Προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ) δεν έχει σε καμία περίπτωση ως αποκλειστικό στόχο την προστασία των παιδιών. Εντούτοις, μέσω της ερμηνείας των άρθρων της εν λόγω Σύμβασης και των αποφάσεων του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) προασπίζει αποτελεσματικά τα δικαιώματα των παιδιών στο πλαίσιο κρίσιμων και πολύπλοκων καταστάσεων που άπτονται, για παράδειγμα, της οικογενειακής ζωής, της ιδιωτικής ζωής, της παράνομης μετανάστευσης, της ανήλικης παραβατικότητας, της εκπαίδευσης.

Πρέπει να σημειωθεί ότι τα ίδια τα παιδιά μπορούν να υποβάλουν ατομική προσφυγή ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), καθώς οι προϋποθέσεις για την άσκηση των προσφυγών αυτών δε συμπίπτουν πάντα με τους κανόνες του εθνικού δικαίου περί δικαιοπρακτικής ικανότητας. Μάλιστα, σε αρκετές περιπτώσεις, τα παιδιά έχουν επωφεληθεί αυτού του δικαιώματος τους και έχουν απευθυνθεί στο Δικαστήριο του Στρασβούργου. Πολύ συχνά, βέβαια, ατομικές προσφυγές που σχετίζονται με παιδιά ασκούνται από τους γονείς, οι οποίοι προσφεύγουν στο ΕΔΔΑ μόνο αυτοί ή μαζί με το παιδί τους ή τόσο στο όνομά τους όσο και για λογαριασμό του παιδιού τους.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Η προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών δεν αποτελεί στην Ελλάδα παγιωμένη συνείδηση. Έτσι, μέχρι στιγμής, είναι μικρός ο αριθμός των ατομικών προσφυγών κατά του ελληνικού κράτους που φτάνουν στο Στρασβούργο και αφορούν στα παιδιά. Για αυτόν τον λόγο, δεν είναι πολυάριθμες οι καταδικαστικές αποφάσεις κατά της Ελλάδας στο συγκεκριμένο τομέα. Ωστόσο, αυτές που υπάρχουν, δε στερούνται ενδιαφέροντος. Ειδικότερα, οι αποφάσεις αυτές έχουν σχέση:

• με την ισόβια απέλαση από την Ελλάδα ομογενή από την περιοχή της Βορείου Ηπείρου της Αλβανίας, πατέρα ενός αγοριού 6 ετών που έχει την ελληνική υπηκοότητα, ο οποίος είχε καταδικαστεί για παράβαση του Νόμου περί Ναρκωτικών (Kolonja κατά Ελλάδος, 19 Μαΐου 2016)
• με τα δικαιώματα παιδιών αλλοδαπών που κρατούνται ενόψει της απέλασης τους ή υπό καθεστώς «προστατευτικής φύλαξης» (Aarabi κατά Ελλάδος, 2 Απριλίου 2015, Mohamad κατά Ελλάδος, 11 Δεκεμβρίου 2014, Housein κατά Ελλάδος, 24 Οκτωβρίου 2013, Barjamaj κατά Ελλάδος, 2 Μαΐου 2013, Mahmundi και άλλοι κατά Ελλάδος, 31 Ιουλίου 2012, Rahimi κατά Ελλάδος, 5 Απριλίου 2011, Bubullima κατά Ελλάδος, 28 Οκτωβρίου 2010, A. και λοιποί κατά Ελλάδος, 28 Φεβρουαρίου 2019 Sh.D. και λοιποί κατά Ελλάδος, Αυστρίας, Κροατίας, Ουγγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας, Σερβίας και Σλοβενίας, 13 Ιουνίου 2019).
• με την απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση ανήλικου Ρομά από την αστυνομία (Stefanou κατά Ελλάδος, 22 Απριλίου 2010)
• με το δικαίωμα επικοινωνίας διαζευγμένων γονιών και θέματα που αφορούν στην ανάθεση επιμέλειας μετά το διαζύγιο (Fourkiotis κατά Ελλάδος 16 Ιουνίου 2016, Syngelidis κατά Ελλάδος, 11 Φεβρουαρίου 2010, Tsourlakis κατά Ελλάδος, 15 Οκτωβρίου 2009, Kosmopoulou κατά Ελλάδος, 5 Φεβρουαρίου 2004, Tsourlakis κατά Ελλάδος, 15 Οκτωβρίου 2009)
• με το δικαίωμα των παιδιών στην εκπαίδευση (Memlika κατά Ελλάδος, 6 Οκτωβρίου 2015, Lavida και άλλοι κατά Ελλάδος, 30 Μαΐου 2013, Sampani και άλλοι κατά Ελλάδος, 11 Δεκεμβρίου 2012, Sampanis και άλλοι κατά Ελλάδος, 5 Ιουνίου 2008, Efstratiou κατά Ελλάδος, 18 Δεκεμβρίου 1996, Valsamis κατά Ελλάδος, 18 Δεκεμβρίου 1996, Παπαγεωργίου κλπ κατά Ελλάδος, 31 Ιανουαρίου 2020)
• με το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής ενός νεογέννητου (Reklos και Davourlis κατά Ελλάδος, 15 Ιανουαρίου 2009)
• με θέμα την αναγραφή σε ληξιαρχική πράξη γέννησης σημείωσης που υπονοούσε ότι το παιδί δεν βαπτίστηκε, που παραβίασε το δικαίωμα της οικογένειας στη μη αποκάλυψη των θρησκευτικών της πεποιθήσεων απόφαση (Σταυρόπουλος κ.α. κατά Ελλάδας, 25 Ιουνίου 2020)
• Παράλειψη των αρχών να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να εκτελεστεί το δικαίωμα επικοινωνίας του πατέρα – προσφεύγοντος με τις ανήλικες κόρες του, που είχε αναγνωριστεί με δικαστική απόφαση ( I.S κατά Ελλάδος, 23 Μαΐου 2023)

  Kolonja κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 546.62 KB

  Aarabi κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 432.53 KB

  Housein κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 453.9 KB

  Barjamaj κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 437.13 KB

  Mahmundi και άλλοι κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 544.18 KB

  Bubullima κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 381.02 KB

  Rahimi κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 654.88 KB

  Stefanou κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 345.08 KB

  Fourkiotis κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 427.85 KB

  Syngelidis κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 429.37 KB

  Tsourlakis κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 402.62 KB

  Kosmopoulou κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 347.87 KB

  Memlika κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 430.49 KB

  Lavida και άλλοι κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 511.56 KB

  Sampani και άλλοι κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 656.52 KB

  Sampanis και άλλοι κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 622.88 KB

  Efstratiou κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 271.99 KB

  Valsamis κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 275.85 KB

  Reklos και Davourlis κατά Ελλάδος
Ενημέρωση: 07-03-2025 12:32 - Μέγεθος: 404.15 KB