώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών, σχέσεων, υποστήριξης και αλληλοβοήθειας. Τις κάθε είδους ομαδοποιήσεις, τις ηγεμονικές και υπάλληλες υποομάδες, τις ιεραρχίες, τη σύσταση και τη διαχείριση του συμβολικού κεφαλαίου. Θα εξετάσει το βαθμό κοινωνικής συνοχής και τις αναπαραστάσεις που έχουν οι διαμένοντες στην περιοχή σε σχέση με τις τρέχουσες αλλαγές και την εξέλιξη της κρίσης. Θα αναλύσει τις πολιτιστικές πρακτικές όσον αφορά την υπολειμματική, την αναδυόμενη και, κυρίως,  την παραγωγική τους διάσταση. Θα αναζητήσει τις διαφορές  ταυτότητας, στάσεων, νοοτροπιών και συμπεριφορών. Θα αναζητήσει νέους εν δυνάμει  πολιτισμικούς πόρους, καθώς και τις εν υπνώσει, λανθάνουσες ή εν ισχύ  λειτουργίες τους. Θα περιγράψει τα τυπικά και τα άτυπα δίκτυα, τη δυναμική που αναπτύσσουν, τις αιτίες που τα ενισχύουν, τα υποβαθμίζουν ή τα καθιστούν αφανή. Θα αναζητήσει υβριδικά φαινόμενα που κάνουν την εμφάνισή τους στις  καθημερινές πολιτιστικές δραστηριότητες της περιοχής. Όλα τα παραπάνω θα αναλυθούν με το βλέμμα στραμμένο στην εκπαιδευτική και πολιτιστική ζωή των ανηλίκων, οι οποίοι βιώνουν πολλαπλά τα μηνύματα, τους περιορισμούς και τις δυνατότητες που τους παρέχει το περιβάλλον αυτό. Ιδιαίτερα θα αναλυθούν, σε σχέση με τους ανηλίκους, η διαμόρφωση ταυτοτήτων μέσα και έξω από την εκπαιδευτική διαδικασία, οι δυνατότητες ανάπτυξης  ενδιαφερόντων και δεξιοτήτων, οι αντιλήψεις και συμπεριφορές, οι πολιτιστικές πρακτικές τους. Επίσης θα αναλυθούν οι  στρατηγικές και σχέδια ζωής που χαράζει γι’ αυτούς το οικογενειακό περιβάλλον. Τέλος, θα δοθεί προσοχή, στο βαθμό  εξωστρέφειας, στην αγωγή του πολίτη και τις δημοκρατικές αξίες, καθώς και στην κριτική συνθετική ικανότητα που αποκτούν ως εργαλεία κατανόησης και κοινωνικοποίησης μέσα στην πραγματικότητα που τους περιβάλλει.

Τα αποτελέσματα της έρευνας  θα προσφέρουν στο «Εργαστήρι Πολιτισμού» τη δυνατότητα να οργανώσει δράσεις που θα ευνοούν τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη μέσα από τη συμμετοχή σε δημιουργικές πρωτοβουλίες, την κοινωνικοποίηση και την κοινωνική συνοχή με την υποστήριξη ευάλωτων ομάδων παιδιών • να προάγει τα Δικαιώματα των Παιδιών σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ, το σεβασμό στη Διαφορετικότητα, τον διαπολιτισμικό διάλογο•  να αξιοποιήσει  τους πολιτισμικούς πόρους της περιοχής και τα υπάρχοντα δίκτυα και να δημιουργήσει νέα.
Η έρευνα θα προσφέρει τις πληροφορίες, την όσμωση και το διάλογο ακόμη που απαιτείται,  προκειμένου να οργανωθεί καλύτερα και πιο αποτελεσματικά  η εξυπηρέτηση των πιο άμεσων αναγκών  των ανηλίκων της περιοχής. Με βάση τα αποτελέσματά της, θα διαμορφωθεί το πιλοτικό πρόγραμμα λειτουργίας του «Εργαστηρίου Πολιτισμού», το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει  ένα χώρο πολυλειτουργικό, ζεστό, φιλικό, πολύ-πολιτισμικό και ανοιχτό στα παιδιά αλλά και ένα εργαστήριο ιδεών, όπου θα δοκιμάζεται ο διάλογος και η αποτελεσματικότητα νέων πειραματικών συνθέσεων.

Μυρσίνη Ζορμπά, Νέλλη Καμπούρη, Δημήτρης Παρσάνογλου, Παύλος Χατζόπουλος        

                                          

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ


Αρχιτεκτονική Πρόταση των  Kollektivemind*

 Πρόταση Σχεδιασμού Στέγης Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Η πρόταση προέκυψε τόσο από τη μελέτη της ταυτότητας του Δικτύου και των κτιριολογικών απαιτήσεων του νέου χώρου όσο και από την ανάγνωση της ευρύτερης περιοχής γύρω από τον νέο χώρο της οδού Αλκαμένους. Στόχος μας ήταν να μεταφράσουμε τα συμπεράσματά μας σε ιδέες, δημιουργώντας έναν χώρο πολυλειτουργικό, ζεστό και φιλικό, πολύ-πολιτισμικό, με ουδέτερη ηλικιακή και πολιτισμική ταυτότητα, χειροποίητο, με κύριο μέσο υλοποίησης την έννοια του «upcycling», δηλαδή την αναβαθμιστική επανάχρηση υλικών.

 Η ιδέα

Με αναφορά και συνειρμούς από τη γύρω περιοχή (σταθμός τρένου, πολιτισμικό ψηφιδωτό) η πρόταση επιχειρεί να αναδείξει τα χαρακτηριστικά της γειτονιάς και να διαμορφώσει ένα τόπο διάπλασης, ανάπτυξης και συνεργασίας για το Δίκτυο, ενσωματώνοντας την κίνηση και τη ροή ανθρώπων, πληροφορίας και ιδεών.
Μία μονάδα-βαγόνι με κομβικό χαρακτήρα (πληροφόρηση, στάση, εκθετήριο) τοποθετείται στη διασταύρωση των επιπέδων κίνησης και λειτουργεί σαν όχημα για το χώρο και την ταυτότητα του Δικτύου. Το βαγόνι, είναι μια αναφορά στο «Τρένο του κόσμου» και νοηματοδοτεί το χώρο με την έννοια της διαδρομής, του ταξιδιού, της γνώσης, της ελευθερίας του πνεύματος και της διακίνησης ιδεών. Η σχεδίαση και ο εξοπλισμός στο εσωτερικό των χώρων σε όλα τα επίπεδα καθώς και ο χειρισμός της όψης βασίζονται σε χαρακτηριστικά σύμβολα (χαρταετοί, ράγες, τροχαλίες, χάρτης, δέντρο) με εννοιολογικό χαρακτήρα. Στόχος είναι κατά την κατασκευή των στοιχείων κάθε χώρου να χρησιμοποιηθεί η δημιουργική διαδικασία του upcycling (δημιουργική αναβαθμιστική επανάχρηση).

 Η πρόταση

Το κτιριολογικό πρόγραμμα περιλαμβάνει χώρους ευέλικτους ώστε να φιλοξενεί διάφορες πρωινές και απογευματινές δραστηριότητες. Η απαίτηση για ευελιξία οδήγησε στον επιμερισμό του χώρου σε τρεις ενότητες, μέσω της τοποθέτησης του βαγονιού στο κεντρικό σημείο της σύνθεσης. Ο διαχωρισμός αυτός δεν εμποδίζει την κίνηση και την διάχυση του φωτός σε όλο το μήκος του χώρου.

Πιο συγκεκριμένα, ο χώρος δραστηριοτήτων απευθύνεται στο κοινό και συνιστά το πιο «δημόσιο» τμήμα του χώρου. Εκεί δεσπόζει η επιβλητική βιβλιοθήκη με βιβλία από όλο τον κόσμο, που θα κατασκευαστεί από την επανάχρηση ξύλινων τελάρων πάνω σε μεταλλικό σκελετό. Μικρά τρίγωνα τραπέζια, εμπνευσμένα από τους χαρταετούς, συντίθενται σε διάφορους σχηματισμούς ανάλογα με τη λειτουργική απαίτηση του χώρου: σεμινάρια, εκμάθηση, ανάγνωση συμβολίζοντας παράλληλα την ελευθερία του πνεύματος. Η αποθήκευση τους γίνεται στην όψη της βιβλιοθήκης.

Το διπλό ύψος του ισογείου παρέχει τη δυνατότητα πειραματισμού με αναρτημένες κατασκευές. Για την εκμετάλλευση του ύψους τοποθετούνται τροχαλίες από τις οποίες αναρτώνται φωτιστικά και άλλα αντικείμενα ανάλογα με τις εκθέσεις και τις εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στο χώρο. Οι ιμάντες των τροχαλιών διατρέχουν μια λειτουργική εκδοχή του παγκόσμιου χάρτη, που λειτουργεί σαν πίνακας ανακοινώσεων και αναρτήσεων.

Στο κέντρο του ισογείου, «το βαγόνι της γνώσης», θα προσφέρει μια στάση πληροφόρησης και ενημέρωσης, χώρους αποθήκευσης των χειροτεχνικών υλικών, καθώς και μικρό εκθετήριο των προϊόντων που πωλούνται από το Δίκτυο. Προβλέπεται εσοχή στο κέλυφος του βαγονιού ώστε να πραγματοποιούνται προβολές με την αντίστοιχη διάταξη των καθισμάτων αλλά και τη δυνατότητα απομόνωσης του χώρου.

Στην πίσω ενότητα του ισογείου χώρου, θα υπάρχει μόνιμη θέση για 5-6 Η/Υ, ευέλικτοι πάγκοι εργασίας, μικρό kitchenette και υπερυψωμένος χώρος ανάπαυσης για τους εργαζόμενους του Δικτύου μπροστά από το φωτεινό άνοιγμα προς τον ακάλυπτο.

Στο πατάρι, τραπέζια κατασκευασμένα από παλέτες υλικών, θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε καθημερινή βάση από τους εργαζόμενους του «Δικτύου» (6 θέσεις Η/Υ), όσο και  για συμβουλευτικές υπηρεσίες, για τα σεμινάρια και τις μεταφράσεις πρώτης ανάγκης.

Στο υπόγειο, ο κύριος χώρος φιλοξενεί τον παιδότοπο, διηγήσεις και άλλες ψυχαγωγικές δραστηριότητες του Δικτύου. Στο χώρο τοποθετούνται ευμετάβλητα καθιστικά από παλέτες και στρώματα. Στο πίσω τμήμα τοποθετούνται χώροι αποθήκευσης και υγιεινής.

 

Ο χειρισμός της όψης

Τα υπάρχοντα στοιχεία που συνθέτουν την όψη διατηρούνται, συντηρούνται και ανανεώνονται με δημιουργικό τρόπο στο πνεύμα του upcycling. Μία ξύλινη κατασκευή καθιστικού κατά μήκος της όψης εσωτερικά με ειδική εσοχή για βιβλία γίνεται ο καμβάς πάνω στον οποίο γράφεται η ταυτότητα του Δικτύου με το βασικό υλικό γνώσης, τα βιβλία. Η υπάρχουσα ανασυρόμενη σιδεριά πλέκεται με χρωματιστά νήματα / σπάγγους δημιουργώντας μια χειροποίητη κατασκευή που υποδηλώνει την ετυμολογία της λέξης ΔΙΚΤΥΟ. Με τον ίδιο πολύχρωμο τρόπο ντύνεται και ο κορμός του δέντρου της όψης, που μετατρέπεται σε κομμάτι της σύνθεσης, αλλά και σύμβολο του Δικτύου και σηματοδοτεί την είσοδο στο χώρο.

*kollektivemind.blogspot.com

ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ


ΠΩΣ ΝΑ ΕΡΘΕΤΕ

Στο Εργαστήρι Πολιτισμού, που βρίσκεται στην οδό Αλκαμένους 11β ,στην περιοχή Σταθμού Λαρίσςμπορείτε να φτάσετε πολύ εύκολα με το μετρό, στάση Σταθμού Λαρίσης.
Για πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο τηλ 210.8846.590 , καθημερινά 9.30-7.30


ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ιανουάριος- Ιούλιος 2014

ΙΟΥΝΙΟΣ- ΙΟΥΛΙΟΣ

«Μαθήματα Αγγλικών & Ισπανικών με την MartaMorinio» Η Ισπανίδα φίλη του Δικτύου Marta Morinio, που κάνει την πρακτική της άσκηση με υποτροφία Erasmus, έκανε στα παιδιά μαθήματα Αγγλικών και Ισπανικών μέσα από παιχνίδια, παρουσιάσεις video, δημιουργικές δραστηριότητες, παραμύθια και ιστορίες. 

«Δημιουργικά Μεσημέρια με την Εύη Χρόνη και τη Μαρία Παναγάκη»
Η Εύη και η Μαρία, τελειόφοιτες του Τμήματος Προσχολικής Αγωγής του ΕΚΠΑ, κράτησαν τα μεσημέρια «ξύπνια» τα παιδιά του Εργαστηρίου Πολιτισμού, με πολλές δημιουργικές δραστηριότητες, θεατρικό παιχνίδι, χειροτεχνία, ζωγραφική, μουσική και χορό.

«Ομάδα Ζωγραφικής StrArt του προγράμματος της Ν. Γενιάς»
Μικροί Street Artists συναντιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιρινού προγράμματος και δουλεύουν μαζί με φοιτητές της ΑΣΚΤ σε ένα εβδομαδιαίο απογευματινό ατελιέ στο Εργαστήρι Πολιτισμού, πάνω σε ένα σχέδιο που θα εξελιχθεί στη διάρκεια των επόμενων μηνών. Η ολοκλήρωση θα είναι μια Έκθεση των έργων σε πολλά σημεία της περιοχής του Στ. Λαρίσης.

«Μαθήματα Κολύμβησης & Zumbatomic στο HolmesPlace με την Έλλη Φλέγγα» Τα παιδιά του Δικτύου ευχαριστήθηκαν με την ψυχή τους ένα υπέροχο πρωινό με βουτιές στην πισίνα και zumba στο γυμναστήριο HolmesPlace με την Έλλη Φλέγγα.

Θεατρικό παιχνίδι στη δημιουργική γραφή με τη Γιώτα Αλεξάνδρου «Θέλω να γίνω μάγος» Η Γιώτα Αλεξάνδρου επισκέφθηκε το Εργαστήρι Πολιτισμού και ζωντάνεψε θεατρικά, με την βοήθεια των παιδιών του Δικτύου, τις ιστορίες της «Ο Αλέκος στη Χώρα των Παθημάτων» και «Θέλω να γίνω μάγος».

«Επίσκεψη στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού» Τα παιδιά του Δικτύου επισκέφθηκαν το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. Περιηγήθηκαν την Έκθεση του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος με θέμα την εξέλιξη των τοπικών φορεσιών του ελλαδικού χώρου και τη συμβολή τους στην εξέλιξη της Ευρωπαϊκής ενδυμασίας. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε με δωρεά της φίλης μας Καλλιόπη Καρούση, εις μνήμη της μητέρας της.

«Καλοκαιρινές βουτιές στο Σχοινιά» Από το καλοκαιρινό μας πρόγραμμα δεν μπορούσαν να λείπουν οι βουτιές στη θάλασσα! Εκδρομή στη παραλία του Σχοινιά, παιχνίδια στην άμμο και τη θάλασσα για παιδιά και γονείς του Δικτύου! Η εκδρομή πραγματοποιήθηκε με δωρεά της ΠΥΡΝΑ, μη κερδοσκοπικής πολιτιστικής αστικής εταιρείας.

«Επίσκεψη στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο» Τα παιδιά του Δικτύου περάσαν ένα υπέροχο καλοκαιρινό πρωινό κοντά στα ζώα του Αττικού Πάρκου. Μέχρι και δελφίνι εκπαιδεύσαν….!!!! Οι φίλοι μας από τον Δεσμό, μας εξασφάλισαν δωρεάν είσοδο στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο. 

«Βήματα γύρω από ένα βιβλίο» Εργαστήρι χορού με την Κατερίνα Κασιούμη, διευθύντρια της Σχολής Χορού Καλαμάτας Η βασική ιδέα στηρίχθηκε στην αφύπνιση του σώματος και της φαντασίας με αφορμή το βιβλίο «Αυτό δεν είναι το καπέλο μου» του KlassenJon, εκδόσεις «Κόκκινο». Τα παιδιά γνώρισαν το σώμα τους και τις δυνατότητές του, μέσα από κινησιολογικά μοτίβα, που αποτελούν βασικό κομμάτι του μαθήματος τεχνικής χορού.

«Φεστιβάλ Αθηνών-Παράσταση χορού «AQuiteVoice» της Ερμίρα Γκόρο και του Νίκου Κυπουργού» Τα παιδιά του Δικτύου συμμετείχαν στην χορευτική παράσταση «AQuiteVoice» της χορεύτριας, χορογράφου και σκηνοθέτιδας Ερμίρα Γκόρο και του συνθέτη Νίκου Κυπουργού.

«Ο Μπλεψαράκης» αφήγηση παραμυθιού με την Μαρία Ανδρικοπούλου Η Μαρία Ανδρικοπούλου επισκέφθηκε το Εργαστήρι Πολιτισμού, αφηγήθηκε στα παιδιά την ιστορία του Μπλεψαράκη, και μέσα από ένα εργαστήριο δημιουργικής απασχόλησης τους γνώρισε τον κόσμο του βυθού.  

«Ας ακολουθήσουμε τα παιδιά μας στο Ίντερνετ με την Μυρσίνη Ζορμπά»
Τι κάνει τα παιδιά να ενθουσιάζονται με τις νέες τεχνολογίες; Γιατί ζητούν Internettablets; Μια συνάντηση γονιών με τα βασικά βήματα στο Internet και τα tablets με τη βοήθεια της Μυρσίνης Ζορμπά.


«Ομάδα Ανάγνωσης με τη Φωτεινή Αβδελλή και την Αγγελική Σανδήλου»
Φέτος για δεύτερη χρονιά συγκροτήσαμε Ομάδα Ανάγνωσης στο Εργαστήρι Πολιτισμού. Η φετινή Ομάδα Ανάγνωσης είχε τίτλο: « Διαβάζουμε εφημερίδες και περιοδικά» και κεντρικό στόχο την επαφή των παιδιών με την έντυπη και ηλεκτρονική ενημέρωση. Τα παιδιά ανακάλυψαν τη σημασία του Τύπου και γνώρισαν τις έννοιες των πρωτοσέλιδων, των ειδήσεων, του ρεπορτάζ και των άρθρων.

«Φτιάξαμε μάσκες με την Ηώ Αμανάκη, την Έλενα Θυμή και την Ειρήνη Σανδήλου» Γονείς και παιδιά πέρασαν δύο καταπληκτικά απογεύματα παρέα με τις φίλες του Δικτύου Ηώ, Έλενα και Ειρήνη, δημιουργώντας μάσκες από γυψόγαζα και βάζοντας όλη τους τη φαντασία για να τις ζωγραφίσουν. Προέκυψαν μάσκες γεμάτες ζωή και συναίσθημα.

«Γνωρίσαμε το σώμα μας με τη Στέλλα Τσίτουρα,
παιδίατρο- γιατρό κοινωνικής ιατρικής και μέλος του ΔΣ του Δικτύου»
Τα παιδιά του Δικτύου έμαθαν πώς μπορούμε να φροντίζουμε την υγεία μας και να αγαπάμε το σώμα μας.

«Γονείς και Παιδιά διαβάζουν μαζί, με την Καλλιόπη Κύρδη,
υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων της Α΄ Διεύθυνσης Π.Ε. Αθηνών»
Οι γονείς του Δικτύου πέρασαν ένα απόγευμα κουβεντιάζοντας πώς μπορούν να μάθουν να διαβάζουν μαζί με τα παιδιά τους. Ενδιαφέροντα βίντεο και βιβλία, πολλές παρατηρήσεις και απόψεις.

«Imaginary rooms με τον Μανώλη Ηλιόπουλο και την Νάντια Στασινού»
Ο Μανώλης Ηλιόπουλος,a.k.a. RTMone, αρχιτέκτoνας και street artist και η Νάντια Στασινού, γραφίστας και character designer, που αποτελούν μαζί ταImaginaryRooms, επισκέφθηκαν το Εργαστήρι Πολιτισμού και συνεργάστηκαν με την ομάδα StrArt

«Τιμητική εθελόντρια Έλλη Φλέγγα» Η Έλλη Φλέγγα,γενική διευθύντρια του γυμναστηρίου HolmesPlace, επισκέφθηκε το Εργαστήρι μας. Άκουσε τις εντυπώσεις των παιδιών από τη Zumba και συμφώνησε να στείλει ξανά τη γυμνάστρια για … Zumbasummer!!!

«Ημέρα κατά της παιδικής εργασίας» Τα Παιδιά του Δικτύου παρακολούθησαν αποσπάσματα από την ταινία «Όλιβερ Τουιστ». Ταξίδεψαν στην Ασία και στη Μ. Ανατολή. Παρακολούθησαν πώς μερικά παιδιά υποχρεώνονται να δουλεύουν στη Λατινική Αμερική, στην Ευρώπη, στο Ταχίρ, στο Πάπο, στο Αζάμ. Μετά το ντοκιμαντέρ συζήτησαν γιατί τα παιδιά δεν πρέπει να δουλεύουν, πώς μερικά παιδιά υποχρεώνονται να δουλεύουν και τι μπορούμε να κάνουμε εμείς γι’ αυτό.

Πλανόδια Βιβλιοθήκη- «Φύσηξε…και οι σελίδες των βιβλίων μας ανακατεύτηκαν» Η Πλανόδια Βιβλιοθήκη του Δικτύου συμμετείχε στην 37η έκθεση βιβλίου του ΣΕΒΑ στο Ωδείο Αθηνών (Ρηγίλλης & Βασ.Γεωργίου).

 ΜΑΙΟΣ

«Γιορτή Δημιουργικών Ομάδων» Τα Παιδιά του Δικτύου παρουσίασαν τη δουλειά των Δημιουργικών Ομάδων σε μία μεγάλη γιορτή στην αυλή της Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Μαζί τους βρέθηκαν συντονιστές, γονείς και φίλοι του Δικτύου.

«Σουσάμι Άνοιξε” στο Μαγικό Κόσμο της Ταμπλέτας» Συμμετοχικό σεμινάριο για εκπαιδευτικά και ψυχαγωγικά προγράμματα με χρήση ταμπλέτας. Τρεις τρίωρες συναντήσεις (workshops) για εκπαιδευτικά και ψυχαγωγικά προγράμματα με χρήση ταμπλέτας.
«Γίνε πρωταθλητής των Δικαιωμάτων του Παιδιού» Υποψήφιοι ευρωβουλευτές όλων των κομμάτων στήριξαν την καμπάνια του ευρωπαϊκού οργανισμού Eurochild, που προώθησε στην Ελλάδα το Δίκτυο σε συνεργασία με τις Ρίζες. Η υιοθέτηση του Μανιφέστου από τους υποψήφιους Ευρωβουλευτές, είχε ως στόχο τα Δικαιώματα του Παιδιού να γίνουν πρώτη προτεραιότητα στην επόμενη θητεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

«Ο ιππότης της αγάπης» Η συγγραφέας και θεατρολόγος Μάγια Δεληβοριά επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και μέσα από το θεατρικό παιχνίδι μίλησε στα παιδιά για τη δύναμη της αγάπης. Οι εκδόσεις Κέδρος στηρίζουν το Εργαστήρι Πολιτισμού

«Μια βόλτα στα βυζαντινά χρόνια»Η συγγραφέας Εύη Τσιτιρίδου επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και με αφορμή την αφήγηση του βιβλίου της και τη βυζαντινή εποχή πρόσφερε έμπνευση στα παιδιά για παιχνίδια και χειροτεχνίες. Οι εκδόσεις Κέδρος στηρίζουν το Εργαστήρι Πολιτισμού

«Φτιάξε τη δική σου μάσκα» Τα Παιδιά του Δικτύου έλαβαν μέρος σε ένα διαδραστικό, εκπαιδευτικό πρόγραμμα και μέσα από αυτό ανακάλυψαν τα διαφορετικά είδη μάσκας. Επίσης προβληματίστηκαν για τα όσα οι μάσκες κρύβουν πίσω του.

«Συνάντηση των παιδιών του Δικτύου με τους υποψήφιους Δημοτικούς Συμβούλους στο Εργαστήρι Πολιτισμού» Οι υποψήφιοι δημοτικοί Σύμβουλοι του Δήμου Αθηναίων, που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μας να συναντήσουν τα Παιδιά του Δικτύου: Μαρία Ηλιοπούλου (παράταξη Γιώργου Καμίνη “Δικαίωμα στην Πόλη”), Πόλα Καπόλα, Λήδα Καζαντζάκη και Έφη Γιαννοπούλου  (παράταξη Γαβριήλ Σακελλαρίδη “Ανοικτή Πόλη”), Κων/ νος Καρουκανίδης (παράταξη Νικήτα Κακλαμάνη “Αθήνα, Πόλη της Ζωής μας”). Την Τετάρτη, 14 Μαΐου το απόγευμα, τα Παιδιά του Δικτύου τους υποδέχτηκαν στο Εργαστήρι Πολιτισμού. Έθεσαν τους προβληματισμούς τους, έκαναν προτάσεις και μίλησαν για τα όνειρά τους, ώστε να γίνει η γειτονιά του Στ. Λαρίσης πιο φιλική και με σεβασμό στα δικαιώματα των παιδιών.

«Συναυλία- Στην κρίση απαντάμε με αλληλεγγύη- encardia»H «Tεχνόπολις» του Δήμου Αθηναίων, οι θεραπευτικές κοινότητες του ΚΕΘΕΑ (Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων), το Δίκτυο για τα  Δικαιώματα του Παιδιού, οι encardia με τους φίλους καλεσμένους καλλιτέχνες, με την υποστήριξη του Ρ/Σ 105.5 «στο κόκκινο», διοργάνωσαν μια μεγάλη συναυλία στηρίζοντας το έργο των Γιατρών του Κόσμου. Ήταν μια βραδιά που αγκαλιάστηκε από χιλιάδες κόσμο.

«Η Ορτανσία φυλάει τα μυστικά» Η συγγραφέας Χριστίνα Φραγκεσκάκη επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και με οδηγό το βιβλίο της «Η Ορτανσία φυλάει τα μυστικά» ταξίδεψε τα παιδιά σε όλο τον κόσμο!! Οι εκδόσεις «Κέδρος» στηρίζουν το Εργαστήρι Πολιτισμού

«Ζωγραφίζουμε για την μανούλα» Η Μαίρη Θεοδωροπούλου και η εθελοντική ομάδα του Κέντρου Ερευνών Ρίζες ΑμΚΕ επισκέφθηκαν το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και τα Παιδιά του Δικτύου και όλοι μαζί φτιάξαμε χειροτεχνίες για τις αγαπημένες μας μανούλες!!

«Βόλτα στη θάλασσα» Η συγγραφέας Παναγιώτα Πλησή επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και με οδηγό τη φαντασία, μας παρέσυρε σε μια βόλτα στη θάλασσα! Οι εκδόσεις «Κέδρος» στηρίζουν το Εργαστήρι Πολιτισμού

«Νύχτα Μουσείων στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας»Το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας και το θεραπευτικό πρόγραμμα ΚΕΘΕΑ Στροφή, σε συνεργασία με εικαστικούςκαι μουσικούς καλλιτέχνες και το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, διοργάνωσαν εκδηλώσεις στο πλαίσιο της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων 2014 «Οι συλλογές των μουσείων μας ενώνουν».

«Παπαρούνα Κόκκινη» Η συγγραφέας Ζωή Βαλάση επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και μας αφηγήθηκε ιστορίες για Κόκκινες Παπαρούνες και Μαγικά Μολύβια.Οι εκδόσεις «Κέδρος» στηρίζουν το Εργαστήρι Πολιτισμού

«Αταξίες στην τάξη» Ο συγγραφέας Γιώργος Παναγιωτάκης επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και μας αφηγήθηκε τις πιο ξεκαρδιστικές σχολικές αταξίες. Οι εκδόσεις «Κέδρος» στηρίζουν το Εργαστήρι Πολιτισμού

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

«Γιορτή Πρωτομαγιάς» Την Τετάρτη 30 Απριλίου το «Δίκτυο» γιόρτασε την παραμονή της Πρωτομαγιάς στο Βιβλιοπωλείο Πατάκη, Ακαδημίας 65.  Ήταν εκεί με πολύχρωμα γλαστράκια και το παιδάκι με το σήμα του Δικτύου για να γιορτάσει και να ενισχύσει με τους φίλους και τους εθελοντές του τις δράσεις και το Εργαστήρι.

«Ένας γάτος μια φορά» Η Τατιάνα Ζωγράφου επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και χάρισε στα παιδιά ένα μουσικό παραμυθένιο απόγευμα με τα τραγούδια της από το βιβλίο του Κώστα Μάγου και της Γεωργίας Γκανάτσιου,
«Ένας γάτος μια φορά», σε  εικονογράφηση Βασίλη Παπατσαρούχα. Ένα παραμύθι
για το δικαίωμα να είμαστε διαφορετικοί και για τον πλούτο που μας χαρίζουν
οι διαφορές μας.

«Τι και πώς στην Προϊστορία» Η Μαρίζα Ντεκάστρο, επισκέφθηκε το Εργαστήρι και αφηγήθηκε ιστορίες από την Προϊστορία. Μέσα από ένα βιωματικό εργαστήρι έμαθε στα παιδιά τα εργαλεία, τη γραφή και τα ρούχα των Προϊστορικών ανθρώπων κι ακόμη πότε ξεκινάει και πότε τελειώνει η Προϊστορία.

«Πασχαλινές λαμπάδες και σοκολατένια αυγά»
Τη Μεγάλη Δευτέρα το «Δίκτυο» βρέθηκε στο Βιβλιοπωλείο Ιανός, Σταδίου 24.  Με πασχαλινές λαμπάδες, με το παιδάκι του Δικτύου και σοκολατένια γιορταστικά αυγά συναντήσαμε φίλες και φίλους.  

«Πασχαλινή γιορτή»Τα Παιδιά του Δικτύου γιόρτασαν το Πάσχα με τη δραματοποιημένη αφήγηση του βιβλίου του Χρήστου Μπουλότη “Το τελευταίο αυγό του κόσμου”.

«Τριγωνοψαρούλη μην εμπιστευέσαι…ΠΟΤΕ αχινό»Ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος και η θεατρική ομάδα «Λωτοφάγοι» διασκέδασαν τα παιδιά με τις περιπέτειες του Τριγωνοψαρούλη. Ήταν μια συνεργασία των εκδόσεων Πατάκη με το Δίκτυο με αφορμή την Πανελλήνια Καμπάνια «Απρίλιος 2014- Μέρες Βιβλίου»  

«Το γαϊτανάκι της Ζωρζ Σαρή» Η ομάδα τέχνης «Πάροδος» μέσα από το θέατρο, τη μουσική και το παιχνίδι ζωντάνεψε τις ιστορίες του βιβλίου.

Οι Εκδόσεις Πατάκη στηρίζουν το «Εργαστήρι Πολιτισμού»

«Η δική μου αόρατη πόλη»Τα παιδιά του Δικτύου συμμετείχαν στο εικαστικό εργαστήριο για παιδιά στο Κέντρο Τεχνών – Πάρκο Ελευθερίας, στο πλαίσιο του Προγράμματος Δημιουργικής Δράσης που οργάνωσε η Νορβηγική Πρεσβεία της Αθήνας σε συνεργασία με τον ΟΠΑΝΔΑ.

«Μια ωραία πεταλούδα»Η Βάσω Ψαράκη υποδέχτηκε την άνοιξη με τα παιδιά του Δικτύου φτιάχνοντας πολύχρωμες πεταλούδες.

«Το Λουλούδι» Η Μαρία Λαγωνίκαοργάνωσε ένα βιωματικό Εργαστήρι βασισμένο στο βιβλίο Το λουλούδι”  του Τζον Λάιτ.

Συνεργασία της ΠΥΡΝΑ με το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού για την Πανελλήνια Καμπάνια «Απρίλιος 2014- μέρες Βιβλίου»  

Πασχαλινό Bazaar στα Κεντρικά γραφεία της εταιρείας «Ελληνικά Πετρέλαια»
Το Δίκτυο φιλοξενήθηκε από την εταιρία Ελληνικά Πετρέλαια και οργάνωσε για τους εργαζόμενους πασχαλινό bazaar.

«Ένα σποράκι γεννιέται» Η Λίλα Πατρόκλου, συγγραφέας παιδικών βιβλίων, και η Νατάσσα Ψαριανού, παιδαγωγός με ειδίκευση στο παιχνίδι, διοργάνωσαν βιωματικό εργαστήρι με αφορμή το βιβλίο “Το σποράκι ταξιδεύει” του EricCarle, στο Αναγνωστήριο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αθηνών. Συνεργασία της ΠΥΡΝΑ με το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού για την Πανελλήνια Καμπάνια «Απρίλιος 2014- μέρες Βιβλίου»  

«Ένας ήρωας τη μέρα» Ένα πρόγραμματης Δανειστικής Βιβλιοθήκης του Εργαστηρίου Πολιτισμού που έφερε έναν ήρωα παραμυθιού κάθε μέρα κοντά στα παιδιά: Η Ηλιοστάλαχτη της Ζωής Βαλάση, Ο βασιλιάς λύκος της Ιωάννας Μπαμπέτα, Ο Ντετέκτιβ Βεντουζίνι της Ελένης Σβορώνου, Ο Ασιρού της Εύης Γεροκώστα, Η μάγισσα Σουμουτού της Βάσως Ψαράκη, Ο Τριγωνοψαρούλης του Βαγγέλη Ηλιόπουλου, Ο γίγαντας της Πόπης Κύρδη, Η κουκουβάγια της Μαρίζας Ντεκάστρο, Ο Μαξ της Σοφίας Ζαραμπούκα, Η Πουπέτα Πουπετέλλη της Φωτεινής Φραγκούλη, Η Κίκο του Μανώλη Μαυρολέων, Η αγορά της Μαρίας Αγγελίδου, Ο βάτραχος της Λότης Πέτροβιτς- Ανδρουτσοπούλου, Ο Βασιλιάς Αταξίδευτος Νάνσυς Τρικκαλίτη, Η Μαίρη Πινέζα των Σούλας Μητακίδου & Ευαγγελίας Τρέσσου.

«Εαρινή σύναξη Συγγραφέων Παιδικού Βιβλίου»
Οι συγγραφείς Βάσω Ψαράκη, Ζωή Βαλάση, Μαρίζα Ντεκάστρο,
Ράνια Μπουπουρή, Χριστίνα Κόλλια, Φωτεινή Φραγκούλη,
  Εύη Γεροκώστα
στήριξαν το «Εργαστήρι Πολιτισμού»και γιόρτασαν μαζί με τα παιδιά του Δικτύου την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου. Τα παιδιά ετοίμασαν για τους συγγραφείς μιαν ανοιξιάτικη υποδοχή και μικρές εκπλήξεις. Έσβησαν όλοι μαζί την τούρτα του παιδικού βιβλίου που δεν έχει ηλικία και χάρισαν στους αγαπημένους μας συγγραφείς γλυκά βιβλία που δεν διαβάζονται. «Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»

«Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου»Για την πραγματοποίηση της καμπάνιας ”Απρίλιος 2014- μέρες βιβλίου” συνέπραξαν φορείς της εκπαίδευσης, δημόσιοι οργανισμοί, εκπαιδευτικοί, βιβλιοθήκες, μουσεία, εκδοτικοί οίκοι, σχολεία, πολιτιστικοί φορείς, ενώσεις συγγραφέων, συγγραφείς, μικροί και μεγάλοι φίλοι που αγαπούν τα βιβλία. ΟΠΑΝΔΑ-Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη, Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης, Ελληνικό Παιδικό Μουσείο, Ελληνικό Τμήμα IBBY- Κύκλος Παιδικού Βιβλίου, Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, Οξυγόνο από το Μεταίχμιο, Πύρνα, Εκδόσεις Πατάκη, Εκδόσεις Μεταίχμιο, Εκδόσεις Κέδρος, Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο,Εκδόσεις Οσελότος, Εκδόσεις Vakxikon, Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγίας Παρασκευής, Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηλιούπολης, Δημοτική Βιβλιοθήκη Νίκαιας-Αγ. Ιωάννη Ρέντη, Καλειδοσκόπιο-Αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, Πολιτιστική Εταιρεία ΦΡΕΟΝ, PLAYGROUP, Κέντρο Στήριξης Παιδιού & Οικογένειας Αθηνών, Κέντρο Ερευνών «Ρίζες», Ένα παιδί, ένας κόσμος, QualityNetFoundation, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς- Βιβλιοθήκη, Δημοτική Βιβλιοθήκη Χαλανδρίου- Αετοπούλειο Πολιτιστικό Κέντρο, Δήμος Καλλιθέας- Δημοτική Βιβλιοθήκη, Παπαχαραλάμπειος Δημόσια Βιβλιοθήκη Ναυπάκτου, Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, Α΄ Δ/νση ΠΕ Αθηνών, Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Γραφείο Πολιτιστικών Θεμάτων, Δ/νση ΠΕ Αν. Αττικής-Τμήμα Πολιτιστικών Θεμάτων, Δ/νση ΠΕ Δ. Αττικής-Γραφείο Σχολικών Δραστηριοτήτων-Τομέας Πολιτιστικών Θεμάτων, Δ/νση ΠΕ Β΄ Αθήνας-Αγωγή Υγείας, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Πολιτιστικά θέματα, Δ/νση ΠΕ Βοιωτίας, Δημοτικό σχολείο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Αλσούπολης, 31ο Ν/Π Αθηνών, 35ο Δ/Σ Αθηνών, 4ο Ν/Π Βόλου, 2o Νηπιαγωγείο Ορχομενού, 12o Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Κρήτης, Νηπιαγωγείο «Το Μικρό Εργαστήρι» Ηράκλειο Κρήτης

ΜΑΡΤΙΟΣ

Το Δίκτυο στο πρόγραμμα «VodafoneWorld of Difference»H  Φωτεινή Αβδελλή  ήταν ανάμεσα στους 10 φετινούς  νικητές του προγράμματος  VodafoneWorldofDifference. Η Φωτεινή μας επιλέχθηκε ανάμεσα σε 242 προτάσεις και ξεκίνησε την εργασία της ως βιβλιοθηκονόμος στη Δανειστική Βιβλιοθήκη του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» από τα μέσα Ιανουαρίου.  Χάρη στην προσπάθειά της εξασφαλίσαμε περισσότερα παιδικά βιβλία στη βιβλιοθήκη μας, περισσότερα παιδιά-αναγνώστες και προγράμματα  συναντήσεων με συγγραφείς και εικονογράφους παιδικού βιβλίου, περισσότερες σχολικές τάξεις που παρακολούθησαν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Μικροί αναγνώστες στο κόσμο του βιβλίου». Επίσης οργάνωσε τον Απρίλιο τη μεγάλη ετήσια καμπάνια με 50 συμπράττοντες πολιτιστικούς φορείς, βιβλιοθήκες και μουσεία με τίτλο «Απρίλιος-μέρες βιβλίου».
Περισσότερα για το πρόγραμμα VodafoneWorldofDifference και τους φετινούς νικητές εδώ.

http://www.vodafone.gr/portal/client/cms/viewCmsPage.action?pageId=11740

«Αφγανική Πρωτοχρονιά» Mε αφορμή την Αφγανική Πρωτοχρονιά, που συμπίπτει με την έναρξη της Άνοιξης, η Κοινότητα Αφγανών διοργάνωσε γιορτινή παράσταση στο Θέατρο Εμπρός. Ακολούθησε Συλλογική Αφγανική Κουζίνα και δώρα για όλα τα παιδιά από το «Δίκτυο» και την Kellogg’s. Tην ίδια ημέρα εκπέμψαμε από το ραδιοφωνικό σταθμό στο Κόκκινο 105,5, μια εκπομπή με μαρτυρίες και αφγανική μουσική.

«Γιορτή της Αλφαβήτας»- Ιλίρα Ντρίο Μπακάλι H δημιουργική ομάδα «Μαθαίνουμε παίζοντας, την αλβανική γλώσσα» του Εργαστηρίου Πολιτισμού σε συνεργασία με τον ΟΠΑΝΔΑ οργάνωσε τη  “Γιορτή της Αλφαβήτας”.

«Το Τσίρκο που κοιμήθηκε» Τα παιδιά του Δικτύου επισκέφθηκαν την ομάδα «Κινητήρας Χοροθέατρο» και παρακολούθησαν την διαδραστική χοροθεατρική παράσταση «Το Τσίρκο που κοιμήθηκε».

«Η Κίκο ταξιδεύει και γνωρίζει τον κόσμο» Ο συγγραφέας Μανώλης Μαυρολέων επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και αφηγήθηκε στα παιδιά την ιστορία της Κίκο, της μικρής κοτούλας, που ήθελε να γνωρίσει τον κόσμο.

«KIDSZUMBA» Το «Holmes Place Athens» πρόσφερε στο Εργαστήρι Πολιτισμού   μαθήματα «Zumba» για παιδιά από 6 έως 12 χρονών με τις οδηγίες της γυμνάστριας Σταυρούλας Καμινιώτη.

«Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ… αχινό» Ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος, συγγραφέας και εκπαιδευτικός, επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού», σύστησε από κοντά στα παιδιά τον Τριγωνοψαρούλη και αφηγήθηκε την τελευταία του περιπέτεια στο βυθό. Οι Εκδόσεις Πατάκη στηρίζουν το «Εργαστήρι Πολιτισμού» 

«Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής» Τα παιδιά επισκέφθηκαν το«Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής» και έμαθαν πώς μπορούμε να μετατρέψουμε τον άμορφο πηλό σε μία κανάτα, τι εργαλεία χρησιμοποιούμε για να διακοσμήσουμε μία πήλινη γλάστρα και από το μείγμα ποιών υλικών φτιάχνεται ο πηλός.

«Ημέρα κατά της σχολικής βίας»ΟΡάμι Αλέξανδρος Ρασλάν, προπονητής KungFuεπισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού». Μας μίλησε για την σχολική βία και οργάνωσε ένα βιωματικό εργαστήριο με πολλά παιχνίδια, προβολή ταινίας και συζήτηση για τις Πολεμικές Τέχνες.

«Η ισχυρή μύτη του Νέστορα Ασημομύτη»Η ομάδα τέχνης «Πάροδος» αφηγήθηκε ιστορίες του πιο διάσημου τυφλοπόντικα της πόλης, Νέστορα Ασημομύτη, από το βιβλίο της Ελένης Μπακογεωργίου. Οι Εκδόσεις Πατάκη στηρίζουν το «Εργαστήρι Πολιτισμού»

«Αποκριάτικη γιορτή» Υποδεχθήκαμε και γιορτάσαμε τις Απόκριεςμε πολλή μουσική, χορό, κλόουν, μπαλόνια, ταχυδακτυλουργό και πολλούς μασκαράδες.  

 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

«Είμαστε Διαφορετικοί και Ίδιοι!» Η Μαρία Λαγωνίκα επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και αφηγήθηκε στα παιδιά μικρές ιστορίες με πρωταγωνιστές τον Γιούρη από τη Ρωσία, τον Γαν από τη Γαλλία και τον Χου από την Κίνα, που έδωσαν την ευκαιρία στα παιδιά να κατανοήσουν τη δική τους ταυτότητα/μοναδικότητα και ταυτόχρονα να αντιληφθούν και να αποδεχθούν τη διαφορετικότητα του άλλου. Μέσα από τη δραματοποίηση και τα παιχνίδια ρόλων τα παιδιά ανακάλυψαν ομοιότητες και διαφορές και ενθαρρύνθηκαν να δημιουργήσουν από κοινού αρχές δράσης και συμβίωσης. Οι Εκδόσεις Πατάκη στηρίζουν το «Εργαστήρι Πολιτισμού»

«Κατ-γατ-Καραγάτ» – «Το μισό πιθάρι» – «Οι άγγελοι των κοχυλιών» Η συγγραφέας Φωτεινή Φραγκούλη επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και αφηγήθηκε ιστορίες και παραμύθια. Οι Εκδόσεις Πατάκη στηρίζουν το «Εργαστήρι Πολιτισμού»

«Στο κάστρο της Σουμουτσού» Η φίλη μας Βάσω Ψαράκη επισκέφθηκε το «Εργαστήρι Πολιτισμού» και μας αφηγήθηκε ιστορίες με δράκους, ιπτάμενα ξύλινα σκουπόξυλα και μαγικά φίλτρα από το κάστρο της αγαπημένης μας μάγισσας Σουμουτσού!! Οι Εκδόσεις Πατάκη στηρίζουν το «Εργαστήρι Πολιτισμού»

Οι Εκδόσεις Πατάκη στηρίζουν το «Εργαστήρι Πολιτισμού» Οι Εκδόσεις Πατάκη στήριξαν το «Εργαστήρι Πολιτισμού» με δωρεά βιβλίων για την Δανειστική Βιβλιοθήκη του «Εργαστηρίου Πολιτισμού» και την οργάνωση σειράς εκδηλώσεων για τα παιδιά.

«Η ετερότητα μέσα από τη λογοτεχνία»Η Πόπη Κύρδη και η Ντόρα Τσιαγκάνη οργάνωσαν σεμινάριο που πραγματοποιήθηκε στο «Εργαστήρι Πολιτισμού». Συμμετείχαν πενήντα εκπαιδευτικοί, οι οποίοι αναζήτησαν στερεοτυπικούς  αλλά και ανατρεπτικούς ήρωες σε ιστορίες για μικρά και μεγάλα παιδιά. Αναπτύχθηκε έτσι ένα διαλογικό ταξίδι  ανάμεσα στο κείμενο και τον αναγνώστη αλλά και τον συναναγνώστη, ανάμεσα στο δεδομένο και το απρόσμενο, στον προβληματισμό και στην αμφισβήτηση.

«Μαζί, στο ταξίδι της Γης…»Ο Γιάννης Κωτσάνης μαζί με τον Βασίλη Οικονόμου και την Ειρήνη Σπυράτου οργάνωσαν για τα παιδιά του Δικτύου ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο «Εργαστήρι Πολιτισμού». Συζήτησαν για τη Γη, τη μέρα και τη νύχτα, την ανατολή και τη δύση, τις τέσσερις εποχές, το κρύο και τη ζέστη και τα φυσικά φαινόμενα που βιώνουμε καθημερινά.

«Μυστική αποστολή…»Τα παιδιά του Δικτύου συμμετείχαν στο Εργαστήρι χειροτεχνίας «Μυστική αποστολή» που οργάνωσε ο Αλέξης Βασάλος. Κατασκεύασαν ένα μυστικό κουτί, έβαλαν μέσα ό,τι ήθελαν να κρύψουν, το κλείδωσαν με λουκέτο και κράτησαν το κλειδί.

«Ας γίνουμε αρχαιολόγοι» Τα Παιδιά του Δικτύου επισκέφθηκαν την Αρχαιολογική Συλλογή Αχαρνώνκαι μέσα από παιχνίδια ρόλων και αντιστοίχησης έμαθαν ποια είναι η δουλειά του αρχαιολόγου. Ρώτησαν για τα μυστικά της, τι εργαλεία χρησιμοποιεί και πώς χρονολογούνται τα αρχαία ευρήματα.  

«Τιμητικός εθελοντής Αντώνης Τολάκης»Ο Αντώνης Τολάκης, σκηνοθέτης και θεατρολόγος επισκέφθηκε το Εργαστήρι και έδειξε στα παιδιά το βραβευμένο ντοκιμαντέρ του «Ηλιόσποροι». Ακολούθησε συζήτηση.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

«Κοπή πρωτοχρονιάτικης πίτας»Γιορτάσαμε τον ερχομό του νέου έτους στο Εργαστήρι Πολιτισμού και κόψαμε όλοι μαζί την πρωτοχρονιάτικη πίτα μας!! …Με πολλές εκπλήξεις και μουσική, από τους Αλκιβιάδη και τον Οδυσσέα Κωνσταντόπουλο!!!

«Τιμητική εθελόντρια Ράνια Μπουμπουρή»Υποδεχτήκαμε τη Ράνια Μπουμπουρή στο «Εργαστήρι Πολιτισμού». Περάσαμε μαζί της μία ώρα, όπου μας αφηγήθηκε ιστορίες από το βιβλίο της «Μια τρελή τρελή Άλφαβήτα».

«Τζέλα, Λέλα, Κόρνας και ο Κλεομένης» Ο Βασίλης Κουκαλάνι και η παρέα του μας υποδέχθηκαν στο θέατρο «Πορεία», όπου διασκεδάσαμε με τις περιπέτειες της Τζέλας και των φίλων της!   

«Τιμητικός εθελοντής Οδυσσέας Ιωάννου»Υποδεχτήκαμε και φιλοξενήσαμε στο WebRadio του Δικτύου τον Οδυσσέα Ιωάννου, ραδιοφωνικό παραγωγό. Μαζί του γνωρίσαμε τον κόσμο του ραδιοφώνου και μας μαρτύρησε μικρά μυστικά για την οργάνωση μιας εκπομπής.

«Τα παιδιά της Γης» Ο Βασίλης Κουκαλάνι, ηθοποιός και σκηνοθέτης, η Έφη Βλαχογιάννη, θεατρολόγος και ηθοποιός και η Ιουλία Πύρρου, ιστορικός και θεατροπαιδαγωγός παρουσίασαν στα Παιδιά του Δικτύου το βιωματικό εργαστήρι για τη διαφορετικότητα. Η συζήτηση ήταν βασισμένη στη θεατρική παράσταση «Μια Γιορτή στου Νουριάν».

«Τιμητική εθελόντρια Αμαλία Ζέπου» Υποδεχτήκαμε την Αμαλία Ζέπου στο «Εργαστήρι Πολιτισμού» μας. Περάσαμε μια ώρα συζητώντας μαζί της για τις Ομάδες Πολιτών του Δήμου Αθηναίων και μάθαμε περισσότερα για τη λειτουργία τους.

«MindtheEurogapΣε συνεργασία με τη ΓΓ Ν. Γενιάς δημιουργήθηκε ένα βίντεο ντοκουμέντο με τον προβληματισμό  μιας ομάδας νέων  αγοριών και κοριτσιών του ΔΙΚΤΥΟΥ για τη σχέση τους με την Ευρώπη. Οι προσδοκίες, οι απογοητεύσεις και οι επιπτώσεις των ευρωπαϊκών πολιτικών  στην καθημερινή ζωή των νέων. Οι δυνατότητες, οι επιθυμίες και τα εμπόδια, όπως προέκυψαν από το  διάλογο μεταξύ τους. Ένα  μήνυμα-μαρτυρία  σε πρώτο πρόσωπο, με αμεσότητα και ειλικρίνεια από τους νέους ενόψει των ευρωεκλογών της Άνοιξης 2014.
http://www.youtube.com/watch?v=SCqr1GpUaF8

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ιανουάριος- Δεκέμβριος 2013

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Στο μαγικό κόσμο της ταμπλέτας. Διαδραστικό εργαστήριο με τους εθελοντές του Δικτύου Γιάννη Κωτσάνη και Βασίλη Οικονόμου. Μας ταξίδεψαν στον κόσμο της τεχνολογίας, οργανώνοντας εργαστήριο ψηφιακής δημιουργίας με ταμπλέτες για τα παιδιά της E΄-ΣΤ΄ Δημοτικού και της A΄ Γυμνασίου, με θέμα: “Γράφω τα πρώτα μου προγράμματα”

Παζάρι δώρων και εκδήλωση  με τους  καλικάντζαρους NonCanon που λένε τα κάλαντα  στο Il Postino με τους Αναστασία Κατσιναβάκη, Έλλη Κατσιναβάκη και Οδυσσέα Κωνσταντόπουλο,  για την υποστήριξη του γιορτινού τραπεζιού των οικογενειών που αγαπάμε και φροντίζουμε.

«Το αστέρι των Χριστουγέννων». Αφήγηση Χριστουγεννιάτικων ιστοριών. Η Στέλλα Ράπτη, ηθοποιός και συντονίστρια του προγράμματος «Θέατρο Κατ’ Οίκον» του Εθνικού Θεάτρου, αφηγήθηκε χριστουγεννιάτικες ιστορίες σε όλα τα παιδιά του Δικτύου.

Χριστουγεννιάτικη Συναυλία Μικτής Χορωδίας ΟΤΕ Αθηνών, πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο Εξαρχείων, για την ενίσχυση του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

«Μεγαλώνοντας, υπερασπίζομαι τα δικαιώματά μου»-20 ΝοεμβρίουΠαγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού
Καμπάνια για τα Δικαιώματα του Παιδιού με τη σύμπραξη οργανισμών, μουσείων και πολιτιστικών φορέων. Όλοι μαζί, με τις δεκάδες εκδηλώσεις μας, προσπαθήσαμε να αναδείξουμε τη σημασία της γνώσης και της διεκδίκησης των δικαιωμάτων. Πόσο καλά τα γνωρίζουμε; Μήπως πρέπει να συζητήσουμε περισσότερο για ορισμένα που δεν είναι εύκολα κατανοητά; Η καμπάνια περιελάμβανε: Ραδιοφωνικό και τηλεοπτικό σποτ, αφίσα, προσφορά της γνωστής εικονογράφου παιδικών βιβλίων Βάσως Ψαράκη, και έντυπο. Παράλληλα το «Δίκτυο» ανέβασε σε ειδικό χώρο στην ιστοσελίδα του το νομικό πλαίσιο των δικαιωμάτων του παιδιού σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο. Επιστημονική υπεύθυνη της σελίδας είναι ηΚυριακή Πατσιαντά, Δ.Ν. Πανεπιστημίου Montpellier  I, Δικηγόρος, εθελόντρια του Δικτύου.

Στο πλαίσιο της καμπάνιας, το «Δίκτυο» πραγματοποίησε στις 19 Νοεμβρίου στη Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων εκδήλωση με ομιλητές τον Δημοσθένη Δασκαλάκη, καθηγητή & πρόεδρο του Παιδαγωγικού Τμήματος EΚΠΑ με θέμα «Τα Δικαιώματα του Παιδιού στην Ελλάδα της Κρίσης», την Κυριακή Πατσιαντά, Δ.Ν. Πανεπιστημίου Montpellier I, δικηγόρο, με τίτλο «Τα  Δικαιώματα του Παιδιού στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου» και τη Στέλλα Τσίτουρα, παιδίατρο,  διευθύντρια Κοινωνικής Παιδιατρικής στο Νοσοκομείο Παίδων Π. & Α. Κυριακού με τίτλο «Τα Δικαιώματα των παιδιών στην υγεία».

Συμπράττοντες φορείς στις εκδηλώσεις της καμπάνιας: ΟΠΑΝΔΑ-Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη, Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης, Ελληνικό Παιδικό Μουσείο, Ελληνικό Τμήμα IBBY- Κύκλος Παιδικού Βιβλίου, Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, Ιστορικό Αρχείο Εθνικής Τράπεζας, Πύρνα- Βιβλία σε Ρόδες, Εκδόσεις Πατάκη, Εκδόσεις Μεταίχμιο, Εκδόσεις Κέδρος, Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγίας Παρασκευής, Π.Α.Ο.Δ.ΗΛ.–ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηλιούπολης, Δημοτική Βιβλιοθήκη Κερατσινίου-Δραπετσώνας, Δημοτική Βιβλιοθήκη Νίκαιας-Αγ. Ιωάννη Ρέντη, Καλειδοσκόπιο-Αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, Πολιτιστική Εταιρεία ΦΡΕΟΝ, PLAY GROUP, Διεθνής Αμνηστία, ΜΕΤΑδραση, ΠΡΑΞΙΣ, ΚΕΘΕΑ-ΠΡΟΛΗΨΗ, Α΄ Δ/νση ΠΕ Αθηνών, Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Γραφείο Πολιτιστικών Θεμάτων, Δ/νση ΠΕ Αν. Αττικής-Τμήμα Πολιτιστικών Θεμάτων, Δ/νση ΠΕ Δ. Αττικής-Γραφείο Σχολικών Δραστηριοτήτων-Τομέας Πολιτιστικών Θεμάτων, Δ/νση ΠΕ Β΄ Αθήνας-Αγωγή Υγείας, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Πολιτιστικά θέματα, Δ/νση ΠΕ Βοιωτίας, Δημοτικό σχολείο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Αλσούπολης, 31ο Ν/Π Αθηνών, 35ο Δ/Σ Αθηνών, 4ο Ν/Π Βόλου.

«Ο Βασιλιάς Αταξίδευτος»αφήγηση παραμυθιού με την Νάνση Τρικκαλίτη». Ο «Βασιλιάς Αταξίδευτος» είναι ένα σύγχρονο παραμύθι φτιαγμένο με τα υλικά της λαϊκής αφήγησης. Το κείμενο, ανοιχτό σε ερμηνείες, επέτρεψε στα παιδιά του Δικτύου, να κάνουν τη δική τους διαδρομή και να φτάσουν σ’ έναν ξεχωριστό, εσωτερικό προορισμό.

«Το ταξίδι του Φερεϋντούν» αφήγηση παραμυθιού από τον Γρηγόρη Χαλακιόπουλο. Γιατί ένα παιδί από τη μακρινή Περσία να θέλει να φύγει από την πατρίδα του; Πόσο μπορούν οι άνθρωποι ν’ ακούν πάνω από τα κεφάλια τους τρομακτικούς ήχους από αεροπλάνα που σκορπούν το θάνατο με τις δολοφονικές τους βόμβες;

Τι σημαίνει για σένα η Ευρωπαϊκή Ένωση; Πόσο ευρωπαίος πολίτης νιώθεις; Πόσο αποτελεσματικές είναι οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τους νέους; Τι πρέπει ακόμη να γίνει; Ένα βίντεο με απαντήσεις από μια νέα ομάδα παιδιών. Πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης  ”Mind the Eurogap!” Παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα.

Η περίπτωση της μικρής Μαρίας: Η Πολιτεία και η κοινωνία μας ήρθαν αντιμέτωπες με το σεβασμό των Δικαιωμάτων του Παιδιού μέσα από την περίπτωση της μικρής Μαρίας, που βρέθηκε να ζει μακριά από την οικογένειά της σε άτυπη υιοθεσία.

«Επίσκεψη στο Πλανητάριο»-«Η ζωή του Κυρίου Δεντρούλη» και γιατί τα δέντρα είναι τόσο σημαντικά για την ύπαρξη όλων μας. Το Ίδρυμα Ευγενίδου  παραχώρησε δωρεάν είσοδο στα παιδιά του Δικτύου και η ΠΥΡΝΑ-μη  κερδοσκοπική πολιτιστική αστική εταιρεία, ανέλαβε τη μετακίνηση τους με πούλμαν.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

«Πλανόδια  Βιβλιοθήκη»   Το «Δίκτυο» οργάνωσε μια «Πλανόδια  Βιβλιοθήκη» -χώρο αναπάντεχων φανταστικών συναντήσεων, εκπλήξεων,  ψυχαγωγίας και πολιτιστικής άσκησης των παιδιών. Συμμετείχε η Πύρνα, με το πρόγραμμα ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΡΟΔΕΣ.

Οι Σύμμαχοι Υγείας στηρίζουν με αποστολή εθελοντών, το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Τον Οκτώβριο υπογράψαμε σύμφωνο συνεργασίας με το εθελοντικό Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, «Σύμμαχοι Υγείας». Η συνεργασία συνίσταται στην εβδομαδιαία εθελοντική προσφορά γιατρού, κοινωνικού λειτουργού και ψυχολόγου στο «Εργαστήρι», με στόχο την υποστήριξη και ενίσχυση των παιδιών και των οικογενειών τους.

Τιμητικός εθελοντής του ΔΙΚΤΥΟΥ Νίκος Τσούχλος. Υποδεχθήκαμε τον πρόεδρο του Ωδείου Αθηνών Νίκο Τσούχλο στο «Εργαστήρι» μας. Περάσαμε μαζί του μία ώρα στον μαγικό κόσμο της μουσικής!!!

Τα πρώτα μας γενέθλια!!!!! Στις 18 Οκτωβρίου το «Εργαστήρι Πολιτισμού» γιόρτασε τα πρώτα του γενέθλια και σβήσαμε όλοι μαζί το κεράκι της τούρτας μας.  Μας κράτησε συντροφιά η χoρωδία Polyphonica

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΑΙΔΙΩΝ
Δημιουργικές Ομάδες παιδιών που συναντιόνται κάθε εβδομάδα, με το συντονισμό εθελοντών: Οι «Ταξιδευτές του Χρόνου» με την Μαρία Φαφαλιού, κοινωνική ψυχολόγο, τη Ζωή Καρούστα, κοινωνική λειτουργό & ψυχολόγο και τη Χαρά Παρασκευοπούλου, κοινωνική ανθρωπολόγο. Τα «Γλωσσομαγειρέματα» με τη Ροδούλα Ασκαρίδου και τη Βίκη Λύρα, εκπαιδευτικούς. Το «Δημιουργικό παιχνίδι στην οθόνη» με την Άρτεμι Τσάγκου, μαθήτρια λυκείου. Το «Πλοίο της φαντασίας» με τη Χριστίνα Μπούφαλη, ψυχολόγο και τη Mυρσίνη Ζορμπά. “Παίζω και μαθαίνω…αγγλικά!” με την Καλλιόπη Καρούση, μεταφράστρια. «Χρώματα & Λέξεις» με τον Σταμάτη Μίτσιο, φοιτητή της ΑΣΚΤ και την Κωνσταντίνα Γεωργίου, διοργανώτρια πολιτιστικών εκδηλώσεων. Τα «Ιδεογράμματα, Λέξεις και Εικόνες» με την Καλλιόπη Καρούση, μεταφράστρια. Τα «Βιβλιόπαιδα» με τη Σοφία Ζαραμπούκα, συγγραφέα και εικονογράφο. «Ρουά Ματ με δύο κινήσεις» με τον Χρήστο Ζωρίδη, εκπαιδευτικό. «Να σβήσουμε τα φώτα να δούμε σινεμά» με την Άννα Πυλαρινού, εκπαιδευτικό. «Μια εικόνα, χίλιες λέξεις» με την Αμαλία Ζωβοΐλη, επικοινωνιολόγο. Οι «Μικροί Οικολόγοι» με την Ευαγγελία Καρζή και τον Τρύφωνα Σπυρόπουλο, εκπαιδευτικούς. «Ο παιχνιδόκοσμος» με την Νεφέλη Παπαδερού, βιβλιοθηκονόμο, την Άννα Μάστορη, κοινωνιολόγο και την Μαρία Φαζού, εμψυχώτρια. «Μαθαίνουμε, παίζοντας, την αλβανική γλώσσα» με την Ιλίρα Μπακάλη, εκπαιδευτικό.

Ενισχυτική διδασκαλία. Όλα τα απογεύματα της εβδομάδας ομάδες ενισχυτικής διδασκαλίας με τους εθελοντές-δασκάλους: Πέπη Παχάκη, Ηώ Αμανάκη, Μάνια Παγωνάκη, Ελένη Σεφερλή, Γιώτα Λούκα, Στέλιο Ποταμίτη και Χρήστο Ζωρίδη, Βύρωνα Ντέγκα, Κλειώ Σινοπούλου, Ράνυ Βούρου, Γιώργο Κοσμίδη, Νίκο Παπαδημητρίου, Σαφινέζ Ιμπραχήμι, Γιώργο Πολυχρονίου.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

Πρόγραμμα «Mind the Eurogap!» Τι σημαίνει για σένα η Ευρωπαϊκή Ένωση; Πόσο ευρωπαίος πολίτης νιώθεις; Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις του προγράμματος του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης με θέμα το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην καθημερινότητα των νέων. Συζητήθηκε η αποστολή ενός μηνύματος στους ευρωπαίους πολιτικούς, ενόψει των ευρωεκλογών της άνοιξης του 2014.

Θυμάμαι + ζωγραφίζω ξανά «τα πρόσωπα του Χρόνου. Μουσείο Παιδικής Τέχνης με αφορμή τον εορτασμό των Ευρωπαϊκών ημερών πολιτιστικής κληρονομιάς 2013. Τα παιδιά παρουσίασαν τις δικές τους εκδοχές για “τα πρόσωπα του Χρόνου”.

Τιμητική εθελόντρια του ΔΙΚΤΥΟΥ η Σοφία Ζαραμπούκα. Υποδεχθήκαμε την Σοφία Ζαραμπούκα στο «Εργαστήρι» μας. Περάσαμε μαζί της μία ώρα συζητώντας για τα υπέροχα βιβλία και τις εικονογραφήσεις της!!!

Συναυλίας στο Ηρώδειο με τη Μαρία Φαραντούρη «Χθες άρχισα να τραγουδώ». 17 Σεπτεμβρίου. Με τη φιλική συμμετοχή των Διονύση Σαββόπουλου, Έλλης Πασπαλά, Σαβίνας Γιαννάτου. Την συναυλία τίμησε με την παρουσία του ο Μίκης Θεοδωράκης.

Καλή σχολική χρονιά!!!  Και… χωρίς τις σχολικές σκανταλιές του Μικρού Νικόλα!!! Τα σχολεία άνοιξαν!!! «Πως θα είναι άραγε η νέα μου ζωή;;;;»    μια γιορτή αφιερωμένη στα παιδιά που ξεκίνησαν τη σχολική τους ζωή και πήγαν φέτος στην Α΄Δημοτικού!! Ζωγραφίσαμε, παίξαμε, γελάσαμε και μοιραστήκαμε τις προσδοκίες τους για το «καινούργιο σχολείο» !!

Τα αστραφτερά χαμόγελα του Δικτύου. Πώς πρέπει να φροντίζουμε τα δόντια μας; Πρέπει να τα πλένουμε κάθε μέρα, πότε και πόσες φορές; Tι είναι η «στοματική υγιεινή»; Μάθαμε πώς μπορούμε να αποκτήσουμε όμορφα και αστραφτερά χαμόγελα από την οδοντίατρο Αντιγόνη Καρυπίδη.

Επίσκεψη στην ΕΥΔΑΠ, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη με πούλμαν από το Εργαστήρι Πολιτισμού για παιδιά και γονείς στην ΕΥΔΑΠ. Είδαμε από κοντά τις τεράστιες δεξαμενές νερού της ΕΥΔΑΠ στο Γαλάτσι και μάθαμε μέσα από εκπαιδευτικά παιχνίδια πώς το νερό φτάνει  καθαρό στις βρύσες μας.

Η Δανειστική μας βιβλιοθήκη… καλωσόρισε όλα τα παιδιά του Δικτύου με βιβλία για το σώμα μας!!!!!!! Πώς λειτουργεί ο οργανισμός μας; Πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος; Γιατί κάθε ανθρώπινος οργανισμός είναι μοναδικός και διαφορετικός; Τι πρέπει να τρώμε για να ψηλώσουμε; Γιατί δεν πρέπει να τρώμε πολλλάάά γλυκά παρόλο που μας αρέσουν; Τι σημαίνει  σωστή διατροφή; Γιατί πρέπει να τρώμε λαχανικά και φρούτα; Τι σημαίνει δίαιτα;

Η Δανειστική μας Βιβλιοθήκη…… και όλα τα παιδιά του Δικτύου υποδέχονται τον Σεπτέμβρη!!!! Το καλοκαίρι μας αποχαιρέτισε. Το φθινόπωρο έφτασε και το υποδεχθήκαμε με πολύχρωμες ομπρέλες!!!! Μάθαμε για τις 4 εποχές του χρόνου; Παρατηρήσαμε τις αλλαγές της φύσης σε κάθε εποχή, μάθαμε γιατί πέφτουν τα φύλλα το φθινόπωρο, ποια φρούτα βγαίνουν τον χειμώνα, πώς γιορτάζουμε τον ερχομό της άνοιξης και απαντήσαμε στις ερωτήσεις του φίλου μας του Samuel: «Όλες οι χώρες έχουν άνοιξη και καλοκαίρι; Υπάρχουν χώρες που έχουν μόνο νύχτα;»

ΙΟΥΛΙΟΣ

Πεταλούδες Πράσινες, κόκκινες, κίτρινες και μπλε πεταλούδες, χρυσοπράσινα σκαθάρια, φασαριόζικα τζιτζίκια, μικρά σκουληκάκια, εργατικά μυρμήγκια, μια μέλισσα όλο… μέλι  «Μια αράχνη μόνη ψάχνει…». Αυτή την εβδομάδα, θα πάρουμε μεγεθυντικούς φακούς και θα μελετήσουμε τα Έντομα . Θα ακούσουμε τα τζιτζίκια, θα δούμε πως τα μυρμήγκια φτιάχνουν τις φωλιές τους και θα γεμίσουμε το δέντρο μας μέλισσες και πολύχρωμες πεταλούδες…Αυτό το καλοκαίρι όλα τα βήματα οδηγούν ….στη Δανειστική Βιβλιοθήκη μας – Ομάδες Ανάγνωσης !!!!!! Πρόγραμμα Ιουνίου-Ιουλίου

Επίσκεψη στο Μουσείο της Βραυρώνας και… βουτιές στην παραλία!!! Τα παιδιά του Δικτύου επισκέφθηκαν με πούλμαν το Μουσείο της Βραυρώνας, όπου μέσα από εκπαιδευτικά παιχνίδια και ομαδικές δραστηριότητες με την Αρχαιολόγο Εύη Πίννη γνώρισαν το Μουσείο και τον Ιερό Ναό της Βραυρωνίας Αρτέμιδας. Στη συνέχεια δροσίστηκαν στην όμορφη παραλία της Βραυρώνας.

Εργαστήρι για τη Διαφορετικότητα Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε από το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων με τη συμμετοχή μιας μεγάλης ομάδας παιδιών του Δικτύου. Τα παιδιά έπαιξαν τρία διαφορετικά παιχνίδια που αφορούσαν τα δικαιώματα και την Διαφορετικότητα.

Ταξίδια Ετοιμάσαμε  τις βαλίτσες μας για μακρινά ταξίδια στην Ελλάδα, στην Αφρική, στην Αμερική και στην Ασία. Ακολουθήσαμε τα  αποδημητικά πτηνά, ρωτήσαμε το χέλι να μας εξιστορήσει το ταξίδι της μετανάστευσής του στα ποτάμια. Βρήκαμε τους δρόμους του μεταξιού και της πατάτας, συναντήσαμε τους δράκους της Κίνας. Χαράξαμε στο χάρτη τις διαδρομές που συνδέουν την Ελλάδα, την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο πάνω σε έναν παζλ και να ταξιδέψαμε με καράβι, αεροπλάνο, αυτοκίνητο, καβάλα σε πάπιες αλλά και στη φαντασία μας. Αυτό το καλοκαίρι όλα τα βήματα οδηγούν ….στη Δανειστική Βιβλιοθήκη μας – Ομάδες Ανάγνωσης !!!!!! Πρόγραμμα Ιουνίου-Ιουλίου

Νερό  Ξαφνικά, τα σύννεφα φέρνουν βροχή και χιόνι και γεμίζουν το αυλάκι στο πεζοδρόμιό μας, τα ποτάμια, τις λίμνες και τη θάλασσα… η θάλασσα παίζοντας με τον ήλιο φέρνει τα σύννεφα… Τι χρώμα έχει άραγε το νερό, όταν ταξιδεύει στα ποτάμια; Όταν φτάνει στη θάλασσα; Όταν από τη βρύση μας γεμίζει το πολύχρωμο ποτήρι μας; Τι θερμοκρασία έχει όταν το βράζουμε με τσάι ή όταν δαγκώνουμε ένα παγάκι; Τι γεύση έχει όταν παίζουμε στη θάλασσα; Όταν το πίνουμε με μια φέτα λεμόνι; Όταν βουτάμε το κουταλάκι με υποβρύχιο βανίλια; Αυτό το καλοκαίρι όλα τα βήματα οδηγούν ….στη Δανειστική Βιβλιοθήκη μας – Ομάδες Ανάγνωσης !!!!!! Πρόγραμμα Ιουνίου-Ιουλίου

Μικροί βιβλιοθηκονόμοι σε δράση Η Interamerican ανέλαβε για το 2013, στο πλαίσιο του προγράμματος ΕΚΕ «Πράξεις Ζωής», την οικονομική υποστήριξη του εκπαιδευτικού προγράμματος«Μικροί βιβλιοθηκονόμοι σε δράση», που σχεδίασε και υλοποιεί το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα διαδραστικού χαρακτήρα, που εφαρμόζεται στα δημοτικά σχολεία, στην περιοχή του Σταθμού Λαρίσης στην Αθήνα καθώς και σε άλλα σχολεία της Α’ Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης της πρωτεύουσας. Τα παιδιά που συμμετέχουν, έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν καλύτερα τα παιδικά βιβλία, την κατηγοριοποίησή τους (παραμύθια, ιστορικά, γνώσεων κ.λπ.), τους συγγραφείς και να μυηθούν στα «μυστικά» της έκδοσης ενός βιβλίου και της λειτουργίας μιας βιβλιοθήκης.

Η διαδρομή του νερού Τα παιδιά γνώρισαν τη διαδρομή του νερού με τη βοήθεια του πολιτικού  μηχανικού Γιώργου Σαχίνη. Έμαθαν πως φτάνει το νερό στο σπίτι τους και  ποιες διαδρομές ακολουθεί.  Το νερό στα σπίτια της γειτονιάς μας έρχεται από τον Μόρνο και τον Μαραθώνα και κάνει μια μεγάλη διαδρομή μέσα από το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ μέχρι να φτάσει καθαρό και δροσερό στις βρύσες μας.

ΙΟΥΝΙΟΣ

Αυτό το καλοκαίρι όλα τα βήματα οδηγούν ….στη Δανειστική Βιβλιοθήκη μας – Ομάδες Ανάγνωσης !!!!!! Κάθε εβδομάδα περίμενε τα παιδιά του Δικτύου ένα καλάθι γεμάτο φρέσκα, υπέροχα βιβλία. Διάλεγαν το βιβλίο που τους άρεσε  -κράτησαν  ημερολόγιο  με τους  αγαπημένους τους συγγραφείς και βιβλία -συμπλήρωσαν τη διαδρομή τους από βιβλίο σε βιβλίο –τα απογεύματα συμμετείχαν  σε  ομάδες ανάγνωσης και  συζήτησαν για τα βιβλία που διάβασαν. Πρόγραμμα Ιουνίου-Ιουλίου

Συνέδριο Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης  Η κ. Γιάννα Αλιβιζάτου, αντιπρόεδρος του Δ.Σ., εκπροσώπησε το Δίκτυο στη διοργάνωση του Συνεδρίου που οργάνωσε η Capital Link με τίτλο  “Ο Άνθρωπος για τον Άνθρωπο”. Ήταν μια καλή ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων και καλύτερη γνωριμία του επιχειρηματικού κόσμου με τις ανάγκες που εκπροσωπούν μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί όπως το Δίκτυο.

Το Εφημεριδάκι των Παιδιών του Δικτύου Εκδόθηκε το εφημεριδάκι που έφτιαξαν τα παιδιά μαζί με την Αγγελική Μπριμπίλη, δημοσιογράφο και διευθύντρια της Athens Voice. Όπως εξηγούν στον πρόλογο  «Το Εργαστήρι Πολιτισμού είναι ένας πολύχρωμος χώρος  για όλα τα παιδιά. Είναι γεμάτος βιβλία και παιχνίδια, έχει κομπιούτερ και ραδιοφωνικό σταθμό. Είναι κοντά στα σχολεία μας στο σταθμό Λαρίσης. Δημιουργήθηκε από το ”Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού” και βρίσκεται στην οδό Αλκαμένους 11β. Εδώ παίζουμε και μαθαίνουμε, σερφάρουμε στο διαδίκτυο και δανειζόμαστε βιβλία, εδώ μπορεί να κάνουμε και τα μαθήματά μας και να μας βοηθούν δάσκαλοι. Και, παιδιά, δεν είναι μόνο αυτά! Το Δίκτυο μας πήγε στο Μουσείο της Ακρόπολης και στο Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης, την Ημέρα της Ποίησης το ”σπίτι” μας γέμισε με στίχους, ποιητικά παιχνίδια και ζωγραφιές, ακόμα πήγαμε βόλτα στη γειτονιά και πήραμε συνεντεύξεις. Το Δίκτυο έχει πολλές πολλές ακόμα εκπλήξεις».

Επίσκεψη στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο  Τα παιδιά του Δικτύου επισκέφθηκαν με πούλμαν το Αττικό Ζωολογικό Πάρκο συνοδευόμενα από τους γονείς τους. Πέρασαν εκεί ένα ολόκληρο πρωινό παρέα με τα ζώα. Ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία όχι μόνο για ψυχαγωγία αλλά και για γνώση και  ευαισθητοποίηση, φιλοζωία, παρατήρηση, αγάπη  για τα ζώα.

Ανταλλακτικό / Χαριστικό  Παζάρι Μαζί με το  «Καλειδοσκόπιο» οργανώσαμε «Ανταλλακτικό και Χαριστικό Παζάρι» στο προαύλιο της Δημοτικής  Βιβλιοθήκης του Δήμου Αθηναίων.   Η Μαρία και Ζωή είχαν την πρωτοβουλία και την έκαναν πράξη με τη βοήθεια και την υποστήριξη πολλών φίλων και εθελοντών.

6 Σεφ των καλύτερων εστιατορίων μαγείρεψαν  στο παζάρι μας: Base Grill- Σπύρος & Βαγγέλης Λιάκος, Milos- Περικλής Κοσκινάς, Hytra- Νίκος Καραθάνος, Αθήρι- Αλέξανδρος Καρδάσης, Cucina Povera- Μάνος Ζουρνατζής. Η κυρία  Νέλλη Παπαχελά, αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Αθηναίων που στήριξε την προσπάθειά μας υπέγραψε με την ευκαιρία αυτή τη Συμφωνία συνεργασίας του ΟΠΑΝΔΑ με το Δίκτυο, που περιλαμβάνει πολλές κοινές δραστηριότητες. Ο κύριος Πάνος Ζευκιλής και η εταιρία «Ζευς-Όργανα Γυμναστικής-Ποδήλατα Δρόμου»  μας χάρισαν ένα  καταπληκτικό ποδήλατο, που κληρώσαμε με την παρουσία όλων. Η χαρά του παιδιού που το κέρδισε και έφυγε μ’ αυτό ποδηλατώντας για το σπίτι στο τέλος της γιορτής μας συγκίνησε όλους, όταν μας είπε ότι θα το μοιράζεται με τα άλλα επτά αδέλφια του! Επίσης η χορωδία Polyphonica και όλα τα παιδιά της τραγούδησαν υπέροχα, ενώ η Φιλαρμονική ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων μας χάρισε στο τέλος ένα ωραίο μουσικό πρόγραμμα.

ΜΑΙΟΣ

Αέρας – φωτιά – γή – νερό: τα 4 στοιχεία για να κτίσουμε το σπίτι μας, την πόλη μας Ένα συμμετοχικό πρόγραμμα αρχιτεκτονικής με τους αρχιτέκτονες Γιώργο Σκούρτη και Έλενα Σταυροπούλου. Τα παιδιά ανακάλυψαν τα  τέσσερα βασικά στοιχεία   της φύσης: αέρας, φωτιά, χώμα, νερό και ξεκίνησαν μια διαδρομή  σύνδεσής τους με τις έννοιες: ενεργειακό, βιοκλιματικό και οικολογικό στα πλαίσια σχεδιασμού μιας κατοικίας. Η δράση απευθυνόταν σε παιδιά 8-12 ετών. Τα βιοκλιματικά σπίτια που έφτιαξαν εκτίθενται στο Εργαστήρι Πολιτισμού.

Επίσκεψη στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης  με την Εβίτα Τσιώλη, αρχαιολόγο –μουσειοπαιδαγωγό. Η ξενάγηση πραγματοποιήθηκε  μέσα από εκπαιδευτικό παιχνίδι και ομαδικές δραστηριότητες. Τα παιδιά  γνώρισαν την ιστορία της Ακρόπολης, τα σημαντικότερα κτήρια και τη λειτουργία τους και  ανακάλυψαν τι συμβόλιζε ο Παρθενώνας στην αρχαία Αθήνα.

 ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου: Η καμπάνια με σύνθημα «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου» οργανώθηκε  με πολυάριθμες εκδηλώσεις   ολόκληρο τον μήνα Απρίλιο. Είχε ως αφετηρία  τη σύμπραξη 27 πολιτιστικών και εκπαιδευτικών φορέων, καθώς και  μεγάλου αριθμού ατόμων για την προώθηση της ανάγνωσης. Απευθυνθήκαμε σε παιδιά, ωστόσο, υπήρχαν και  δράσεις που αγκάλιασαν παιδιά και  γονείς, καθώς και σεμινάρια εκπαιδευτικών. Οι φορείς που συμπράξαμε  είχαμε ως στόχο  την ανάπτυξη ενός σταθερού Δικτύου Ομάδων Ανάγνωσης σε ένα τριετές πρόγραμμα, που   κάθε Απρίλιο θα στέλνει μέσα από  την καμπάνια το μήνυμα σε όλους. Συμπράττοντες φορείς: Α΄ Διεύθυνση Π.Ε. Αθηνών/Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και 70ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, Διεύθυνση Π.Ε. Ανατολικής Αττικής/Γραφείο Πολιτιστικών Θεμάτων, Α΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, iBBy Ελληνικό Τμήμα iBBy-Κύκλος Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, ΠΥΡΝΑ Αστική Πολιτιστική Εταιρεία, Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγίας Παρασκευής, ΟΠΑΝΔΑ Οργανισμός  Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων – Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη, Ελληνικό Παιδικό Μουσείο,  Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά, Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης, Μουσείο Ηρακλειδών, Σχολή Χιλλ – bookbook.gr – Αρχιτέκτονες χωρίς σύνορα, Καλειδοσκόπιο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία,  Πολύπτυχο-Εκπαιδευτικά Προγράμματα & Παιχνίδια για Παιδιά και Ενηλίκους, Νότιος Όμιλος Τέχνης και Δράσης,  Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, Εκδόσεις Κέδρος,  Εκδόσεις Μεταίχμιο,  Εκδόσεις Πατάκη.

Ο Τζικιτζίκ, ο Κρικικρίκ και η Παράξενη Χορωδία του Δάσους. Μια θαυμάσια  απογευματινή συναυλία για όλα τα παιδιά που οργάνωσε και εμψύχωσε η Τατιάνα Ζωγράφου και οι φίλοι της. Έγινε παρουσίαση του μουσικού παραμυθιού του Κώστα Μάγου σε εικονογράφηση Κατερίνας Χαδουλού, και μουσική-στίχους της Τατιάνας Ζωγράφου (εκδόσεις Καλειδοσκόπιο).  Ενορχήστρωση: Δημήτρης Μπουζάνης Τραγούδησαν: Κώστας Ζαμπούνης, Λουκάς Πανουργιάς, Κωστής Ρασιδάκις, Κυριακή Τροχάνη Αφήγηση: Τατιάνα Ζωγράφου Έπαιξαν: Βαγγέλης Ζωγράφος (κοντραμπάσο), Πάνος Κανελλόπουλος (μαντολίνο), Αμαλία Κουντούρη (φλάουτο), Δημήτρης Μπουζάνης (πιάνο), Μιχάλης Πορφύρης (βιολοντσέλο). Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Ημερίδα «Διαδρομές ανάγνωσης για παιδιά και δασκάλους … Φύση και Πόλη». Η οργάνωση πραγματοποιήθηκε χάρη στη συνεργασία της Α΄ Δ/νσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αθηνών-Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, του  70ού Δημοτικού  Σχολείου Αθηνών και του Δικτύου. Ομιλητές: Αντιόπη Φραντζή , Διευθύντρια 70ου  ΔΣ Αθηνών, Μυρσίνη Ζορμπά, Πρόεδρος του Δικτύου, Μαρία Δημοπούλου, Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Α΄Δ/νσης ΠΕ Αθηνών, Βάσω Νίκα, Διευθύντρια 6ου  ΔΣ Μοσχάτου, Αντιπρόεδρος  του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ, Δήμητρα Χαντζάκου, Εκπαιδευτικός. Βιωματικά Εργαστήρια: Λίλα Πατρόκλου, συγγραφέας – Νατάσα Ψαριανού, παιδαγωγός, Θωμαΐς Καρτσιώτου, Σχολική, Σύμβουλος Π.Ε., Βάσω Νικολάου, εκπαιδευτικός, Κατερίνα Λάππα, εκπαιδευτικός, Φιλιώ Νικολούδη, Σχολική Σύμβουλος ΠΑ/συγγραφέας, Στέλλα Πρωτόπαππα Διευθύντρια 95 ΔΣ Αθηνών – Στύλου Κατερίνα, εκπαιδευτικός, Πόπη Κύρδη, εκπαιδευτικός. Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

«Β5- 1 γραμμή, 43 στάσεις, 2 παιδικές βιβλιοθήκες».  Μια καταπληκτική επίσκεψη των παιδιών για παιχνίδι με βιβλία στη Βιβλιοθήκη της Αγίας Παρασκευής. Με το λεωφορείο Β5 παιδιά και γονείς ταξίδεψαν από το Στ. Λαρίσσης στην Αγία Παρασκευή.  Μας  περίμεναν οι αγαπημένες μας, έμπειρες και κεφάτες βιβλιοθηκονόμοι κι  ένα παιχνίδι που ετοίμασε ειδικά για τα παιδιά του Δικτύου  η συγγραφέας-εικονογράφος Βάσω Ψαράκη. Ήταν ένα θαυμάσιο ψυχαγωγικό απόγευμα, γεμάτο χαρά και δράση.Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Οι τρεις φίλοι του γίγαντα – «Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου». Η συγγραφέας Καλλιόπη Κύρδη αναζήτησε σε ένα δρώμενο με σκιές και φως τα μυστικά των γιγάντων, αποκαλύπτοντας τη γοητεία του ομότιτλου βιβλίου της που εκδόθηκε πρόσφατα. Τα παιδιά είδαν  μετά το τέλος της ιστορίας τα έργα τους, τα μηνύματά τους, τις πατημασιές τους και  συνάντησαν και τους ίδιους… Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Ο Γάλλος φίλος του Δικτύου Eric Eric Vanz de Godoy, που ξέρει να γυρίζει το κόσμο α-νά-πο-δα- δούλεψε με τα παιδιά, με βιβλία, χρωματιστά περιοδικά, ψαλίδια, κόλλες, πολύχρωμα χαρτιά. Μαζί με τα παιδιά  έφτιαξαν στη διάρκεια ενός 4ωρου εργαστηρίου τους χαρακτήρες, με κολάζ από σελίδες παλιών περιοδικών,  και ένα  ωραίο βίντεο που μπορείτε να δείτε στον ιστότοπο του Δικτύου. Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Διαβάζοντας Παραμύθια με την Αγνή Στρουμπούλη. Σε συνεργασία  με την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «Καλειδοσκόπιο», υποδεχθήκαμε   στο Εργαστήρι Πολιτισμού την Αγνή Στρουμπούλη, που ζωντάνεψε παραμύθια από διάφορα μέρη. Ήταν για τα παιδιά αλλά και για την Αγνή μια νέα εμπειρία.Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Η  «Οργάνωση Γη», το εστιατόριο Milos με τον chef  Περικλή Κοσκινά , και η food blogger Two Minutes Angie σε συνεργασία με tο Δίκτυο και την Praksis μαγείρεψαν για τα παιδιά και τις μητέρες της Κοινότητας Αφγανών Προσφύγων. H  «Οργάνωση Γη» είχε την πρωτοβουλία της φιλοξενίας και της ξενάγησης. Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Λακωνική Σχολή- Εκπαιδευτήρια Φραγκή. Μια επίσκεψη με πολλή αγάπη  στο Εργαστήρι Πολιτισμού από μια  τάξη γεμάτη ευγένεια και ενδιαφέρον.  Τα παιδιά έκαναν τη γνωριμία με τις δράσεις μας, είδαν τα βιβλία της βιβλιοθήκης μας, μας χάρισαν  δικά τους βιβλία για τον εμπλουτισμό της και υποσχέθηκαν να μας επισκεφθούν ξανά το φθινόπωρο αφού  έγιναν καλοί  φίλοι μας. Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Σεμινάριο για Ομάδες Ανάγνωσης. Συνδιοργανώσαμε με το 72ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών και επιστημονική ευθύνη της εκπαιδευτικού Πόπης Κύρδη, ένα σεμινάριο για εκπαιδευτικούς με ομιλήτριες: Ειρήνη Βοκοτοπούλου,  Κατερίνα Λάππα,  Πατρόκλου και Νατάσα Ψαριανού. Τα θέματα που συζητήθηκαν ήταν: Πώς μπορούμε να καθοδηγήσουμε και να υποστηρίξουμε ομάδες ανάγνωσης στη βιβλιοθήκη, στο σχολείο, σε άλλους χώρους; Πώς μπορεί η ανάγνωση να γίνει ευχαρίστηση και διά βίου συνήθεια; Ποια προετοιμασία είναι αναγκαία; Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Η αναζήτηση του κρυμμένου θησαυρού των βιβλίων για παιδιά και γονείς. Οργανώσαμε με επιστημονική ευθύνη και συντονισμό της εκπαιδευτικού Πόπης Κύρδη, σε συνεργασία με την Α΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων και το bookbook.gr,   βιωματική δράση-κυνήγι κρυμμένου θησαυρού, στον λόφο του Φιλοπάππου. Εκατοντάδες γονείς και παιδιά πήραν μέρος σε μια διαδρομή με διαδοχικές δραστηριότητες για τη φύση και την πόλη, με αφορμή βιβλία αλλά και τον ίδιο το χώρο, με τη βοήθεια εθελοντών συνεργατών.  Η δράση εντασσόταν στην καμπάνια Απρίλιος 2013 – μέρες βιβλίου του Δικτύου καθώς και στο Διαγενεακό Πρόγραμμα «διαβάζουμε μαζί», που υλοποιεί το Δίκτυο σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Δια Βίου Μάθησης. Οι φορείς που συνεργάστηκαν ήταν: το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο και ομάδα από το πρόγραμμα   Ακαδημία Πλάτωνος – «Πολιτισμός και Δημιουργία». Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Εργαστήρι ζαχαροπλαστικής. «Πλάθουμε Πασχαλινά Κουλούρια» – Βόλτα στην Κηφισιά!! Ένα εργαστήρι ζαχαροπλαστικής περίμενε στoν πολιτιστικό οργανισμό ΠΥΡΝΑ στην Κηφισιά,  τους μικρούς μάγειρες και μαγείρισσες που ζύμωσαν, έπλασαν και έψησαν παραδοσιακά πασχαλινά κουλουράκια. Τα παιδιά βρήκαν τις καλύτερες συνταγές μέσα στα βιβλία μαγειρικής, τις διάβασαν και τις εκτέλεσαν φορώντας τις ποδιές του μάγειρα. Όταν δοκίμασαν το αποτέλεσμα, τα χαμόγελα ικανοποίησης έγιναν πλατιά.

Kids Zumba. To  «Holmes Place Athens» οργάνωσε  και μας πρόσφερε 4 μαθήματα «Zumbatomic» με χορογραφίες εμπνευσμένες από μουσικά ρεύματα όπως το Hip-Hop, το Reggaeton, την Cumbia κ.ά. Τα μαθήματα πραγματοποιήθηκαν απογεύματα στο γυμναστήριο απέναντι από το Εργαστήρι Πολιτισμού και η καταπληκτική instructor Μαρία Τσαπατσάρη έμαθε στα παιδιά τι σημαίνει ρυθμός, κέφι και ενέργεια.

ΜΑΡΤΙΟΣ

Σεμινάριο «Γονείς και παιδιά διαβάζουμε μαζί».  Μια σειρά από βιωματικά εργαστήρια, βιβλιοπαρουσιάσεις και εκπαιδευτικές δραστηριότητες για παιδιά από το Μεταίχμιο,  πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης και  το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας στο Μέγαρο Διομήδη. Εισηγήτριες: Τζέλα Βαρνάβα-Σκούρα, καθηγήτρια εκπαιδευτικής ψυχολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών,  Καλλιόπη Κύρδη, εκπαιδευτικός (ΓΓ Δια Βίου Μάθησης),  Βάσω Νικολάου, εκπαιδευτικός (υπεύθυνη του διαγενεακού προγράμματος του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού), Ντόρα Τσιαγκάνη, Ειρήνη Γκόνου, Καλλιόπη Κουτρουμπή, Μαρία Γεροσίδερη, Μαρία Λεμπέση. Απρίλιος 2013-μέρες βιβλίου

Σχολή Γονέων. Λειτουργήσαμε  τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο Σχολή Γονέων σε συνεργασία με τη ΓΓ Δια Βίου Μάθησης  με θέμα: «Διαβάζουμε…Μαθαίνουμε…Διασκεδάζουμε…μαζί». Ζητήσαμε από τους  γονείς να ξαναγίνουν οι ίδιοι παιδιά. Διάβασαν μαζί με τα παιδιά τους ή και μόνοι τους μερικές φορές, είδαν ταινίες, συζήτησαν, αντάλλαξαν απόψεις, έλυσαν απορίες, εκφράστηκα ελεύθερα και δημιουργικά. Οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στη Κεντρική Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων, την ΠΕΨΑΕΕ – Κέντρο Ημέρας και στο Εργαστήρι Πολιτισμού. Υπεύθυνες συνεργάτριες: Βάσω Νικολάου, εκπαιδευτικός, Ελπίδα Μαρκοπούλου, ψυχολόγος.

7 Ψάρια +1 Κεφαλόποδο + 7 Παραλίες + 1 Νησί.  Βιωματικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε από τη Μαρία Λαγωνίκα. Τα παιδιά του Δικτύου ταξίδεψαν 16 ναυτικά μίλια μακριά από τον Πειραιά στον περίεργο κόσμο της θάλασσας, συνάντησαν και παρατήρησαν πώς ζουν μερικά από τα πιο φαντασμαγορικά, εντυπωσιακά και πολύχρωμα ζώα. Έμαθαν για τον πονηρό Γύλο, τον οικογενειάρχη Κέφαλο, την ύπουλη Δράκαινα και διαπίστωσαν με πόση ευκολία και ομορφιά κινούνται μέσα στο νερό. Η Πύρνα στηρίζει το Εργαστήρι Πολιτισμού

Το Γαϊτανάκι της Αποκριάς Κυριακή 17 Μαρτίου. Πραγματοποιήθηκε στο χώρο της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Δήμου Αθήνας,  βιωματικό θεατρικό πρόγραμμα με ζωντανή μουσική, πολύ χορό και παιχνίδι, για μικρούς καρναβαλιστές. Ήταν προσφορά της Πύρνας και  το πρόγραμμα επιμελήθηκε ο καλλιτεχνικός οργανισμός «Μορφές Έκφρασης». Η Πύρνα στηρίζει το Εργαστήρι Πολιτισμού

Εργαστήρι  Patchwork για ενήλικες. Πραγματοποιήθηκε στο χώρο της Δημοτικής  Βιβλιοθήκης απογευματινές ώρες τον Μάρτιο  και Απρίλιο. Ήταν προσφορά της  Πύρνας και τα εργαστήρια συντόνισαν  οι κυρίες: Μυρτώ Βλασσοπούλου, Αθηνά Κυρτάτα, Αύρα Λεωνίδα, Μαρίνα Μανιώτη, Ελένη Πατινιώτη, Ρήνα Σαρζετάκη. Η Πύρνα στηρίζει το Εργαστήρι Πολιτισμού

«Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου». Έγινε  μία σύντομη παρουσίαση  του βιβλίου από την κα Αναστασία Ταμπάκη, φιλόλογο-αρχαιολόγο, σε μια ομάδα παιδιών στο Εργαστήρι Πολιτισμού. Τα παιδιά συζήτησαν την υπόθεση και τα συναισθήματα του κεντρικού ήρωα. Η Πύρνα στηρίζει το Εργαστήρι Πολιτισμού

Εργαστήρι χαρταετών και πάνινης κούκλας. Τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να κατασκευάσουν  Αφγανικούς χαρταετούς και παραδοσιακές πάνινες κούκλες στο φιλόξενο  χώρο της Πύρνας, στην Κηφισιά. Ήταν εκεί ο μικρός Νουρ και ο κύριος Αμιρχάν που  έδειξαν σε όλους τα μυστικά των χαρταετών, η Ελένη που έφτιαξε κούκλες και πολλοί  γονείς με παιδιά που κατασκεύασαν με τα κατάλληλα υλικά το δικό τους χαρταετό. Τα μέλη της Πύρνας  είχαν φροντίσει με  κάθε λεπτομέρεια  τη φιλοξενία όλων και τις γευστικές απολαύσεις που ακολούθησαν.  Η Πύρνα στηρίζει το Εργαστήρι Πολιτισμού

Πανελλήνια ημέρα κατά της σχολικής βίας-6 Μαρτίου. Πραγματοποιήθηκε μια διαδραστική συνάντηση μαθητών της ΣΤ΄ τάξης, στο 50ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών με την κα  Χριστίνα Ρασιδάκη, συμβουλευτική ψυχολόγο. Η Πύρνα στηρίζει το Εργαστήρι Πολιτισμού

Ημέρα Ποίησης. Πραγματοποιήθηκε στις 21 Μαρτίου, γιορτή για την Ημέρα  Ποίησης στο Εργαστήρι Πολιτισμού. Τα παιδιά του Δικτύου έγραψαν και διάβασαν στίχους  σε χρωματιστά καρτελάκια,   που απλώθηκαν σε όλο το χώρο και κρεμάστηκαν  από τα ράφια της βιβλιοθήκης.  Εμπνεύστηκαν και ζωγράφισαν με τη φαντασία τους. Στη συνέχεια,  έφτιαξαν το δικό τους ποίημα, διαλέγοντας στίχους ή ξεκινώντας από ένα στίχο και συνεχίζοντας με  δικούς τους.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

Κόψαμε την πίτα παρέα με τη χορωδία Polyphonica. Περίπου εξήντα παιδιά και είκοσι γονείς, οι μουσικοί και η κα Έφη Αβέρωφ-υπεύθυνη της χορωδίας,  παραβρέθηκαν στη γιορτή που οργάνωσε το Δίκτυο της  πίτας. Κόπηκαν δύο υπέροχες πίτες, προσφορά της αστικής πολιτιστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας Πύρνα, η χορωδία τραγούδησε με αγγελικές φωνές, έγιναν παιχνίδια και χαρτοκατασκευές από τη Δημιουργική Ομάδα της  Μαρίας  Φαφαλιού  «Ταξιδευτές του Χρόνου».

Ξενάγηση των παιδιών του Δικτύου στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Τα παιδιά παρακολούθησαν ένα ενδιαφέρον  διαδραστικό πρόγραμμα για το ναυάγιο των Αντικυθήρων που είχε ετοιμάσει η αρχαιολόγος κ. Νικολέτα Ξυδέα. Τους δόθηκε η ευκαιρία να γίνουν το πλήρωμα του πλοίου και να ταξιδέψουν προς τα λιμάνια της Ιταλίας. Έμαθαν  για το φορτίο και τη ζωή στο πλοίο, την ανακάλυψη και την ενάλια έρευνα, τα γλυπτά έργα που ανασύρθηκαν από το ναυάγιο και τον μηχανισμό των Αντικυθήρων

Το Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης  στήριξε το  «Εργαστήρι Πολιτισμού» τον μήνα Φεβρουάριο- Μάρτιο με το πρόγραμμα «Τα Δικαιώματα των παιδιών μέσα από την Τέχνη τους». Οργανώθηκαν από τις έμπειρες εκπαιδευτικούς του μουσείου δύο εικαστικά εργαστήρια γνωριμίας των παιδιών με τα δικαιώματά τους μέσα από την τέχνη.  Τα έργα που δημιούργησαν τα παιδιά του Δικτύου  παρουσιάστηκαν στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο στην υποδοχή του Μουσείου το Μάρτιο. Επίσης  έγινε έκθεση 12 έργων παιδιών από το Μουσείο στο Εργαστήρι τον Φεβρουάριο.

Τα παιδιά του Δικτύου στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β&Μ Θεοχαράκη. Μια ομάδα παιδιών από το 50ο Δημοτικό Σχολείο με τον  εκπαιδευτικό κο Ευάγγελο Μόκο  παρακολούθησαν δωρεάν την παιδική παράσταση  «Ο κώδικας του Κοντού Δράκου». Μια άλλη ομάδα από το ίδιο σχολείο, με συνοδό τον εκπαιδευτικό κο Απόστολο Ρέσσο,  ξεναγήθηκαν  στην περιοδική έκθεση “Νεκρή Φύση: Αριστουργήματα από το Μουσείου Καλών Τεχνών της Βοστώνης”.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Συνάντηση όλων των Δημιουργικών Ομάδων των Παιδιών του Δικτύου πραγματοποιήθηκε στη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Τα παιδιά παρουσίασαν τις ομάδες στις οποίες συμμετέχουν, τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες τους στο τρίμηνο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου, έγραψαν συνθήματα σε χαρτάκια, κόλλησαν αυτοκόλλητα στη γειτονιά και ψήφισαν στην κάλπη που είχε στηθεί για το σκοπό αυτό τις καλύτερες ιδέες για δράσεις και εκδηλώσεις που θα ήθελαν να πραγματοποιήσουν με την υποστήριξη των συντονιστών τους στο Εργαστήρι Πολιτισμού.

Σειρά σεμιναρίων  για γονείς Παιδιών Προσχολικής ηλικίας   0-5 ετών με την Στέλλα Τσίτουρα, παιδίατρο (διευθύντρια κοινωνικής παιδιατρικής στο Νοσοκομείο Παίδων Π&Α Κυριακού). Τους μήνες Ιανουάριο-Φεβρουάριο-Μάρτιο  πραγματοποιήθηκε στο χώρο της Δημοτικής   Βιβλιοθήκης το σεμινάριο με θέματα: Ανάπτυξη παιδιού προσχολικής ηλικίας. Από τη γέννηση μέχρι το άνοιγμα της πόρτας του νηπιαγωγείου. Προβλήματα στον ύπνο Προβλήματα στο φαγητό και τι πρέπει να τρώνε τα παιδιά αυτής της ηλικίας Εκπαίδευση για την τουαλέτα Αντιζηλίες αδελφών Κρίσεις θυμού Φοβίες.

Παρουσίαση του βιβλίου της Μαρίζας Ντεκάστρο  «Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης». Η συγγραφέας οδήγησε, σε μια πρώτη συνάντηση,  τα παιδιά σε ένα σύντομο ταξίδι στην Αθήνα των αρχαίων χρόνων, στον Παρθενώνα και τα Προπύλαια, μέσα από το φωτογραφικό υλικό του βιβλίου και τη μουσειοσκευή του Κέντρου Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Μουσείου της Ακρόπολης. Την επόμενη εβδομάδα  τα παιδιά πραγματοποίησαν μαζί με τη Μαρίζα Ντεκάστρο επίσκεψη και ξενάγηση στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης.

Το Ελληνικό Τμήμα IBBY-Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου– στήριξε  το Εργαστήρι Πολιτισμού  τον μήνα Ιανουάριο. 120 βιβλία χάρισαν οι συγγραφείς και εικονογράφοι του στη δανειστική βιβλιοθήκη του Εργαστηρίου Πολιτισμού.

Το εστιατόριο «Milos» του Χίλτον υποδέχτηκε   και φιλοξένησε για 3  Κυριακές του Ιανουρίαου και Φεβρουαρίου μια μεγάλη παρέα παιδιών από το Δίκτυο. Τα παιδιά  ταξίδεψαν στο μαγικό χώρο της κουζίνας  και στα μυστικά των πρώτων υλών. Ο Chef   Περικλής Κοσκινάς μαζί με τον τροφο-συλλέκτη  Σωτήρη Λυμπερόπουλο έδωσαν στα παιδιά την ευκαιρία να δουν, να αγγίξουν και να δοκιμάσουν εντυπωσιακά ψάρια, όστρακα, αστακούς και χταπόδια, καθώς και χορταρικά και άλλες πρώτες ύλες και βοήθησαν τα παιδιά να φτιάξουν τα ίδια πολύχρωμα πιάτα στο φούρνο.

 

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ 3ΜΗΝΟΥ 20 Οκτωβρίου 2012- Ιανουάριος 2013

Εργαστήρι Πολιτισμού-Εγκαίνια. Ολοκληρώσαμε τη φάση της προετοιμασίας τον Σεπτέμβριο και στις 19 Οκτωβρίου εγκαινιάσαμε με τη συμμετοχή πολλών μελών και φίλων του Δικτύου, παιδιών, γονιών και εκπαιδευτικών το Εργαστήρι Πολιτισμού στην οδό Αλκαμένους 11, στην περιοχή του Στ. Λαρίσης. Το Εργαστήρι Πολιτισμού έγινε πραγματικότητα χάρη στη γενναιόδωρη δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», το οποίο ευχαριστούμε θερμά. Η Ομάδα των Εκπαιδευτικών που μας συνέδεσε συστηματικά με τα σχολεία της περιοχής και άνοιξε δίαυλο επικοινωνίας ήταν οι Μαρία Δημοπούλου, Πόπη Κύρδη, Μπάμπης Μπαλτάς και Φώτης Ψυχάρης.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ Κάρτα μέλους έχουν 300 παιδιά από τα 1600 παιδιά που έχουν συνολικά τα σχολεία της περιοχής που συνεργαζόμαστε και ο αριθμός αυξάνεται σταθερά. Είναι μαθητές από όλες τις τάξεις του Δημοτικού και παιδιά του Νηπιαγωγείου. Από αυτά, τα 146 είναι ενεργά μέλη του Εργαστηρίου μας και συμμετέχουν στις Δημιουργικές Ομάδες, στις Εκδηλώσεις, στις Επισκέψεις σε μουσεία και άλλους χώρους και είναι τακτικοί χρήστες της Δανειστικής Βιβλιοθήκης για βιβλία και παιχνίδια. Από τα υπόλοιπα παιδιά, 42 συμμετέχουν στην χορωδία Polyphonica, 30 στη Θεατρική Ομάδα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και 60 περίπου δανείζονται λιγότερο τακτικά βιβλία.

ΔΑΝΕΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Η βιβλιοθήκη μας διαθέτει 630 τίτλους βιβλίων που ολοένα αυξάνονται με παραγγελίες των παιδιών και δωρεές. Μέσα σε δύο μήνες έχουμε δανείσει 270 τίτλους βιβλίων, καθώς και μεγάλο αριθμό επιτραπέζιων παιχνιδιών.

«ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΤΕ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΜΑΣ ΧΑΡΙΣΕΤΕ, ΑΥΤΟ ΚΑΝΕΙ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ ΜΑΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΑΠΟ ΑΛΛΕΣ», ’ένα Πρόγραμμα που απευθύνεται σε ιδρύματα, σχολεία, συγγραφείς παιδικών βιβλίων, εκδότες, εθελοντές και φίλους, συμβάλλοντας σταθερά στην αύξηση του αριθμού των βιβλίων της δανειστικής βιβλιοθήκης μας. Το ΙΒΒΥ και Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου έχουν επίσης αναλάβει σχετική πρωτοβουλία διάδοσης αυτού του Πρόγράμματος.

ΠΡΩΙΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ « Μικροί Βιβλιοθηκονόμοι σε Δράση» Πραγματοποιήθηκε: σε 11 τάξεις σχολείων της περιοχής μας Σε 1 τμήμα – Λυκόπουλα – Παγκράτι 2 τάξεις από άλλες περιοχές

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ Συμμετέχουν τακτικά 80 παιδιά και ένας αριθμός παιδιών σε μη τακτική βάση. Σε τέσσερις ομάδες τεσσάρων συναντήσεων, που ολοκληρώθηκαν μέσα στον Δεκέμβριο, συμμετείχαν 40 παιδιά: « Σχολείο παιχνιδιών» με τη Ζωή Βαλάση, «Μικροί αρχειονόμοι σε δράση» με τη Μαρία Λεμπέση στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας, «Το μήλο» με την ομάδα εθελοντών του εστιατορίου Milos, «Το μαστιχόδεντρο» με τη Νάνσυ Δεσποτοπούλου. Λειτουργούν: 1) «ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ» εφημερο-περιοδικό με συντονίστρια την Αγγελική Μπιρμπίλη, διευθύντρια σύνταξης της Athens Voice 2) «ΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΔΙΚΙΟ;» με συντονιστή τον Γιώργο Σταματόπουλο, δικηγόρο 3) «ΜΙΚΡΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ» με την Πολυξένη Τσοπάνογλου, εικαστικό-παιδαγωγό 4) «ΤΑΞΙΔΕΥΤΕΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ» με την ομάδα ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ (Μ. Φαφαλιού, Ζ. Καρούστα, Χ. Παρασκευοπούλου, Π. Χαλαζωνίτη 5) «WEB-RADIO» με συντονίστρια την Ειρήνη Ψαρέλλη, δημοσιογράφο- καθηγήτρια 6) «ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ» με συντονίστρια τη Ροδούλα Ασκαρίδου, φιλόλογο 7) «ΠΑΙΔΙΑ ΟΠΩΣ ΕΜΕΙΣ» με τη Νάνσυ Δεσποτοπούλου, κοινωνική λειτουργό και τη Μυρσίνη Ζορμπά 8) «ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ ΚΑΙ Η ΠΟΛΗ» με τη Γεωργία Μπέη, πολιτικό μηχανικό και τη Μίννη Καρρά, εκπαιδευτικό

ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΓΓΛΙΚΑ 1)Στα τμήματα Αγγλικών συμμετέχουν 24 παιδιά χωρισμένα ανάλογα με την τάξη τους. Εθελοντές: Λίνα Σιπητάνου, Άννα Πυλαρινού, Στέλιος Ποταμίτης 2)Στα τμήματα Ενισχυτικής διδασκαλίας συμμετέχουν 34 παιδιά ανάλογα με την τάξη τους. Εθελοντές: Ιώ Αμανάκη, Μάνια Παγωνάκη, Πέπη Παχάκη, Άννα Δαμιανίδη, Κέλλυ Σταματάκη, Στέλιος Ποταμίτης, Γεωργία Γλεούδη, Χρήστος Ζωρίδης, Γιώτα Λούκα.

ΚΑΜΠΑΝΙΑ ΓΙΑ «Τα Δικαιώματα του Παιδιού» στις 20 Νοεμβρίου. Η καμπάνια μας περιλάμβανε την αποστολή σε όλα τα σχολεία της περιοχής μας για κάθε παιδί αφίσας και εντύπου με τα δικαιώματα. Επίσης για κάθε σχολική τάξη ένα παζλ με θέμα τα Δικαιώματα του Παιδιού. Την ίδια μέρα πραγματοποιήσαμε συνάντηση με γονείς και εκπαιδευτικούς στο Αναγνωστήριο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, με εισηγήτριες την Μαρία Δημοπούλου και την Πόπη Κύρδη. Παράλληλα, εξασφαλίστηκε από τους υπαλλήλους της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, Ράνια Μελιανού και Φίλιππο Φιλόγλου, δημιουργική απασχόληση των παιδιών σε ξεχωριστό χώρο. Ο προβληματισμός και η συζήτηση οδήγησαν στην απόφαση να ακολουθήσουν με πρωτοβουλία του Δικτύου σεμινάρια για γονείς παιδιών προσχολικής ηλικίας, καθώς και μαθήματα Σχολής Γονέων στις αρχές του 2013 σε συνεργασία με τη ΓΓ Δια Βίου Μάθησης.

ΗΜΕΡΙΔΑ 30 Νοεμβρίου Παρουσίαση της κοινωνικο-πολιτισμικής έρευνας της περιοχής του Στ. Λαρίσης. Στα συμπεράσματα υπογραμμίστηκε η σημασία των ιδιαίτερων προβλημάτων που υπάρχουν λόγω της κρίσης. Παράλληλα, προέκυψε η ισχυρή βούληση των γονιών να υποστηρίξουν με κάθε τρόπο την πολιτιστική ενθάρρυνση και συμμετοχή των παιδιών και η προσδοκία ότι κάτι τέτοιο θα αποδώσει στο μέλλον καρπούς.

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 0-5 ΕΤΩΝ Διάρκεια: οκτώ εβδομάδες Υπεύθυνη: Στέλλα Τσίτουρα, παιδίατρος (Διευθύντρια Κοινωνικής Παιδιατρικής στο Νοσοκομείο Παίδων Π&Α ΚΥΡΙΑΚΟΥ) Θέματα: 1.Ανάπτυξη παιδιού προσχολικής ηλικίας. Από τη γέννηση μέχρι το άνοιγμα της πόρτας του νηπιαγωγείου. 2. Προβλήματα στον ύπνο 3. Προβλήματα στο φαγητό και τι πρέπει να τρώνε τα παιδιά αυτής της ηλικίας 4. Εκπαίδευση για την τουαλέτα 5. Αντιζηλίες αδελφών 6. Κρίσεις θυμού 7. Φοβίες και εφιάλτες των παιδιών 8. Πειθαρχία-Όρια όχι τιμωρία. Τι δουλεύει και τι όχι.

ΤΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ Έξι συναντήσεις με συγγραφείς παιδικών βιβλίων στο Εργαστήρι Πολιτισμού. Στις τέσσερις συναντήσεις συμμετείχαν τα παιδιά του Δικτύου και στις δύο συμμετείχαν δύο τάξεις από σχολείο εκτός περιοχής. Τον μήνα Δεκέμβριο στήριξαν το Εργαστήρι Πολιτισμού οι Εκδόσεις Μεταίχμιο και οι συγγραφείς Μαρία Αγγελίδου, Εύη Γεροκώστα, Ιωάννα Μπαμπέτα, Μαρίζα Ντεκάστρο, Ελένη Σβορώνου και Σοφία Τακάογλου με παρουσιάσεις βιβλίων, αφηγήσεις λαϊκών παραμυθιών για μικρούς και μεγάλους, με βιβλία για τη δανειστική βιβλιοθήκη, με σελιδοδείκτες, καρτούλες & αφίσες για όλα τα παιδιά.

ΓΙΟΡΤΕΣ – ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ Χριστουγεννιάτικη Συναυλία του ΟΤΕ με τη συμμετοχή των παιδιών του Δικτύου Θεατρική Παράσταση στη Δημοτική Βιβλιοθήκη με τα παιδιά της Ομάδας «Εκφραζόμαστε μέσα από το θέατρο» Θεατροποιημένη αφήγηση από τον Χρ. Χριστόπουλο στο Εργαστήρι Πολιτισμού: Φον Κουραμπιές εναντίον Κόμη Μελομακαρόνη.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ Συμμετείχαν 180 παιδιά με τους γονείς τους σε παραστάσεις του Μεγάρου Μουσικής, της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών και της Παιδικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου. 25 παιδιά επισκέφθηκαν το Μουσείο της Ακρόπολης. 25 παιδιά παρακολούθησαν τις δραστηριότητες του εστιατορίου Milos στο Χίλτον.

Αθήνα 9,84. Ο Δημοτικός ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα 9,84 έκανε την παραγωγή και τη μετάδοση τριών ραδιοφωνικών σποτ για το Εργαστήρι Πολιτισμού, για τα Δικαιώματα του Παιδιού και για το Σεμινάριο για γονείς.

Η Athens Voice ήταν χορηγός επικοινωνίας του Δικτύου για την καμπάνια των Δικαιωμάτων του Παιδιού.

Η χορωδία Polyphonica, ήρθε κοντά μας και έκανε νέες ακροάσεις στο Εργαστήρι Πολιτισμού. Η χορωδία εμπλουτίστηκε με καινούργια μέλη και σήμερα αριθμεί 42 παιδιά ηλικίας 6 – 15 ετών από περίπου δώδεκα χώρες σε μία ελπιδοφόρα πορεία. Οι πρόβες της χορωδίας πραγματοποιούνται στην αίθουσα της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Δήμου Αθηναίων, ενώ η ΠΥΡΝΑ αποτελεί πολύτιμο σταθερό χορηγό.

ΑΙΤΗΜΑΤΑ Έχουμε ικανοποιήσει περισσότερα από τριάντα αιτήματα για νομική, ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη, καθώς και διατροφή. Για το σκοπό αυτό μας βοήθησαν οι εθελοντές μας αλλά και ΜΚΟ της περιοχής που διαθέτουν οργανωμένες υπηρεσίες. Επίσης είχαμε συνεργασία και στήριξη από τον Δήμο της Αθήνας και τις υπηρεσίες του.

ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΧΟΡΗΓΟΥΣ ΜΑΣ & ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΠΟΥ ΕΚΑΝΑΝ ΔΩΡΕΕΣ (Βλ. Απολογισμό ΔΔΠ 2012 & Ιστοσελίδα μας)

ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ (βλ. παραπάνω)

ΣΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΜΑΣ

Γιάννα Αλιβιζάτου – δικηγόρο Αγγελική Σανδήλου – Ψυχολόγο Ελευθερία Σίντρου – κοινωνικό λειτουργό Έλενα Ρουβά –φοιτήτρια ΤΕΙ Θωμά Χιώτη – φοιτητή ΤΕΙ Φωτεινή Αβδελλή– ασκούμενη ΤΕΙ Βιβλιοθηκονομίας Χριστίνα Ζιώτου –ασκούμενη Τμήματος Ανθρωπολογίας Παντείου

ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Εθελοντές Δικτύου: Νάνσυ Δεσποτοπούλου, Νατάσα Δίπλα, Μυρσίνη Ζορμπά, Τσαμάν Κιαμί, Βασιλική Κανελλιά, Ιωάννα Κατσαρού, Χριστίνα Οικονομοπούλου, Χαρά Παρασκευοπούλου, Δήμητρα Τραυλού, Αλασάν Σανκάρ, Χριστίνα Σκούρτη Εθελοντές εκπαιδευτικοί: Δάφνη Αθανασίου, Παρασκευάς Βάκαλος, Πολυξένη Βισβίκη, Ευαγγελία Γαβριήλ, Πέτρος Γκόσνιας, Σταυρούλα Γύφτου, Μαρία Δημοπούλου, Αναστασία Δίπλα, Ελένη Βογιατζή, Δημήτριος Ιακωβίδης, Δημήτρης Κονταξής, Πολυτίμη Κότση, Γιάννης Κουβάτσος, Δημήτριος Κρητικός, Πόπη Κύρδη, Ελένη Μακρή, Μαρία Μάλλιαρη, Κατερίνα Μαρτίνου, Αφροδίτη Μιλιχούδη, Σοφία Μόραλη, Ξανθή Μπακογιάννη, Μπάμπης Μπαλτάς, Μαρία – Χριστίνα Νεζερίτη, Χριστίνα Ντιντίκου, Ελένη Πίνη, Αχιλλέας Ρουσιάκης, Κατερίνα Σερμπετάλη, Αρετή Σταμούλη, Βούλα Φαλτάκα, Φώτης Ψυχάρης Εθελοντές Δημοτικής Βιβλιοθήκης: Ράνια Μελιανού, Ελισάβετ Σπαθούλα Εθελοντές ΤΕΙ Σχολής Κοινωνικής Εργασίας Αθήνας: Βασιλική Φάνη, Παναγιώτα Φάνη Εθελοντές Παντείου Πανεπιστημίου – Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής: Φωτεινή Ανδρούση, Δέσποινα Θηραίου, Αναστασία Μητροπούλου, Αποστολία Μουζλίνη, Τάσος Μπισμπίδης, Χριστίνα Παπαγεωργίου, Ουρανία Παπαδάκη, Φωτεινή Σανιδά Εθελοντές Παντείου Πανεπιστημίου – Τμήμα Κοινωνιολογίας: Αρετή Καραβέλα, Μαρία Αμπελιώτη, Χριστίνα Γαλατσίδα, Νίκη Γκέκα, Χριστόφορος Ζαφείρης, Κατερίνα Καλογεράκη, Ευαγγελία Λάζαρη, Γεωργία Λαζάρου, Μερόπη Λαϊνη, Μαρία Μάζη, Ελένη – Νικολία Παρασκευοπούλου, Ζωή Ρίζου, Ιωάννα Φανακίδου, Βαγγέλης Χονδρογιάννης, Ιωάννης Χρόνης

Ευχαριστούμε για τα βιβλία, επιτραπέζια παιχνίδια, δώρα, γραφική ύλη και χρώματα, υπολογιστές, τους: Αφροδίτη Δήμου, Θωμά Χιώτη, Κατερίνα Ζωγραφοπούλου, ΄Αννα Μετζάνη, Kollektivemind, Μαρία Τοπάλη, Δήμητρα Τραυλού, Καλειδοσκόπιο – Μαρία Φαφαλιού και συνεργάτες, Φωτεινή Ζαρωτιάδου, Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, Πόπη Κύρδη, Αγγελική Μπιρμπίλη, Ευγενία Μαρκουλάκη- Αντωνίου, Ζωή Νάτσιου, Νίκο Τριτσιτάκη, Ιωάννα Σαρίδου και Γιούλη Παπαμαρκάκη, Microsoft, Νατάσα Παπανικολάου, Ήβη Koυτσίνη, Σύλλογο Αποφοίτων της ΧΙΛΛ, Ροδούλα Ασκαρίδου, Χαρά Παρασκευοπούλου, Κίκο Κανελιά, Γεωργία Μπέη, Ευαγγελία Ραζή, Αλέξανδρο Κοσβογιάννη, Άννα Πυλαρινού, Μάρβα Βελλιανίτη, Ρένα Δεσποτοπούλου, Κέλλυ Μαυροματάκη, Ελένη Γκολεμά, Σίσυ Βαφέα, την Ελληνογαλλική Σχολή Ουρσουλινών – Νηπιαγωγείο – κυρία Κλαίρη Αγγελοπούλου, την κυρία Δέσποινα Καμπύλη – Πτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Ιωαννίνων «Πίνδος», Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος – Σύλλογο προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων, τη Δήμητρα Στασινοπούλου, το Ίδρυμα Π. & Ε. Μιχελή, τo Εθνικό Καποδιστριακό Παν/μιο-Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων, το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας – Γενική Γραμματεία Πολιτισμού του ΥΠΑΙΘΑ, Ταραζή και Πάχου – ΟΤΕ,

Ευχαριστούμε την Cosmote και την Μαρίνα Φλέγκα για τη δωρεά ενός H/Y. Τη φίλη μας Νίκη Κατσαντώνη για τη βοήθειά της στο πρόγραμμα επικοινωνίας μας.

Πολλές ευχαριστίες στους φίλους και φίλες που κατέθεσαν χρήματα στον τραπεζικό λογ/σμό του Δικτύου και που μας στηρίζουν ανελλιπώς και σταθερά: Μαριάννα Θέμελη, Δανάη Τζαμτζή, Αντιγόνη και Νίκο Τσαραπατσάνη, Γιάννα Αλιβιζάτου και Μάρβα Βελιανίτη, την Έλσα και τον Παναγιώτη. Τα τραπέζια ανάγνωσης του Εργαστηρίου μας φέρουν γι’ αυτό τα ονόματα: Νίκος Θέμελης, Λιλή Αλιβιζάτου, Δανάη Τζαμτζή, στη μνήμη και προς τιμήν αγαπημένων φίλων που στάθηκαν και στέκονται κοντά μας.

Ευχαριστούμε θερμά για τις δωρεές τους: τη Σχολή Μωραϊτη – Μαθητική Κοινότητα Γυμνασίου και Δημοτικού Σχολείου, Εμπορική Τράπεζα, Εθνική Τράπεζα, Ζέπος & Γιαννόπουλος Δικηγορική Εταιρεία, SM Σκλαβενίτης, το Goethe-Institut Athen, τον ΟΤΕ, τη Μαρία Φαφαλιού, την Interamerican, τη Δήμητρα Στασινοπούλου.

Ευχαριστούμε τους φίλους νομικούς Ευγενία Μπαλαμότη, Μιράντα Παπαδοπούλου, Γιωργανδρέα Ζάννο, Θανάση Κοντογιώργη για τη νομική συμβουλή και υποστήριξη που μας παρείχαν με προθυμία όποτε τη χρειαστήκαμε. Ευχαριστούμε επίσης τον κ. Σοφοκλή Αμπατζιάδη για τις πάντοτε έγκυρες λογιστικές του συμβουλές.